Icma.az
close
up
RU
Dünyada dizel böhranı pik həddə Azərbaycanı yanacaq şoku gözləyir?! KONKRET

Dünyada dizel böhranı pik həddə Azərbaycanı yanacaq şoku gözləyir?! KONKRET

Icma.az, Konkret.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Dünyada dizel bazarında yaranan gərginlik artıq adi qiymət dəyişkənliyi həddini keçərək yanacaq təchizatının dayanıqlılığı ilə bağlı ciddi narahatlıq yaradıb.

KONKRET.az globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, Rusiya neftayırma zavodlarına hücumlar, Yaxın Şərqdəki münaqişə və logistika problemləri nəticəsində əsas ixracatçı regionlardan dizel axını kəskin azalıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda Rusiya və Yaxın Şərqdən dizel ixracının ümumi həcmi əvvəlki ilin eyni ayına nisbətən 75 faiz aşağı düşüb.

Daha diqqətçəkən məqam odur ki, problem yalnız neftin qiymətində deyil, məhz hazır dizel yanacağının çatışmazlığındadır. Qlobal emal güclərinin böyük hissəsi yüksək yüklə işlədiyindən bazarda yaranan əlavə tələbatı dərhal qarşılamaq imkanları məhdudlaşıb. IEA qlobal neft emalı həcmlərinin 2026-cı ildə azalacağını, 2027-ci ildə isə bərpa olunacağını proqnozlaşdırır.

Bu vəziyyət Azərbaycan üçün də əhəmiyyətlidir. Çünki Azərbaycan neft hasil edən ölkə olsa da, bu, daxili dizel bazarının qlobal proseslərdən tam təcrid olunması demək deyil. Əsas məsələ neftin ölkədə hasil olunması deyil, tələb olunan dizel həcminin hansı mənbədən və hansı qiymətə təmin edilməsidir.

Azərbaycan hökumətinin hələ aprel ayında qəbul etdiyi qərar da bu baxımdan diqqət çəkir. 2026-cı il mayın 1-dən 2027-ci il martın 31-dək SOCAR tərəfindən idxal ediləcək dizel üçün 201 min tonadək yuxarı hədd müəyyənləşdirilib. Həmin dövrdə idxal olunan dizelə aksiz vergisi ton üçün 1 manat müəyyən edilib, idxal rüsumu isə sıfırlanıb. Hökumət bu addımların daxili bazarda sabit və fasiləsiz yanacaq təminatına xidmət etdiyini açıqlayıb.

Bu rəqəm qlobal dizel böhranı fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər daxili istehsal bazarın bütün tələbatını rahat şəkildə qarşılaya bilmirsə, əlavə idxal lazım olacaq. Bu zaman beynəlxalq dizel qiyməti Azərbaycan üçün birbaşa xərc amilinə çevrilir. Dünya bazarında dizelin qiyməti yüksəldikcə idxalın maya dəyəri artır, logistika və sığorta xərcləri də yüksələ bilər.

Lakin buradan avtomatik olaraq “Azərbaycanda dizel bahalaşacaq” nəticəsi çıxarmaq düzgün olmaz. Yerli pərakəndə qiymətin formalaşmasında dünya qiymətindən başqa daxili istehsalın həcmi, idxalın payı, dövlətin vergi və gömrük siyasəti, logistika xərcləri və tarif mexanizmləri də rol oynayır.

Əsl risk başqa yerdədir. Dünya bazarında dizel qıtlığı uzandıqca Azərbaycanın idxal imkanlarının bahalaşması və daxili bazarın təminat xərcinin artması mümkündür. Əgər qlobal böhran 2027-ci ilə qədər davam edərsə, Azərbaycan üçün də əsas məsələ qiymətdən çox, lazımi həcmdə dizelin münasib şərtlərlə əldə olunması olacaq.

Üstəlik, dizelin bahalaşması yalnız avtomobil sürücüsünün xərclərini artırmır. Dizel Azərbaycanda yükdaşımalarında, kənd təsərrüfatında, tikintidə və müxtəlif istehsal sahələrində geniş istifadə olunur. Buna görə yanacağın maya dəyərinin yüksəlməsi daşınma xərclərinə, oradan isə ərzaq və digər məhsulların qiymətlərinə təzyiq yarada bilər.

Beləliklə, qlobal dizel böhranının Azərbaycana təsiri üç mərhələdə baş verə bilər: əvvəlcə idxal olunan yanacağın maya dəyəri yüksələr, sonra logistika və istehsal xərcləri artar, daha sonra isə bu təzyiq digər məhsul və xidmətlərin qiymətlərinə keçə bilər. Bununla belə, dövlətin idxal rüsumlarını və aksizi azaltması hazırda bu təzyiqin daxili bazara ötürülməsini zəiflədən mexanizmlərdən biridir.

Əsas sual artıq “dizel bahalaşacaqmı?” deyil. Əsas sual qlobal dizel böhranının nə qədər davam edəcəyi və Azərbaycanın daxili tələbatını xarici bazardan əlavə xərc yaratmadan nə qədər müddət təmin edə biləcəyidir. IEA-nın son qiymətləndirməsi də göstərir ki, Rusiya və Yaxın Şərqdən təchizatın azalması fonunda dizel bazarında sıxlıq yaxın aylarda da ciddi risk olaraq qalır.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 23 Sentyabr 2026 09:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see393

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see369

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see310

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see289

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see285

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see278

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see267

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see260

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see259

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see246

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see233

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see230

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see227

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see225

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see225

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see222

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see218

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see213

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see213

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri