Icma.az
close
up
RU
Dünya xəritəsində yeni okean yarana bilər Afrikanın parçalanması sürətlənib

Dünya xəritəsində yeni okean yarana bilər Afrikanın parçalanması sürətlənib

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Geoloqlara çoxdan məlumdur ki, Afrika gec-tez iki hissəyə parçalanacaq. Lakin ABŞ-ın Kolumbiya Universitetinin tədqiqatçıları indi bu prosesin əvvəl düşünüləndən xeyli irəlilədiyi qənaətinə gəliblər. Aktiv rift zonası "kritik" nöqtəyə çatıb və yaxın gələcəkdə parçalanma baş verə bilər. Bu baş verərsə, həmin ərazidə yeni okean yaranacaq.

Qaynarinfo HVG nəşrinə istinadən xəbər verir ki, burada "yaxın gələcək" nisbi anlayışdır: bu hadisəyə qədər, şübhəsiz, daha bir neçə milyon il keçəcək. Lakin geoloji miqyasda bu, çox qısa müddətdir.

Universitetin alimi Kristian Rouenin sözlərinə görə, əldə olunan məlumatlar təsirə məruz qalan ərazidə parçalanma prosesinin daha da irəlilədiyini və yer qabığının burada əvvəl ehtimal ediləndən daha nazik olduğunu göstərib. Tədqiqatın nəticələri "Nature Communications" elmi jurnalında dərc olunub.

Keniyadakı Turkana rift zonası erkən hominidlərin çoxsaylı fosilləri ilə zəngindir. Bu da ərazinin insanın təkamülündə mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir. Lakin yeni araşdırma həmin regionun Afrikanın digər hissələrindən mütləq daha əhəmiyyətli olmadığını göstərir. Daha çox ehtimal olunur ki, burada baş verən geoloji proseslər fosillərin qorunması üçün son dərəcə əlverişli şərait yaradıb.

Afrikanın parçalanması əslində təəccüblü deyil. Çünki qitələr insan ömrünün miqyasında demək olar ki, hiss olunmasa da, fasiləsiz hərəkətdədir. 200 milyon ildən çox əvvəl quru vahid superqitədə birləşmişdi. Alimlərin proqnozlarına görə, uzaq gələcəkdə buna bənzər başqa bir superqitə də yarana bilər.

İki tektonik plitənin toqquşduğu yerdə dağlar yaranır, bir-birindən uzaqlaşdığı ərazilərdə isə okeanlar formalaşır.

Bunun bariz nümunəsi Şərqi Afrika riftidir. Hazırda Afrika plitəsi iki hissəyə parçalanır: qitənin böyük hissəsini əhatə edən nəhəng qərb – Nubiya plitəsinə və daha kiçik Somali plitəsinə. Şərq sahillərinin böyük hissəsi, eləcə də Madaqaskar adası sonuncuya daxildir.

Hazırkı araşdırma çərçivəsində alimlər bu sistemin əsas hissələrindən biri olan Turkana riftinə diqqət yetiriblər. Rift Keniyanın və Efiopiyanın ərazisi boyunca bir neçə yüz kilometr uzanır. Tədqiqat qrupu regionda əvvəllər aparılmış seysmik ölçmələri təhlil edib və həmin ərazidə yer qabığının qalınlığını hesablayıb.

Nəticədə məlum olub ki, rift vadisində yer qabığının qalınlığı cəmi 13 kilometrdir. Halbuki kənarlarda bu göstərici 35 kilometr təşkil edir.

Yer qabığının qalınlığı 15 kilometrə qədər "nazikləşdikdə", bu, dönüş nöqtəsinə çevrilir və bundan sonra qitənin parçalanması praktiki olaraq qaçılmaz olur. Nazikləşmə prosesi bir neçə milyon ildən sonra başa çata bilər və məhz bundan sonra yeni okean yarana bilər.

Bu vaxta qədər yer qabığı o qədər nazikləşəcək ki, dərinliklərdən maqma səthə çıxacaq. Maqma toplanaraq soyuyacaq və çökəklik əmələ gətirəcək. Məhz həmin çökəklik yeni okean dibinə çevriləcək, Hind okeanının suları isə bu əraziyə dolacaq.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu ərazi 4 milyon il əvvəl uzunmüddətli aktiv vulkanik proses nəticəsində yer qabığının nazikləşməsi mərhələsinə keçib. Maraqlıdır ki, bu tarix regionda aşkar edilmiş ən qədim hominid fosillərinin və digər sübutların yaşı ilə üst-üstə düşür.

Tədqiqat qrupunun fikrincə, bunun səbəbi yer qabığının nazikləşməsi başlayan kimi çöküntü süxurlarının toplanmasının sürətlənməsi ola bilər. Bu isə həmin ərazidə yaşamış canlıların qalıqlarının təfərrüatlı şəkildə qorunması üçün ideal şərait yaradıb.

Gələcəkdə tədqiqatçılar bu məsələni daha ətraflı araşdıraraq regionun bəşər tarixində əslində hansı rolu oynadığını müəyyənləşdirməyə çalışacaqlar.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 21 Sentyabr 2026 13:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri