Icma.az
close
up
RU
Diplomdan əvvəl bacarıq: Azərbaycan əmək bazarında “kağız üzərində ixtisas” dövrü bitir? ARAŞDIRMA

Diplomdan əvvəl bacarıq: Azərbaycan əmək bazarında “kağız üzərində ixtisas” dövrü bitir? ARAŞDIRMA

Sia Az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Son günlər Azərbaycanda əmək bazarı, rəqəmsal bacarıqlar və insan kapitalı məsələləri yenidən gündəmə gəlib. “Baku ID 2026” çərçivəsində keçirilən “Azərbaycan Bacarıqlar Akseleratoru” müzakirəsində əmək bazarındakı bacarıq boşluqları, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, rəqəmsal və yaşıl bacarıqların inkişafı xüsusi diqqət mərkəzində olub. Rəsmi məlumatda həmçinin ömürboyu öyrənmə və işçi qüvvəsinin mobilliyi kimi məsələlər vurğulanıb.

Məsələ artıq yalnız “hansı peşəyə tələbat var?” sualından ibarət deyil. Daha maraqlı dəyişiklik ondan ibarətdir ki, işəgötürənin namizəd haqqında təsəvvürünü yalnız diplom, ixtisas və iş stajı deyil, real bacarıqlar formalaşdırmağa başlayır. Bu isə həm universitetlər, həm peşə təhsili, həm də artıq işləyən insanlar üçün yeni vəziyyət yaradır.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Azərbaycanın 2026–2028-ci illər üzrə rəqəmsal inkişaf fəaliyyət planında da İKT, süni intellekt və informasiya təhlükəsizliyi üzrə bilik və bacarıqların artırılması ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilib. Sənəddə ixtisaslı kadr çatışmazlığı və artan kibertəhlükəsizlik riskləri də mövcud problemlər sırasında göstərilir.

Bu dəyişiklik xüsusilə gənclər üçün maraqlı paradoks yaradır. Bir tərəfdən universitet diplomu əmək bazarına giriş üçün mühüm baza olaraq qalır. Digər tərəfdən, yalnız diplomun özü insanın konkret işi yerinə yetirə bildiyini göstərmir. Məsələn, rəqəmsal mühitdə çalışan şəxsdən məlumatla işləmək, süni intellekt alətlərindən istifadə, kibertəhlükəsizlik qaydalarını anlamaq, yeni proqramlara uyğunlaşmaq və daim öyrənmək tələb oluna bilər.

Deməli, gələcəyin əmək bazarında əsas sual “Nə bitirmisən?” deyil, getdikcə daha çox “Nə edə bilirsən?” olacaq.

Bu dəyişiklik yalnız gənclərə aid deyil. 35-40 yaşlarında olan və uzun müddət eyni peşədə çalışan insanlar da yeni bacarıqlar qazanmaq məcburiyyətində qala bilərlər. Çünki texnologiyanın tətbiqi bir çox sahədə işin özünü tamamilə yox etməsə də, işçinin həmin işi görmə formasını dəyişir.

Məsələn, əvvəllər yalnız müəyyən texniki əməkdaşın görə bildiyi məlumat emalı, sənədlərin hazırlanması, hesabatların ilkin təhlili və digər rutin proseslərin bir hissəsi artıq rəqəmsal alətlərlə daha sürətli həyata keçirilə bilir. Bu halda işçinin üstünlüyü həmin işi mexaniki şəkildə görməsində deyil, nəticəni düzgün qiymətləndirməsində, səhvi müəyyənləşdirməsində və texnologiyadan məqsədyönlü istifadə etməsində ortaya çıxır.

Bu səbəbdən Azərbaycanda qarşıdakı illərin əsas məsələlərindən biri bacarıqla diplom arasındakı fərqin necə aradan qaldırılacağıdır.

Dövlət Statistika Komitəsinin əmək bazarı üzrə 2026-cı ildə yenilənmiş məlumat bazasında məşğulluq, əməkhaqqı, peşə hazırlığı və digər göstəricilər ayrıca izlənilir. Bu da əmək bazarının artıq yalnız iş yerlərinin sayı ilə deyil, işçi qüvvəsinin keyfiyyəti və hazırlığı ilə birlikdə qiymətləndirilməsinin əhəmiyyətini göstərir.

Digər tərəfdən, Dövlət Məşğulluq Agentliyinin sentyabr-oktyabr aylarında müxtəlif şəhər və rayonlarda keçirəcəyi “PeşəFest 2026” çərçivəsində kibertəhlükəsizlik, IoT, UI/UX dizayn, SƏTƏM, uçuş mühəndisliyi, tibb bacısı, geyim dizaynı və digər istiqamətlərin təqdim olunması əmək bazarında tələb olunan bacarıqların necə şaxələndiyini göstərən nümunələrdəndir.

Burada daha böyük bir sual ortaya çıxır: Azərbaycan təhsil sistemi insanlara diplom almağı, yoxsa əmək bazarında real dəyər yaratmağı öyrətməlidir?

Əslində bunlar bir-birinə alternativ deyil. Universitet və diplom fundamental bilik verir. Amma həmin bilik əmək bazarının dəyişən tələbləri ilə tamamlanmadıqda, məzunla işəgötürən arasında gözlənti fərqi yarana bilər.

Məhz buna görə “ömürboyu təhsil” anlayışı getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanır. İnsan universiteti bitirdikdən sonra təhsilinin başa çatdığını düşünmək əvəzinə, peşəsi dəyişdikcə və texnologiya yeniləndikcə yeni bacarıqlar əldə etməli olur.

Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf üzrə planında da müstəqil mütəxəssislərin hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi, rəqəmsal səyyah vizası, innovativ maliyyələşmə, texnoparklar və yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanması kimi istiqamətlərin nəzərdə tutulması əmək bazarının klassik “işçi–işəgötürən” modelindən daha çevik struktura doğru dəyişdiyini göstərir.

Nəticədə yaxın illərdə əmək bazarında maraqlı bir rəqabət yarana bilər: eyni diplomu olan iki namizəddən hansının daha çox dəyər yarada bildiyi əsas məsələyə çevriləcək.

Bu isə artıq təhsil seçimindən çox, insanın özünü əmək bazarında necə “yenilədiyi” məsələsidir.

Və bəlkə də gələcəyin ən vacib CV sətri universitetin adı yox, son bir ildə hansı yeni bacarığı qazandığın olacaq.

Ayşən Vəli

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 25 Sentyabr 2026 16:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri