Icma.az
close
up
RU
Dünyada dizel böhranı pik həddə Azərbaycanı yanacaq şoku gözləyir?! KONKRET

Dünyada dizel böhranı pik həddə Azərbaycanı yanacaq şoku gözləyir?! KONKRET

Icma.az, Konkret.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Dünyada dizel bazarında yaranan gərginlik artıq adi qiymət dəyişkənliyi həddini keçərək yanacaq təchizatının dayanıqlılığı ilə bağlı ciddi narahatlıq yaradıb.

KONKRET.az globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, Rusiya neftayırma zavodlarına hücumlar, Yaxın Şərqdəki münaqişə və logistika problemləri nəticəsində əsas ixracatçı regionlardan dizel axını kəskin azalıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda Rusiya və Yaxın Şərqdən dizel ixracının ümumi həcmi əvvəlki ilin eyni ayına nisbətən 75 faiz aşağı düşüb.

Daha diqqətçəkən məqam odur ki, problem yalnız neftin qiymətində deyil, məhz hazır dizel yanacağının çatışmazlığındadır. Qlobal emal güclərinin böyük hissəsi yüksək yüklə işlədiyindən bazarda yaranan əlavə tələbatı dərhal qarşılamaq imkanları məhdudlaşıb. IEA qlobal neft emalı həcmlərinin 2026-cı ildə azalacağını, 2027-ci ildə isə bərpa olunacağını proqnozlaşdırır.

Bu vəziyyət Azərbaycan üçün də əhəmiyyətlidir. Çünki Azərbaycan neft hasil edən ölkə olsa da, bu, daxili dizel bazarının qlobal proseslərdən tam təcrid olunması demək deyil. Əsas məsələ neftin ölkədə hasil olunması deyil, tələb olunan dizel həcminin hansı mənbədən və hansı qiymətə təmin edilməsidir.

Azərbaycan hökumətinin hələ aprel ayında qəbul etdiyi qərar da bu baxımdan diqqət çəkir. 2026-cı il mayın 1-dən 2027-ci il martın 31-dək SOCAR tərəfindən idxal ediləcək dizel üçün 201 min tonadək yuxarı hədd müəyyənləşdirilib. Həmin dövrdə idxal olunan dizelə aksiz vergisi ton üçün 1 manat müəyyən edilib, idxal rüsumu isə sıfırlanıb. Hökumət bu addımların daxili bazarda sabit və fasiləsiz yanacaq təminatına xidmət etdiyini açıqlayıb.

Bu rəqəm qlobal dizel böhranı fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər daxili istehsal bazarın bütün tələbatını rahat şəkildə qarşılaya bilmirsə, əlavə idxal lazım olacaq. Bu zaman beynəlxalq dizel qiyməti Azərbaycan üçün birbaşa xərc amilinə çevrilir. Dünya bazarında dizelin qiyməti yüksəldikcə idxalın maya dəyəri artır, logistika və sığorta xərcləri də yüksələ bilər.

Lakin buradan avtomatik olaraq “Azərbaycanda dizel bahalaşacaq” nəticəsi çıxarmaq düzgün olmaz. Yerli pərakəndə qiymətin formalaşmasında dünya qiymətindən başqa daxili istehsalın həcmi, idxalın payı, dövlətin vergi və gömrük siyasəti, logistika xərcləri və tarif mexanizmləri də rol oynayır.

Əsl risk başqa yerdədir. Dünya bazarında dizel qıtlığı uzandıqca Azərbaycanın idxal imkanlarının bahalaşması və daxili bazarın təminat xərcinin artması mümkündür. Əgər qlobal böhran 2027-ci ilə qədər davam edərsə, Azərbaycan üçün də əsas məsələ qiymətdən çox, lazımi həcmdə dizelin münasib şərtlərlə əldə olunması olacaq.

Üstəlik, dizelin bahalaşması yalnız avtomobil sürücüsünün xərclərini artırmır. Dizel Azərbaycanda yükdaşımalarında, kənd təsərrüfatında, tikintidə və müxtəlif istehsal sahələrində geniş istifadə olunur. Buna görə yanacağın maya dəyərinin yüksəlməsi daşınma xərclərinə, oradan isə ərzaq və digər məhsulların qiymətlərinə təzyiq yarada bilər.

Beləliklə, qlobal dizel böhranının Azərbaycana təsiri üç mərhələdə baş verə bilər: əvvəlcə idxal olunan yanacağın maya dəyəri yüksələr, sonra logistika və istehsal xərcləri artar, daha sonra isə bu təzyiq digər məhsul və xidmətlərin qiymətlərinə keçə bilər. Bununla belə, dövlətin idxal rüsumlarını və aksizi azaltması hazırda bu təzyiqin daxili bazara ötürülməsini zəiflədən mexanizmlərdən biridir.

Əsas sual artıq “dizel bahalaşacaqmı?” deyil. Əsas sual qlobal dizel böhranının nə qədər davam edəcəyi və Azərbaycanın daxili tələbatını xarici bazardan əlavə xərc yaratmadan nə qədər müddət təmin edə biləcəyidir. IEA-nın son qiymətləndirməsi də göstərir ki, Rusiya və Yaxın Şərqdən təchizatın azalması fonunda dizel bazarında sıxlıq yaxın aylarda da ciddi risk olaraq qalır.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:200
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 23 Sentyabr 2026 09:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri