Dövlət hüquqi prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərməlidir KONKRET

Vətəndaş cəmiyyəti hüquqi dövlət quruculuğunda əvəzolunmaz rola malikdir. Demokratik və müstəqil inkşaf edən ölkələrdə vətəndaş cəmiyyəti əsas etibarilə vətəndaş – şəxsiyyət amilinə əsaslanır. Vətəndaş cəmiyyəti insanların siyasi yox, başlıca olaraq iqtisadi və şəxsi həyat fəaliyyəti sferasıdır. burada qanunlara, əxlaq və humanizim prinsiplərinə hörmət edilir, avtoritar hakimiyyətə, totalitarizmə, sinfi düşmənçiliyə, insanlara qarşı zorakılığa isə yer yoxdur. Bu cəmiyyət demokratik rejimdə dövlətlə sıx qarşılıqlı əlaqədə olur, totalitar və avtoritar rejimlərdə isə dövlətə qarşı ya aktiv, ya da passiv müxalifətdə olur. Vətəndaş cəmiyyəti dövlətlə sıx qarşılıqlı əlaqədə olur, hətta bütün sahələrdə onun dəstəyinə arxalanır.

Vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması onun həyatının və fəaliyyətinin bir çox tərəflərini dövlətsizləşdirməyi nəzərdə tutur. Lakin bu, onun dövlətə ehtiyacı olmadığı mənasını vermir. Sadəcə dövlət iştirakının qaçılmaz olduğu istiqamətə yönəlməlidir. Xüsusən müdafiə, qanunvericilik, xarici siyasət, büdcə, ekologiya, nəqliyyat və vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi sahələrini buraya aid edə bilərik. Yəni burada dövlət cəmiyyətin xidmətçisi, onun inamlı nümayəndəsi kimi çıxış edir. Qısaca, cəmiyyət dövlət üçün yox, dövlət cəmiyyət üçündür.

Dövlət cəmiyyətin, cəmiyyət isə dövlətin köməyi olmadan köklü məsələləri həll edə bilməz və deməli, hüquqi dövlət, vətəndaş cəmiyyətinin inkişaf etmiş strukturu olmadan ölkə demokratik ola bilməz. Məhz bu baxımdan da qanunların aliliyini təmin edən dünyəvi, hüquqi dövlət qurmaq, vətəndaş cəmiyyətinin bərqərar edilməsinə nail olmaq hər bir cəmiyyət üçün arzuolunandır. Azərbaycanda qanunun aliliyini təmin edən hüquqi dövlətin qurulması və vətəndaş cəmiyyətinin bərqərar olması bizim üçün həm sevindirici, həm də qürurverici haldır. Bilirik ki, Azərbaycan Respublikası öz müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra demokratik cəmiyyət quruculuğu sahəsində böyük inkişaf yolu keçib. Bu inkişaf yoluna, bugünkü inkişaf yoluna ölkəmizdə böyük çətinliklər bahasına nail olunub. Müstəqilliyimizin yenidən bərpa edilməsindən sonra aparılan mütərəqqi islahatlar nəticəsində ölkəmizdə vətəndaş cəmiyyəti, eləcə də demokratik və hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində yüksək səviyyədə nailiyyətlər qazanılıb ki, bunun nəticəsini çoxdandır ki, görməkdəyik. Bu nailiyyət də, əlbəttə ki, xalqımızın, cəmiyyətimizin firavan, xoşbəxt gələcəyi üçün təminat deməkdir.

“Müasir dövrün əsas tələbi ondan ibarətdir ki, istənilən dövlət hüquqi və demokratik prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərsin”.

Bu fikri KONKRET.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Aydın Mirzəzadə səsləndirib.

Deputat bildirib ki, demokratik dövlətin qurulması həm qanunvericilikdə müasir sivilizasiya standartlarının təsbit olunmasını, həm də onların real həyatda icra edilməsini tələb edir:

“Hüquqi demokratik dövlət bir dəfə əldə olunan nəticə deyil. Zaman keçdikcə daha da mükəmməlləşir, yeni elementlər əlavə olunur. Belə bir dövlət vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının qorunmasına, onların sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına ciddi dəstək olmalıdır.”

Aydın Mirzəzadənin sözlərinə görə, hüquqi dövlətin vacib tərkib hissələrindən biri də vətəndaş cəmiyyətidir.

O, vurğulayıb ki, vətəndaş cəmiyyəti bütün ölkələrdə mövcud olsa da, məhz hüquqi-demokratik dövlətlərdə yüksək inkişaf səviyyəsinə çatır:

“Vətəndaş cəmiyyəti – insanların dövlətdən asılı olmadan öz problemlərini həll etmək imkanları deməkdir. Bu, xaotik şəkildə deyil, dövlət tərəfindən qəbul edilən hüquqi normalar çərçivəsində həyata keçirilir. Hər bir hüquqi norma ilk növbədə vətəndaş cəmiyyətinin inkişafını nəzərdə tutur.”
Deputat əlavə edib ki, dövlət müdafiə, təhlükəsizlik, pul və xarici siyasət kimi strateji sahələri öz üzərinə götürürsə, sosial məsələlərin bir qismi vətəndaş cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilir.
Aydın Mirzəzadə bildirib ki, dünyada bir-birinə tam bənzəyən vətəndaş cəmiyyəti modeli yoxdur. Lakin əsas məqam ondan ibarətdir ki, vətəndaş sərbəst şəkildə hüquqlarından istifadə edə bilir, sosial problemlərin bir qismini özü həll etmək imkanına sahib olur:
“Azərbaycan da vətəndaş cəmiyyətinin mövcud olduğu və onun inkişaf etdiyi ölkələrdən biridir.”

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az

P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “vətəndaş cəmiyyəti, hüquqi dövlət quruculuğu” mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.