Dini ayinlər beyinə narkotik kimi təsir edir: elm adamlarının İDDİASI

Dini rituallarda iştirak beynin təbii opioid sistemini aktivləşdirə bilər. Tədqiqatda Böyük Britaniya və Braziliyadan 265 nəfər iştirak edib.

Dünyanın hər yerində tətbiq olunan dini rituallar təbii opioidlərin ifrazı ilə əlaqəli mexanizmlər vasitəsilə beyinə təsir göstərə bilər. Bu maddələr zövq, mükafat və ağrının azaldılması hisslərindən məsuldur.

Lent.az "The Daily Mail" qəzetinə istinadla məlumat verir ki, alimlər dini ayinlərdə, xüsusən də vəftizlərdə, bat mitzvalarında və dini xidmətlərdə iştirakın bədəndə təbii opioid sistemi ilə əlaqəli mexanizmləri işə sala biləcəyi qənaətinə gəliblər. Eyni mexanizmlər emosional yaxınlıq, etibar və sosial əlaqə hisslərinin formalaşmasında iştirak edir.

Tədqiqatın müəllifləri hesab edirlər ki, tapıntılar dini ritualların böyük insan qruplarını birləşdirmək üçün bir yol kimi inkişaf etmiş ola biləcəyi nəzəriyyəsini dəstəkləyir.

Tarixən kiçik icmalarda güclü sosial əlaqələrin qurulmasına kömək edən yaxın şəxsi əlaqələrdən fərqli olaraq, kollektiv mərasimlər daha çox sayda insan arasında birlik hissini qorumağa kömək edir.

Tədqiqat üçün Böyük Britaniya və Braziliyadakı 24 dini icmadan 265 yetkin iştirakçı cəlb edilib. Britaniyalı iştirakçılar arasında Roma katolikləri, anqlikanlar, metodistlər, baptistlər və yevangelistlər də daxil olmaqla müxtəlif xristian məzhəblərinin nümayəndələri olub.

Ayinlər arasındakı fərqlərə baxmayaraq, tədqiq edilən bütün ibadət xidmətləri ortaq cəhətləri bölüşüb: dualar, icma oxumaları, ruhani liderlərin çıxışları, sükut anları və möminlər arasında ünsiyyət.

Mərasimlərdən əvvəl və sonra iştirakçılar icma üzvlərinə olan etibar səviyyələrini, onlara yaxınlıq hisslərini və emosional vəziyyətlərini qiymətləndiriblər. Tədqiqatçılar həmçinin təbii opioid sisteminin fəaliyyətini dolayı yolla qiymətləndirmək üçün tez-tez istifadə edilən ağrı həddini də ölçüblər.

Nəticələrin təhlili göstərib ki, dini ayinlərdə iştirak etdikdən sonra insanlarda digər icma üzvləri ilə artan etibar, yaxınlıq və əlaqə hissləri barədə məlumat vermə ehtimalı daha yüksəkdir. Onlar həmçinin daha çox müsbət emosiya və daha az mənfi təcrübə barədə məlumat veriblər.

Digər bir nəticə ağrı həddini artırıb. Orta hesabla, iştirakçılar ritualı tamamladıqdan sonra əvvəlkindən daha uzun müddət ağrıya dözə biliblər. Tədqiqatçılara görə, bu, beyində təbii opioidlərin ifraz olunmasından məsul olan sistemdə artan aktivliyi göstərə bilər.

Tədqiqatçılar sosial yaxınlıq hisslərinin bir neçə amillə əlaqəli olduğunu qeyd ediblər: müsbət emosiyalar, Tanrı ilə mənəvi əlaqə hissi və artan ağrı həddi. Sonuncu, ağrının aradan qaldırılmasında, mükafatlandırılmasında və zövqdə iştirak edən maddələr olan mu-opioid aktivləşməsinin göstəricisi hesab olunur.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu nəticələr, yaxınlarınızla qarşılıqlı əlaqələrin təhlükəsizlik, istilik və emosional yaxınlıq hissləri ilə müşayiət olunan təbii opioid effektinə səbəb ola biləcəyini göstərən sosial bağlılıq nəzəriyyəsi ilə uyğun gəlir.

Tədqiqat dini ayinləri narkotik istifadəsi ilə birbaşa müqayisə etməyib. Lakin məqalədə qeyd olunur ki, narkotiklər beynin opioid mexanizmlərinə də təsir göstərir. Xüsusilə, heroin, morfin və bəzi reseptli ağrıkəsicilər təbii opioid reseptorları ilə qarşılıqlı təsir göstərir, spirt, nikotin və kannabis isə bədənin öz təbii opioidlərini ifraz etməsinə təkan verə bilər.