Əlifbaların xəritəsi: Latın, ərəb, kiril... (FOTO)

İnsan mədəniyyətinin inkişafında yazının və əlifbanın rolu əvəzsizdir. Tarixin müxtəlif dövrlərində xalqlar öz dillərini ifadə etmək üçün fərqli yazı sistemlərindən istifadə ediblər. Bu gün dünyada bir çox əlifba mövcuddur, lakin onların yayılma arealı və istifadə səviyyəsi bir-birindən fərqlənir. Xüsusilə üç əlifba – latın, ərəb və kiril – geniş coğrafi ərazilərdə istifadə olunur. Bununla yanaşı, bəzi xalqlar minilliklərdir qoruyub saxladıqları özünəməxsus əlifbalardan yararlanırlar.

Qaynarinfo əlifbaların coğrafi paylanma arealı haqqında yazını təqdim edir:

Latın əlifbası – Bu əlifba bu gün dünyanın ən geniş istifadə edilən yazı sistemidir. Avropa, Şimali və Cənubi Amerika, həmçinin Afrika və Asiyanın bir çox ölkəsi latın əlifbasından istifadə edir. Mavi rənglə göstərilən bölgələrdə tətbiq olunur.

Ərəb əlifbası – Xəritədə açıq yaşıl rənglə işarələnmiş ölkələrdə yayılıb. Ərəb ölkələri ilə yanaşı, İran və bəzi Asiya xalqları da bu əlifbadan istifadə edir.

Kiril əlifbası – Xüsusilə Rusiya, Mərkəzi Asiya respublikaları və Şərqi Avropanın bir hissəsində geniş yayılıb. Xəritədə çəhrayı rəngli bölgələrdə üstünlük təşkil edir.

Özəl Əlifbalar və İstisnalar

Asiya ölkələrinin bir çoxu, xüsusilə Çin, Hindistan və Uzaq Şərq xalqları özünəməxsus əlifbaya malikdirlər.

Balkanlarda Yunanıstan qədim yunan əlifbasından istifadə edir, Serbiya isə kiril yazısını qoruyub saxlayır.

İsrail öz dili üçün ivrit əlifbasından istifadə edir.

Şimali Amerikanın şimalında qırmızı rənglə göstərilən bölgələrdə eskimoslar yaşayır. Onların hələ də tam formalaşmış yazı mədəniyyəti yoxdur.

Cənubi Amerikada, xüsusilə Braziliya Amazon meşələrində yaşayan yerli tayfalar arasında da yazılı mədəniyyətə keçid baş verməyib.

Qeyd edək ki, dünya üzrə ən geniş istifadə olunan əlifba latın əlifbasıdır. Müasir texnologiya, internet və qloballaşma prosesi latın əlifbasının beynəlxalq ünsiyyətdə əsas yazı sistemi kimi mövqeyini daha da gücləndirib.

Günay