Dövlət İmtahan Mərkəzi illərdir bu qanunu pozur?! ŞOK AÇIQLAMA

“Tədris ili hələ rəsmi olaraq başa çatmayıb, lakin artıq IX və XI siniflər üçün buraxılış imtahanları, eləcə də ali məktəblərə qəbul üçün blok imtahanları keçirilir. Bu təcrübə son illərdə geniş vüsət alsa da, onun pedaqoji, hüquqi və psixoloji baxımdan doğurduğu nəticələr hələ də ciddi ictimai və elmi müzakirə mövzusudur. Ən əsas məsələ budur ki, şagirdlər ilin tam proqramını mənimsəmədən summativ qiymətləndirməyə, yəni həyatlarını müəyyənləşdirəcək imtahana cəlb olunurlar. Bu isə həm “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun, həm də ümumi pedaqoji prinsiplərin ruhuna ziddir”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a təhsil eksperti Kamran Əsədov açıqlayıb. O bildirib ki, qanunun 13-cü maddəsinə əsasən, təhsil prosesinin əsas prinsiplərindən biri mərhələlilik və davamlılıqdır:

“Yəni şagirdin bilik və bacarığının formalaşması ardıcıl şəkildə həyata keçirilməli, sonra isə qiymətləndirilməlidir. Eyni qanunun 18.2-ci maddəsində göstərilir ki, təhsilalanların biliyi müvafiq tədris proqramına əsasən müəyyən edilir. Əgər tədris proqramı hələ başa çatmayıbsa, hansı meyarla qiymətləndirmə həyata keçirilir? Bu, hüquqi baxımdan da ciddi uyğunsuzluq yaradır.

Əlavə olaraq, Dövlət İmtahan Mərkəzinin tədris ili ərzində imtahan keçirməsi nəticəsində proqramın son bölmələrinin ya üstündən səthi keçilməsi, ya da ümumiyyətlə tədris olunmaması halları baş verir. Bu isə bərabərsizlik və qeyri-obyektivlik yaradır. Eyni ixtisas qrupu üzrə, eyni fənni öyrənən iki şagirddən biri imtahanda keçmədiyi bölmə ilə qarşılaşır, digəri isə daha əvvəl həmin mövzunu keçib və daha yaxşı hazırlaşa bilir. Bu, qiymətləndirmənin keyfiyyətinə, nəticələrin etibarlılığına ciddi şəkildə mənfi təsir göstərir”.

K.Əsədov vurğulayıb ki, statistikaya nəzər saldıqda da bu təcrübənin nəticələri aydın görünür:

“2023-cü ildə IX sinif buraxılış imtahanlarında iştirak edən 100 mindən çox şagirddən yalnız 32 faizi Azərbaycan dili və riyaziyyat fənləri üzrə 50 faizdən çox nəticə göstərmişdi. Bu isə o deməkdir ki, şagirdlərin üçdə ikisi baza fənləri üzrə minimum biliklərə belə sahib olmadan buraxılış mərhələsindən keçmiş hesab olunurlar. Bu, sadəcə imtahan uğursuzluğu deyil, bütövlükdə tədris prosesində ciddi boşluqların, tələsikliyin və planlaşdırma səhvlərinin nəticəsidir”.

Aytac Şahin