Edqar Allan Ponun dəhşətli öncəgörməsi KONKRET

Tarixdə elə qəribə təsadüflər var ki, onları məntiqlə izah etmək, demək olar, mümkün deyil. Böyük amerikalı yazıçı və mistik Edqar Allan Po ilə Riçard Parker adlı adi bir ingilis gəncinin talelərini birləşdirən hekayə də belə hadisələrdəndir. Yazıçı real həyatda baş verəcək dəhşətli qətlin ssenarisini hadisədən düz 46 il əvvəl qələmə almışdı.

Birinci pərdə: Bədii təxəyyül (1838-ci il)

1838-ci ildə Edqar Allan Po özünün yeganə macəra romanını – “Artur Qordon Pimin macəralarının hekayəsi” əsərini yazır.

Romanın bir fəslində yelkənli gəmi qəzaya uğrayır. Dörd nəfər sağ qalan dənizçi kiçik bir salın üzərində okeanın qoynunda qalır. Həftələrlə davam edən aclıq onları ağlasığmaz qərar verməyə məcbur edir: sağ qalmaq üçün öz aralarından bir nəfəri öldürüb yemək qərarına gəlirlər.

Püşk atılır və ən qısa çöp 17 yaşlı gənc gəmi oğlanına düşür. İronik məqam isə budur ki, püşk atmağı özü təklif edən də məhz həmin gənc olur. Onun adı Riçard Parker idi. Yoldaşları onu öldürür və ətini yeyirlər.

Roman nəşr olunduqdan sonra tənqidçilər əsəri həddindən artıq qəddar, iyrənc və qeyri-real uydurma adlandırırlar. Bir müddət sonra kitab da unudulmağa başlayır.

İkinci pərdə: Reallıq (1884-cü il)

1884-cü ildə Avstraliyaya doğru yola çıxan Britaniyanın “Mignonette” yaxtası güclü fırtınaya düşərək qəzaya uğrayır. Dörd ekipaj üzvü son anda kiçik xilasedici qayığa keçə bilir.

Onların nə yeməyi, nə də içməyə suyu vardı. Dənizçilər okeanın ortasında 19 gün sağ qalmağa çalışırlar.

Nəhayət, kapitan Tomas Dadli dəhşətli qərar verir: digərlərini xilas etmək üçün ən zəif vəziyyətdə olan şəxsi öldürmək lazımdır.

Qurban susuzluqdan komaya düşmüş 17 yaşlı yetim gəmi oğlanı olur. Onu soyuqqanlılıqla öldürürlər və bir neçə gün ərzində meyitindən qida kimi istifadə edirlər. Bir müddət sonra təsadüfən oradan keçən gəmi onları xilas edir.

Sağ qalanlar İngiltərəyə gətirildikdən sonra ölkə tarixinin ən səs-küylü məhkəmə proseslərindən biri başlayır. Söhbət dənizdə baş vermiş adamyeyənlik hadisəsinə görə Tomas Dadli və Edvin Stivensin mühakiməsindən gedir.

Məhkəmə, hüquqşünaslar və jurnalistlər həlak olmuş gəncin şəxsiyyətini araşdırmağa başlayırlar.

Və dəhşətli bir təfərrüat üzə çıxır: öldürülən gəmi oğlanının adı Riçard Parker imiş!

İki hadisə arasındakı inanılmaz oxşarlıq

Təsadüf yalnız ad və soyadla məhdudlaşmırdı. Hər iki hadisədə:

* Sağ qalanların sayı dörd nəfər idi.

* Qurban 17 yaşlı gəmi oğlanı idi.

* Hər iki hadisə okeanın ortasında baş vermişdi.

* Sağ qalmaq üçün qurban öldürülmüş və onun bədəni yeyilmişdi.

Üstəlik, real hadisədə iştirak edən dənizçilər savadsız, kasıb insanlar idi və onların Edqar Allan Ponun Amerika ədəbiyyatında yazdığı mistik romanı oxumaları demək olar ki, mümkün deyildi. Hadisə baş verəndə isə yazıçının ölümündən artıq 35 il keçmişdi.

Bütün bunlar inanılmaz təsadüf təəssüratı yaradırdı. Sanki yazıçının xəyalında qurduğu dəhşətli süjet 46 il sonra real həyatda eynilə təkrarlanmışdı.

Bu faciə hüquq tarixini də dəyişdi

Riçard Parkerin ölümü Britaniya hüquq tarixində mühüm presedentə çevrildi. Tomas Dadli və Edvin Stivens məhkəmə qarşısına çıxarıldılar. Onlar sağ qalmaq üçün başqa çıxış yollarının olmadığını, aclıq və susuzluğun onları bu addıma məcbur etdiyini iddia edirdilər.

Lakin məhkəmə bu arqumentləri qəbul etmədi. 1884-cü ildə çıxarılan qərara əsasən, ekstremal şərait və hətta ölümcül aclıq belə, günahsız insanı qəsdən öldürməyə hüquqi bəraət qazandıra bilməzdi.

Beləliklə, “Mignonette” faciəsi cinayət hüququnda zərurət vəziyyətinin sərhədləri ilə bağlı ən məşhur məhkəmə işlərindən birinə çevrildi.

Edqar Allan Po isə sadəcə oxucularını heyrətləndirmək üçün qorxunc bir hekayə uydurmuşdu. Lakin reallıq 46 il sonra onun təxəyyülünü sanki sözbəsöz təkrarladı.

Eyni okean, eyni faciə, eyni yaş və ən dəhşətlisi – eyni ad və soyad: Riçard Parker.

Tarixin ən ürpertici təsadüflərindən biri…

Hazırladı: Natiq Səlim,

KONKRET.az