Icma.az
close
up
RU
Dünyanın ən dərin nöqtəsini niyə hələ də dəqiq ölçmək mümkün deyil?

Dünyanın ən dərin nöqtəsini niyə hələ də dəqiq ölçmək mümkün deyil?

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Mariana çökəkliyinin ən dərin hissəsi olan Çellencer dərinliyi üçün göstərilən rəqəmlər hələ də dəyişir. Yaponiyalı tədqiqatçıların yeni araşdırması eyni akustik məlumatların müxtəlif okean modellərindən istifadə edildikdə 18 metrə qədər fərqli nəticə verə bildiyini ortaya qoyub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, dünyanın ən dərin nöqtəsi deyildikdə bu dərinlik haqqında tək bir rəqəm söyləmək asan görünə bilər. Lakin Mariana çökəkliyindəki Çellencer dərinliyi üçün vəziyyət o qədər də sadə deyil. Təxminən 10 935 metr hesab edilən dərinlik istifadə olunan ölçmə metodundan və suyun fiziki xüsusiyyətlərindən asılı olaraq bir neçə metr dəyişə bilər.

Bunun əsas səbəbi okeanın dərinliyinin birbaşa xətkeşlə ölçülməməsidir. Alimlər ya dərin dəniz aparatlarında olan sensorlarla suyun təzyiqini hesablayır, ya da dəniz dibinə göndərilən səs dalğalarının geri qayıtma müddətindən istifadə edirlər. Hər iki üsulda temperatur, duzluluq və təzyiq kimi dəyişənlər nəticəyə təsir göstərə bilər.

Yaponiyalı tədqiqatçıların "Scientific Data" jurnalında dərc olunan araşdırması bu qeyri-müəyyənliyin nə qədər əhəmiyyətli ola biləcəyini göstərib. Tədqiqat qrupu 2023-cü ildə "Hakuho-maru" tədqiqat gəmisindən əldə edilmiş akustik ölçmələri beş müxtəlif okean modeli ilə müqayisə edib.

Çellencer dərinliyinin şərq hövzəsi üçün aparılan hesablamalar 10 914-10 932 metr arasında dəyişib. Başqa sözlə, eyni akustik məlumatlardan istifadə edilməsinə baxmayaraq, seçilən modeldən asılı olaraq 18 metrlik fərq yaranıb.

Bu fərqin səbəbi səs dalğalarının dəniz suyunda sabit sürətlə yayılmamasıdır. Suyun temperaturu, duzluluq səviyyəsi və təzyiq dəyişdikcə səsin yayılma sürəti də dəyişir. Buna görə dibdən qayıdan siqnalın müddəti təkbaşına dərinliyi dəqiq müəyyənləşdirmək üçün kifayət etmir.

Tədqiqatçılar hibrid model hazırlayıblar

Komanda müxtəlif modellər arasındakı fərqi azaltmaq üçün yeni yanaşmadan istifadə edib. 2023-cü ilə aid akustik məlumatlar səthdən 1 900 metr dərinliyədək ölçülmüş aktual temperatur və duzluluq göstəriciləri ilə birləşdirilib. Daha dərin qatlar üçün isə 1992-ci ildə toplanmış okean məlumatlarından istifadə olunub.

Bu yanaşmanın məqsədi üst qatlarda daha sürətlə dəyişən şəraiti aktual məlumatlar əsasında nəzərə almaq, dərin okeanın daha sabit strukturunu isə uzunmüddətli ölçmələrlə əks etdirmək olub.

Nəticədə əldə edilən hibrid model Çellencer dərinliyinin şərq hövzəsi üçün 10 927 metrlik nəticə göstərib.

Yeni hesablama daha real görünən bir göstərici təqdim etsə də, Çellencer dərinliyinin dəqiq dərinliyi ilə bağlı son söz hələ deyilməyib. Okean şəraiti zamanla dəyişə bildiyi kimi, istifadə olunan cihazlar və hesablama modelləri də nəticəyə təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən Mariana çökəkliyi kimi son dərəcə dərin ərazilərin xəritələndirilməsi yalnız dəniz dibinin ölçülməsindən ibarət deyil. Təxminən 11 kilometrlik su sütununun temperatur, duzluluq və təzyiq xüsusiyyətlərini də dəqiq nəzərə almaq lazımdır.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 25 Sentyabr 2026 23:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see356

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see329

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see306

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see274

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see269

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see260

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see256

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see247

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see242

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see241

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see241

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see237

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see233

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see231

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see221

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see217

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see212

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see210

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri