Əliyev Ərdoğan təması: Bakı Ankara strateji müttəfiqliyindən regiona mühüm mesaj

Oktyabrın 21-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında telefon danışığı olub. Bu, iki qardaş ölkə arasında siyasi dialoqun davamlılığını bir daha gündəmə gətirib.

Danışıq zamanı Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ilə yanaşı, regional və qlobal məsələlərin müzakirə olunması bu təmasın daha geniş siyasi məzmun daşıdığını göstərir. Bakı və Ankara arasında yüksək səviyyəli əlaqələr yalnız ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafına deyil, həm də Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərinə təsir edən mühüm diplomatik amildir.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin əsas xüsusiyyəti onların tarixi, mədəni və siyasi yaxınlıqla yanaşı, konkret strateji maraqlara söykənməsidir. 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığı müttəfiqlik səviyyəsində rəsmiləşdirərək siyasi, hərbi və təhlükəsizlik sahələrində əlaqələrin hüquqi əsaslarını gücləndirib. Bu baxımdan, iki dövlət başçısının müntəzəm təmasları mövcud öhdəliklərin həyata keçirilməsi və regional məsələlər üzrə mövqelərin əlaqələndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycan və Türkiyənin əməkdaşlığı artıq təkcə ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, daha geniş geosiyasi kontekstdə qiymətləndirilir.

Telefon danışığının diqqətçəkən məqamlarından biri Ərdoğanın Əliyevi Ankarada keçiriləcək Türk Dövlətləri Təşkilatının 13-cü Zirvə Görüşünə dəvət etməsidir. Bu dəvət Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının türk dünyası çərçivəsində inkişaf etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı üzv ölkələr arasında siyasi dialoqun genişləndirilməsi, iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün mühüm platformaya çevrilib. Azərbaycanın bu prosesdə fəal iştirakı Mərkəzi Asiya ilə Türkiyə arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə, xüsusilə Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Ankara Zirvə Görüşü də ortaq layihələrin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma ola bilər.

Liderlərin regional və qlobal məsələləri müzakirə etməsi Cənubi Qafqazda davam edən siyasi proseslər fonunda da diqqət çəkir. Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh gündəliyi, regional kommunikasiyaların açılması və nəqliyyat marşrutlarının inkişafı Bakı–Ankara əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindəndir. Türkiyə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini ardıcıl dəstəkləyən əsas strateji müttəfiqlərindən biridir. Azərbaycan isə regionda nəqliyyat və enerji layihələrinin həyata keçirilməsi vasitəsilə Türkiyənin Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ilə iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsində mühüm rol oynayır. Bununla belə, telefon danışığına dair rəsmi məlumatda konkret regional layihələrin ayrıca müzakirə olunduğu açıqlanmayıb. Bu məsələlər görüşün mümkün siyasi kontekstini anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Ərdoğanın Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasının 35-ci ildönümü münasibətilə İlham Əliyevə təbriklərini bir daha çatdırması da siyasi və rəmzi məna daşıyır. Türkiyə Azərbaycanın müstəqilliyini ilk tanıyan dövlət kimi ölkəmizin müasir dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Ötən 35 il ərzində iki ölkə arasında münasibətlər diplomatik dəstəkdən genişmiqyaslı strateji tərəfdaşlığa qədər inkişaf edib. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, TANAP və Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu kimi layihələr bu əməkdaşlığın iqtisadi və geosiyasi nəticələrini nümayiş etdirir. Həmin layihələr Azərbaycanla Türkiyənin regional enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyində qarşılıqlı rolunu gücləndirməklə yanaşı, Avropa və Asiya arasında əlaqələrin şaxələndirilməsinə də töhfə verir.

Bütövlükdə, Əliyev-Ərdoğan telefon danışığı Azərbaycan-Türkiyə strateji müttəfiqliyinin davamlılığını nümayiş etdirən növbəti yüksək səviyyəli diplomatik təmas kimi qiymətləndirilə bilər. Hər iki liderin münasibətlərin daha da inkişaf edəcəyinə əminliyini ifadə etməsi əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində siyasi iradənin mövcudluğunu göstərir. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatının qarşıdakı Zirvə Görüşü iki ölkənin ortaq təşəbbüslərini daha geniş çoxtərəfli müstəviyə çıxarmaq üçün yeni imkanlar yarada bilər. Cənubi Qafqazda sülh prosesinin gələcəyi, regional nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı və türk dövlətləri arasında inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi Bakı ilə Ankaranın gündəliyində mühüm yer tutmağa davam edir. Bu mənada iki prezidentin təması yalnız mövcud münasibətlərin təsdiqi deyil, gələcək əməkdaşlığın siyasi istiqamətlərinə dair mühüm mesaj kimi də dəyərləndirilə bilər.

Züriyə Qarayeva