Dünyada mis çatışmazlığının daha da dərinləşməsi gözlənilir

Dünya üzrə süni intellekt yarışı və müdafiə xərclərinin artması mis çatışmazlığını daha da dərinləşdirə bilər. S&P Global-in apardığı yeni araşdırmaya görə, mis istehsalındakı çətinliklər çatışmazlığın şiddətlənməsinə səbəb olacaq.

Marja.az xəbər verir ki, S&P Global-ın araşdırmasında, tələbin sürətlə artdığı halda mədənlərdən hasilat məhdud qalır. Araşdırmaya görə, bunun nəticəsində iqtisadi inkişaf və texnoloji genişlənmə üçün misin çatışmaması riski artır.

Mis qiymətləri, bir sıra mədənlərdə yaşanan fasilələr və mümkün Tramp tarifləri öncəsi tacirlərin ABŞ-da ehtiyat yığması səbəbindən London Metal Birjasında (LME) 1 ton üçün  13 000 dolların üzərinə qalxıb. 

S&P Global-in enerji keçidi və mühüm metallar üzrə departamentinin rəhbəri Aurian De La Noue bildirib: “Süni zəka və məlumat mərkəzləri üç il əvvəl həqiqətən gündəmdə deyildi. Bu tədqiqat göstərir ki, bu artım istiqamətləri qiymətləndirilmədən əvvəl belə tədricən təklif çatışmazlığına doğru irəliləmə baş verib”.

S&P Global, 2040-cı ilədək qlobal mis tələbinin mövcud səviyyədən 50% artaraq 42 milyon tona çatacağını proqnozlaşdırır. Tikinti, ev avadanlıqları, nəqliyyat və enerji istehsalı kimi ənənəvi sahələr mis tələbinin böyük hissəsini təşkil etməyə davam etsə də, artımda ən böyük pay elektrikli avtomobillər, bərpa olunan enerji, batareya və şəbəkə genişlənməsini də əhatə edən enerji keçidi istifadəsinə düşür.

Məlumat mərkəzləri və süni zəka infrastrukturu ilə bağlı mis istehlakı 2040-cı ilədək qlobal quraşdırılmış məlumat mərkəzi tutumunun təxminən dörd dəfə artması gözlənildiyi üçün yüksələcək.

S&P-nin tədqiqatına görə, süni zəka, məlumat mərkəzləri və qlobal müdafiə xərclərində yaranan tələbin 2040-cı ilədək təxminən üç dəfə artması gözlənilir və bunun nəticəsində ümumilikdə 4 milyon ton əlavə istehlak yaranacaq.

S&P Global həmçinin tələbatın başqa potensial mənbəyini də müəyyən edib: humanoid robotlar. Texnologiya hələ ilkin mərhələdə olsa da, 2040-cı ilədək 1 milyard humanoid robotun fəaliyyətdə olması illik təxminən 1,6 milyon ton misə ehtiyac olacağını göstərir. Tədqiqatın məlumatına görə, bu mövcud istehlakın təxminən 6%-ni təşkil edir.

Lakin mövcud mədənlərdə rudun keyfiyyəti (bir mədən yatağından çıxarılan materialın (rudun) içində metalın (məsələn, misin) nə qədər konsentrasiyada olduğuna və tərkibinin nə qədər saf olduğuna işarə edir) pisləşir və yeni layihələrdə icazə, maliyyə və tikinti məhdudiyyətləri çətinliklər yaradır. Nəticədə dünya üzrə mis istehsalının 2030-cu ildə təxminən 33 milyon tonla pik həddə çatması gözlənilir. Tədqiqat göstərir ki, bu dövr ərzində təkrar emal olunan mis 10 milyon tonla iki dəfə artırılsa da, hələ də çatışmazlıq mövcuddur.

Bildirilir ki, bu tədqiqat BHP, Rio Tinto ilə yanaşı ticarət şirkətləri Trafigura, Gunvor və Google-dan maliyyə dəstəyi alıb.