Dünyəvilik prinsipinə hörmət hər kəsin borcudur ŞƏRH

Oktyabrın 2-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin partiyanın VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlər müasir dövrdə ideoloji təhlükəsizliyin, milli birliyin və təhsilin cəmiyyət həyatındakı rolunun nə qədər mühüm və vacib olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Dövlət Başçısının vurğuladığı kimi, ideoloji təhlükəsizlik fiziki təhlükəsizlik qədər əhəmiyyətlidir. Xüsusilə informasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi, sosial şəbəkələrin insanların dünyagörüşünə ciddi təsir göstərdiyi bir şəraitdə gənc nəslin milli maraqlara, sağlam düşüncəyə və vətənpərvərlik prinsiplərinə əsaslanan ruhda yetişdirilməsi mühüm vəzifədir.

Müasir dövrdə dövlətlərin təhlükəsizliyi yalnız hərbi güc və iqtisadi imkanlarla ölçülmür. İnformasiya müharibələrinin, ideoloji təsirlərin və saxta məlumatların geniş yayıldığı şəraitdə cəmiyyətin mənəvi dayanıqlığı, gənc nəslin dünyagörüşü və milli dəyərlərə bağlılığı da strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan təhsil sistemi yalnız bilik verən institut deyil, həm də milli kimliyin, ictimai məsuliyyətin və sağlam vətəndaş mövqeyinin formalaşdığı əsas mühitdir.
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlərin geyimi ilə bağlı vahid tələblər ilk növbədə təhsil mühitində bərabərliyin və nizam-intizamın təmin olunmasına xidmət edir. Geyim fərqlərinin sosial-iqtisadi vəziyyətin nümayişinə çevrilməsinin qarşısının alınması şagirdlər arasında ayrı-seçkilik risklərini azaltmağa kömək edir. Belə şəraitdə diqqət geyimin qiymətinə və dəbinə deyil, biliyə, təhsilə və şəxsi inkişafa yönəlir.
Vahid məktəb forması həm də kollektivə aidlik hissini gücləndirir. Şagird ümumi qaydalara əməl etməklə şəxsi davranışının kollektiv mühitin bir hissəsi olduğunu dərk edir. Bu, intizamın yalnız inzibati tələb kimi deyil, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan davranış mədəniyyəti kimi mənimsənilməsinə şərait yaradır.
Bununla belə, geyim qaydalarının effektivliyi onların necə tətbiq edilməsindən də asılıdır. Tələblər aydın, əsaslandırılmış və hamı üçün eyni olmalı, onların icrası zamanı şagirdlərin ləyaqəti və fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır. Qaydanın məqsədi formal məhdudiyyət yaratmaq deyil, təhsilin keyfiyyətinə və sağlam məktəb mühitinə xidmət etməkdir.
Təhsil mühitində intizamın formalaşması yalnız şagirdlərdən tələb olunan davranışlarla məhdudlaşmır. Müəllimlərin geyimi, ünsiyyəti və peşəkar davranışı da məktəb mədəniyyətinin mühüm tərkib hissəsidir. Müəllim şagird üçün yalnız bilik mənbəyi deyil, həm də davranış və məsuliyyət nümunəsidir.
Təhsilverənlərə dair geyim tələblərinin əsas məqsədi işgüzar mühitin və peşəkar davranış mədəniyyətinin qorunmasıdır. Şagirdlərdən qaydalara əməl etmək tələb olunursa, müəllimlərin də müəyyən edilmiş normalara riayət etməsi məktəbdə vahid yanaşma yaradır. Bu ardıcıllıq qaydaların etibarlılığını artırır və məsuliyyətin qarşılıqlı prinsipə əsaslandığını göstərir.
Məktəbdə qaydalara hörmət ilk növbədə onların ədalətli və ardıcıl tətbiqi ilə möhkəmlənir. Buna görə də təhsil müəssisələrində nizam-intizamın təmin olunması ilə yanaşı, izah, nümunə və qarşılıqlı hörmət prinsipləri də ön planda saxlanılmalıdır.
Bu gün qlobal informasiya məkanında gənclərin dünyagörüşünə müxtəlif ideoloji təsirlərin yönəldildiyi bir vaxtda təhsil sisteminin rolu daha da artır. Milli kimliyini tanıyan, tarixi yaddaşına sahib çıxan, müstəqil düşünən və məlumatı təhlil etmək bacarığına malik gənc zərərli təbliğata qarşı daha dayanıqlı olur. Bu keyfiyyətlərin formalaşması isə yalnız dərsliklərlə deyil, məktəbdə yaradılan ümumi mühit, müəllim nümunəsi və gündəlik davranış mədəniyyəti ilə də bağlıdır.
Məktəbli geyimi ilə bağlı qaydalar özlüyündə ideoloji təhlükəsizliyin təminatçısı deyil. Lakin bərabərlik, intizam, məsuliyyət və kollektivə hörmət kimi prinsipləri dəstəkləyən ümumi məktəb mədəniyyətinin bir hissəsi ola bilər. Əsas nəticə qaydaların formal icrasında deyil, onların arxasında dayanan dəyərlərin şagirdlər tərəfindən şüurlu şəkildə mənimsənilməsindədir.
Təhsil siyasətinə yalnız biliklərin ötürülməsi və inzibati tələblərin yerinə yetirilməsi baxımından yanaşmaq kifayət etmir. Təhsil həm də milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına, vətəndaş məsuliyyətinin yüksəldilməsinə və ideoloji dayanıqlığın gücləndirilməsinə xidmət edir. Məktəbdə yaradılan sağlam, ədalətli və nizamlı mühit bu məqsədlərə çatmağın mühüm şərtlərindən biridir. Güclü təhsil sistemi isə dövlətin gələcəyini müəyyən edən savadlı, məsuliyyətli və milli maraqları dərk edən nəslin yetişməsində mühüm rol oynayır.
Ölkəmizin dünyəvi dövlət modeli dini etiqad azadlığının inkarına deyil, onun hüquqi təminatına əsaslanır. Konstitusiyanın və dini etiqad azadlığına dair qanunvericiliyin müəyyən etdiyi çərçivədə hər bir insanın inancına hörmət göstərilməsi dövlətin mühüm vəzifələrindəndir. Bununla yanaşı, ümumi təhsil müəssisəsi uşaqların hər hansı dini və ya ideoloji təzyiq altında qalmadan bilik əldə etdiyi, öz dünyagörüşünü sərbəst inkişaf etdirdiyi məkan olmalıdır. Bu iki prinsip bir-birinə qarşı qoyulmamalıdır: insanın dini etiqad azadlığına hörmətlə yanaşmaq da, məktəbin dünyəvi xarakterini qorumaq da hüquqi dövlətin məsuliyyətidir. Nəticə etibarilə, təhsil sahəsində vahid qaydaların tətbiqi, milli-mənəvi irsin qorunması və dünyəvilik prinsipinə hörmət yeganə məqsədə - sağlam düşüncəli, savadlı, məsuliyyətli və vətənpərvər nəslin yetişdirilməsinə xidmət etməlidir.

Polad Ağakişiyev
YAP Qazax rayon təşkilatının məsləhətçisi