Elektrik enerjisi olmadan işləyən kompüter hazırlandı

ABŞ-dakı St. Olaf Kollecinin alimləri elektrik enerjisi olmadan işləyən mexaniki kompüter hazırlayıblar. Bu qurğu enerjini elektrikdən deyil, fiziki qüvvədən alır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatçılar kiçik çiplər və sürətli enerji yığımı texnologiyalarından fərqli istiqamət seçərək, xarici enerji mənbəyinə ehtiyac duymayan hesablama sistemi yaradıblar. Bu batareyasız qurğular məntiq və yaddaş funksiyalarını fiziki komponentlər vasitəsilə yerinə yetirir.

Ənənəvi kompüterlərdən fərqli olaraq, bu sistemlər materialların "yaddaş” xüsusiyyətindən istifadə edir. "Nature Communications” jurnalında dərc olunan araşdırmanın aparıcı müəllifi Coi Paulsen bildirib ki, yaddaş adətən kompüterin sərt diskində və ya insan beynində təsəvvür edilir. Lakin bir çox gündəlik materiallar da keçmiş təsirləri "xatırlaya” bilir. Məsələn, rezin material nə qədər sıxıldığını və ya dartıldığını yadda saxlayır.

Alimlər bu xüsusiyyətə əsaslanaraq materialların yalnız hərəkəti yadda saxlayıb-saxlamadığını deyil, eyni zamanda məlumatı emal edib-etmədiyini də araşdırıblar.

Tədqiqatçılar polad yaylar və çubuqlardan istifadə edərək üç mexaniki kompüter nümunəsi hazırlayıblar. Birinci sistem çubuğun neçə dəfə irəli-geri hərəkət etdiyini sayır. İkinci sistem bu hərəkətlərin tək və ya cüt sayda olub-olmadığını müəyyən edir. Üçüncü sistem isə tətbiq olunan qüvvənin orta və ya yüksək səviyyədə olduğunu yadda saxlayır.

Alimlərin sözlərinə görə, bu mexanizm məlumat emalını elektrik siqnalları ilə deyil, struktur hərəkəti vasitəsilə həyata keçirir.

Coi Paulsen qeyd edib ki, artıq kompüter çipi və enerji mənbəyi olmadan sadə hesablamalar apara bilən qurğuların hazırlanması üçün real imkan mövcuddur.

İlk baxışda bu qurğular sadə və hətta lazımsız görünə bilər, lakin onlar həssas elektron sistemlərə alternativ olmaq potensialına malikdir. Araşdırmada qeyd olunur ki, bu cür davamlı cihazlar digər sistemlərin işləyə bilmədiyi sərt mühitlərdə problemsiz fəaliyyət göstərə bilər.

Məsələn, gələcəkdə bu texnologiya batareyasız şəkildə təzyiqi hiss edib reaksiya verən protez qol və ayaqlarda istifadə oluna bilər. Həmçinin yalnız mühərrikin titrəyişləri əsasında aşınmanı izləyən reaktiv mühərrik sensorları kimi də tətbiq edilə bilər.

Paulsen bildirib ki, bu nəticələr ətraf mühiti hiss edib qərar verə və reaksiya göstərə bilən materialların hazırlanmasına doğru mühüm addımdır. "Ağıllı materiallar” kimi tanınan bu sahədə əldə olunan biliklər daha həssas süni üzvlər və toxunmaya reaksiya verən mühitlərin yaradılmasına töhfə verə bilər.

Hazırda alimlər bu mexaniki sistemlərin miqyaslandırılması imkanlarını və məhdudiyyətlərini araşdırır. St. Olaf Kollecin tələbələri isə bir neçə rotorun qarşılıqlı təsirini və onların bir-birinə necə təsir etdiyini öyrənir. Bu istiqamətdə əldə olunacaq nəticələr daha mürəkkəb sistemlərin yaradılmasına imkan verə bilər.

Aydın