DÜNYANIN DİQQƏTİ MÜNHENDƏDİR Əsas gündəm Ukrayna, Yaxın Şərq müharibələri, Qrelandiya mövzularıdır

Dünən Münhenin “Bayerischer Hof” otelində Beynəlxalq Təhlükəsizlik Konfransı öz işinə başlayıb. 60 ildən artıqdır ki, onlarla ölkədən liderlər, siyasətçilər və ekspertlər dünya təhlükəsizliyini təhdid edən əsas məsələləri müzakirə etmək üçün buraya toplaşırlar.

Konfrans Ukraynada təxminən üç ildir davam edən müharibənin həlledici mərhələsində keçirilir, çünki ABŞ-nin yeni Prezidenti onu dayandırmaq üçün addımlar atır. Sammit ərəfəsində Donald Trampın Rusiya Prezidenti Putinlə saat yarımlıq telefon danışığı Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra iki ölkə liderləri arasında ilk birbaşa təmas olub.

İndi Münhen Konfransında həm Ukrayna, həm də onun müttəfiqləri Tramp administrasiyasının problemin həllini necə nəzərdə tutduğuna dair ABŞ-dən açıqlamalar eşidəcəklərini gözləyirlər. Ən əsası isə Vaşinqton bunun üçün nə etməyə hazırdır və qırmızı xətlər hansılardır?

Konfransdan əvvəl Pentaqonun yeni rəhbəri artıq Brüsseldə müttəfiqləri ilə görüşündə bəyan etmişdi ki, Ukraynanın 2014-cü ildən sonra itirdiyi əraziləri qaytara və ya NATO-ya üzv ola biləcəyinə ümid bəsləməyə ehtiyac yoxdur. ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset də qeyd edib ki, Amerika Ukraynada mümkün sülhməramlı missiyada iştirak etməyəcək və NATO Nizamnaməsinin 5-ci maddəsi bu missiyaya şamil edilməməlidir, yəni sülhməramlılarla ruslar arasında mümkün münaqişə yaranarsa, ABŞ və ya hər hansı NATO üzvü onların köməyinə gəlmək məcburiyyətində qalmayacaq.

"Avropa ölkələri sülhməramlılarını yerləşdirmək istəyirlərsə, bunun üçün pul ödəməlidirlər" - deyən nazir, əlavə edib: "Birləşmiş Ştatların daxildə çətinlikləri var, biz diqqətimizi sərhədlərimizin təhlükəsizliyinə yönəltməliyik və bunu edəcəyik".

Bu bəyanatlardan sonra Ukrayna Prezidenti Münhendə ilk görüşünü Tramp administrasiyasının vitse-prezidenti J.D.Vens, eləcə də Putin-Tramp telefon danışığından sonra Ukrayna və Rusiya üzrə baş elçisi Keyt Kelloq ilə keçirəcək. O, Avropanın da Ukraynanın nizamlanması prosesində iştirak etməli olduğunu bildirib.

Münhendə Ukrayna ilə yanaşı, Yaxın Şərqdəki hadisələr də dünya liderlərinin diqqət mərkəzində olacaq. Fevralın 15-i günortadan sonra, konfransın ikinci günü HƏMAS-ın əsir götürdüyü israilli girovların geri qaytarılması üçün verilən müddət başa çatır. ABŞ Prezidenti xəbərdarlıq edib ki, girovlar o vaxta qədər azad edilməsələr, "cəhənnəm" gələcək.

ABŞ Prezidentinin dünyanın ən böyük adası olan və təbii sərvətlərlə zəngin olan Qrenlandiyanın Amerikaya birləşdirilməsi ilə bağlı son açıqlamaları Avropada böyük narahatlıq və hiddət doğurub. Təkcə adanın daxil olduğu Danimarka deyil, digər Avropa ölkələri də onu tənqid edib. Ekspertlərin fikrincə, vitse-prezident J.D.Vens başda olmaqla Amerika nümayəndə heyəti Münhendə bu niyyətini bir daha təsdiqləsə, çox güman ki, ciddi müqavimətlə üzləşəcək.

Trampın bəyanatlarına cavab olaraq Avropa liderləri ABŞ-nin beynəlxalq hüquqa riayət etməli olduğu barədə xəbərdarlıq ediblər.

Münhen Təhlükəsizlik Konfransına ev sahibliyi edən Almaniyanın kansleri Olaf Şolts "Sərhədlərin bütövlüyü beynəlxalq hüququn əsas prinsipidir. Bu prinsip hər kəsə şamil edilməlidir" deyib.

Bəlkə də təsadüfi deyil ki, konfrans ərəfəsində etdiyi çıxışlarda konfransın sədri Heusgen “BMT Nizamnaməsi ilə müəyyən edilmiş qaydaya daha yaxşı alternativin olmadığını” daim vurğulamağı lazım bilib.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”