Doğrudanmı Çinlə tərəfdaşlıq belə əhəmiyyətlidir?

İndi kimsə: "Azərbaycanın ŞƏT plyus formatında iştirakı əhəmiyyətlidir" deyə yazanda, bir başqası deyəcək: "Bizə nə xeyri var?!"Ancaq bu, BMT-dən sonra ikinci böyük beynəlxalq təşkilatdır və burada aparıcı dövlət Çindir. Çin isə artıq dünyanın iki nəhəng gücündən biri halına gəlib. Bu nəhəng qlobal güclə - Çin Xalq Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında 1994-cü idə əsası qoyumuş münasibətlər sürətlə inkişaf edir.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev avqustun əvvəlində Vaşinqtonda idi; ABŞ-la strateji tərəfdaşlığın əsası qoyuldu. Avqustun sonunda isə Çinə gəldi; Tiensində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv, müşahidəçi və dialoq üzrə tərəfdaş dövlətlərin rəhbərlərinin zirvə görüşünə qatıldı. ŞƏTplus formatında görüşlərdə iştirak etdi. 20 dövlətin və 8 beynəlxalq təşkilatın rəhbərinin iştirakı ilə böyük mərasim oldu. Eyni zamanda ikitərəfli görüşlər də keçirildi.

Şübhəsiz ki, Azərbaycanla Çin arasında münasibətlərin inkişafı ölkəmiz üçün böyük fayda deməkdir.

İqtisadçı alim, Milli Məclisin deputatı, professor Vüqar Bayramovun öz feysbuk hesabında gətirdiyi faktlar və rəqəmlər də bunu göstərir. Vüqar Bayramov yazır: "2024-cü ildə Azərbaycan ilə Çin arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi əvvəlki illə müqayisədə 20,7 faiz artaraq 3,744 milyard dollara çatıb. Digər tərəfdən, Çin xarici ticarət dövriyyəmizdə 7,9 faiz payla Azərbaycanın 4-cü ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. İdxalımızın 17,7 faizi sözügedən dövlətin payına düşüb. Bu isə o deməkdir ki, idxalda Çin Azərbaycanın ən böyük tərəfdaşıdır. Vacib məqamlardan biri Azərbaycanın regionun nəqliyyat habına çevrilməsidir. Azərbaycan ilə Çin arasında tranzit daşımaların həcmi 2024-cü ildə 378 min ton olub ki, bu da 2023-cü illə müqayisədə 86 faiz çoxdur. 2024-cü il ərzində Çindən Azərbaycana ixrac və tranzit rejimində Orta Dəhlizlə 287 marşrut qatarı yola salınıb".

Başqa xeyli fakt sadalamaq olar. Xüsusilə vizasız rejimə keçilməsi Çindən Azərbaycana turist axınını artırıb. Məlum olduğu kimi, bu sahədə böyük potensial var. Azərbaycana gələn turistlərin sayında Hindistanın payı böyükdür. Ancaq son vaxtlar - Hindistan-Pakistan münaqişəsi fonunda Azərbaycanın müttəfiqi Pakistana verdiyi mənəvi dəstək Hindistandan turist axınının azalmasına səbəb olub. Eləcə də, Rusiyanın Azərbaycana qarşı qeyri-dost addımları nəticəsində iki ölkə arasında yaranmış gərginlik Rusiyadan gələn turistlərin də sayına təsir edir. Əlbəttə ki, bu tendensiya birinci növbədə Rusiyanın Ukraynada apardığı işğalçı müharibə ilə bağlıdır. Belə bir məqamda Çindən və başqa ölkələrdən turist axını artır və daha da çox ola bilər. Bu ilin ilk rübündə Çindən Azərbaycana gələn turistlərin sayı 1,8 dəfə artıb. Bu, çox müsbət dinamikadır.

Şübhəsiz, Çinlə Azərbaycanı birləşdirən meqaproyektlər var. Bu, Orta dəhlizə Çinin verdiyi dəstəklə bağlıdır. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin fəaliyyəti güclənir. Bir zaman Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolunun perspektivinə inanmayanlar indi öz gözləri ilə görür: bu xəttin ötürücülük qabiliyyəti 1 milyon tondan 5 milyon tona qaldırılır. Bunlar artıq real rəqəmlərdir və Azərbaycan Çini, eləcə də, Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə bağlayan logistika habına çevrilir. Azərbaycan həmçinin Şimali Avropadan İrana, oradan isti dənizlərə çıxışı təmin edən Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin də vacib həlqəsidir. Çin Azərbaycanın qitələrarası nəqliyyat habına çevrilməsində əsas rol oynayan ölkədir. Bu, dünyada ən sürətlə böyüyən, hazırda dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatıdır. ABŞ kimi supergüc bu ölkənin iqtisadi artım tempini önləməyə çalışır. Avropa İttifaqı Çinlə iqtisadi tərəfdaşlıqda çox irəli yerlərə gedib. Azərbaycan nədən bu böyüyən iqtisadiyyatdan, bu nəhəng bazardan faydalanmasın? Sualın cavabı özündədir.

Seyid Əhmədli, Bizimyol.info