Əfsanəli illər...

Lirik-sentimental üslubda yazdığı romanlarla ötən əsrin 70-80-ci illərində Azərbaycan gənclərinin qəlbini fəth edən Əlibala Hacızadənin əsərlərindən biri belə adlanırdı: “Əfsanəsiz illər”. O romanda Əfsanə konkret bədii obrazdı, Elməddinin qovuşmağa can atdığı xanımdı, biz isə bu gün ənənəvi təəssürat yazısında futbol dünyasının əfsanələrindən danışacağıq.

Bu gün FİFA-nın və konkret qurumun prezidenti Canni İnfantinonun davam edən dünya çempionatını nəinki futbol, ümumilikdə tarixin ən böyük hadisəsi kimi tərifləməyə tam haqqı çatır. Doğrudan da, turnir ətrafında möhtəşəm atmosfer hökm sürür, ABŞ, Kanada və Meksikanın şəhərləri, stadionlar doludu, təsəvvür edin ki, ilk 44 oyunda orta hesabla yerlərin 99,6 faizi dolub. FİFA ilə yanaşı, yerli təşkilatçılar da turnirin möhtəşəm alınması üçün əlindən gələni edib, hər cür şərait yaradıb. Əvvəlki yazılarda İran yığmasının ayrı-seçkiliyə məruz qalmasına toxunmuşduq. Qrupdakı sonuncu oyunu Sietldə keçirən qonşularımız Los-Ancelesi tərk edərkən paltardəyişmə otağında qoyduğu məktubla sanki futbol dünyasına bir insanlıq dərsi verdi. Doğrudan da, İran yığmasının həm halına yanmaq, həm də bu komandaya qibtə etmək lazımdı: ABŞ stadionlarına toplaşan iranlıların müəyyən qismi rəqiblərə azarkeşlik edirdi. Ancaq komanda sınmadı, ruhdan düşmədi və Los-Ancelesdə uduzmadı. Məncə, prinsipial məqam bu idi. Bu DÇ ilə bağlı prinsipial olmayan su fasiləsi də var ki, bilərəkdən bu mövzunun üzərindən keçirəm.
...Hə, təşkilatçılıq nə qədər yüksək səviyyədə olur-olsun, stadionlar nə qədər dolur-dolsun, futbol bayramını ulduzlarsız, yəni əfsanələrsiz təsəvvür etmək çətindi. Onlar isə bu turnirdə sanki özünəməxsus yarışa girib. Lionel Messi, Kriştiano Ronaldo, Kilian Mbappe, Erlinq Holann, Harri Keyn... Bu futbolçulardan hər biri özü və turnir ilə bağlı yeni standartlartlar müəyyənləşdirir. Sanki ulduzlar-əfsanələr arasında özünəməxsus yarış gedir; kim daha çox qol vuracaq, kim daha yaxşı oyun göstərəcək, kim azarkeşlərin qəlbini daha artıq dərəcədə fəth edəcək. Bu prosesin gedişində isə qazanan dünya çempionatıdı, azarkeşdi, futboldu!
Çoxlarının “tükənib” damğası vurduğu, 39 yaşını tamamlayan Liones Messi Avstriya ilə oyunda dubl etməklə onlarla rekord yenilədi, ertəsi 41 yaşını fevralda tamamlayan Kriştiano Ronaldo da iki qol vurdu, bütün dünyaya “mən də varam” mesajını verdi, tarixə 6 dünya çempionatında fərqlənən ilk futbolçu kimi düşdü. Uzun müddət dünya futbolunda ab-havanı müəyyənləşdirən iki ulduz hələ də yarışır, varlığını göstərməyə çalışır. Sanki illər onlara təsir edə bilmir, ustalığı əlindən almır. Bəlkə də illər DÇ adlı möhtəşəm turnirə uduzur. Biz hər nə qədər uzaq düşsək də, etiraf etməliyik ki, DÇ qeyri-adi olaydı, adamları, yəni futbolçuları bəzi hallarda potensialından daha artığını göstərməyə məcbur edən gücdü.
Tarixdə şəxsiyyətlərin rolu danılmazdı – futbolda da belədi, siyasətdə də, iqtisadiyyatda da, tibbdə də. Bu gün futbolun böyük şəxsiyyətləri DÇ tarixinə yeni səhifələr yazır. Və adam bu bayramın bitməsini qətiyyən istəmir. Axı DÇ-nin bitməsi Messi, Ronaldo kimi ulduzları bir daha böyük futbol səhnəsində görə bilməyəcəyimiz anlamına gəlir. İlk növbədə buna görə turnirin bitməsini istəmirik. İkincisi, Avropanın hegemonluğu hər nə qədər duyulsa da, fərqli oyun üslubları, koloritli futbolçular görürük. Üçüncüsü, FİFA-nın oyun qaydalarında etdiyi inqilabi dəyişikliklər meydanda əsl rəqabətin getməsinə, nəfəskəsən mübarizənin yaşanmasına səbəb olub. Hakim səhvləri, qanqaraldan məqamlar minimuma enib. Odu ki, bu yay futboldan ləzzət almağın, onun incəliklərini, gözəlliklərini yenidən kəşf etməyin, sehrinə düşməyin, kəsəsi, onu bir daha sevməyin əsl zamanıdı. Kaş həmişə belə ola!
HUŞƏNG