Əliyev və Szinpin niyə məhz o şəhəri seçdi? Tarixi nüans

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Çin Xalq Respublikasına rəsmi səfəri Bakı ilə Pekin arasında strateji tərəfdaşlığın növbəti mərhələyə keçdiyini göstərir. Səfər çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar, verilən mesajlar və imzalanan sənədlər yalnız iki ölkə arasındakı münasibətlərin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında formalaşan yeni geosiyasi və geoiqtisadi düzənin əsas komponentlərindən biri kimi dəyərləndirilir.

Diqqətçəkən digər məqam isə səfər çərçivəsində Naxçıvan şəhəri ilə Çinin Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunun Urumçi şəhərinin qardaşlaşmasıdır.

Globalinfo.az-a danışan Milli Məclisin deputatı Hikmət Babaoğlu deyib ki, səfər Azərbaycanın tranzit və nəqliyyat qovşağı kimi yüksələn rolunu bir daha təsdiqlədi:

“Prezidentin Çinə səfəri iki ölkə arasında geostrateji və geoiqtisadi münasibətlərin dərinliyini müəyyənləşdirdi. Bu məsələ Çin-Avropa-Azərbaycan oxu kontekstində nəzərdən keçirildikdə, yeni dünya düzənində meydana çıxan iqtisadi marşrutlar və enerji dəhlizləri baxımından olduqca əhəmiyyətlidir.

Çin ixracyönümlü iqtisadiyyat və rəqəmsal texnologiyalar sahəsində qlobal liderlik iddiası ilə çıxış etdiyi halda, Avropa həm istehlak bazarı, həm də texnoloji innovasiyaların mərkəzi olaraq önə çıxır. Azərbaycan isə bu iki nəhəng güc arasında etibarlı körpü funksiyasını yerinə yetirir.

Azərbaycan-Çin əlaqələrinin güclənməsi, xüsusilə Üçüncü Sənaye İnqilabı fonunda logistika, texnologiya və enerji sahəsində daha sıx əməkdaşlıq perspektivlərini gündəmə gətirir”.

Səfərin yalnız iqtisadi-siyasi deyil, həmçinin mənəvi və humanitar sahədə də mühüm nəticələr verdiyini qeyd edən Hikmət Babaoğlu bu kontekstdə Urumçi və Naxçıvan şəhərlərinin qardaşlaşmasını önəmli hadisə kimi dəyərləndirib:

“Azərbaycan və Çin arasında qədim tarixə əsaslanan mədəni və sivilizasiyaların qarşılıqlı əlaqəsi bu gün yeni mərhələyə qədəm qoyur. Səfər çərçivəsində Çinin Sincan Uyğur Muxtar Rayonunun inzibati mərkəzi olan Urumçi şəhəri ilə Azərbaycanın qədim diyarı Naxçıvanın qardaş şəhərlər elan edilməsi təkcə diplomatik jest deyil, həm də tarixi yaddaşın dirçəldilməsidir.

Hikmət Babaoğlu

Tarixi mənbələrə görə, həm Urumçi, həm də Naxçıvan orta əsrlərdə Böyük İpək Yolunun mühüm ticarət dayanacaqları olub. Çinin cənub bölgələrindən Avropaya doğru hərəkət edən karvanlar Sincan vilayətindən, xüsusilə də Urumçidən keçirdi. Eyni zamanda, Yaxın Şərqdən Şərqi Asiyaya yönələn ticarət yolları Naxçıvan üzərindən keçərək Şərqə açılırdı”.

Deputat qeyd edib ki, məşhur səyyah Marko Polo Urumçini “Çinin şimal qapısı” adlandırıb:

“Bu şəhər Şərq və Qərb arasında körpü rolunu o zaman da oynayırdı. Naxçıvan da öz növbəsində İslam sivilizasiyası və türk dünyasının ortaq tarixi yaddaşında mühüm yer tutur. Bu baxımdan iki şəhərin qardaşlaşması humanitar diplomatiya baxımından olduqca dəyərlidir.

Ümumiyyətlə, Prezident İlham Əliyevin Çinə səfəri təkcə yüksək səviyyəli siyasi dialoqun nümayişi deyil, eyni zamanda qlobal çağırışlara uyğun bir vizyonun təcəssümüdür. Səfər Azərbaycanın geosiyasi çəkisinin və qlobal diplomatik çevikliyinin daha da artdığını bir daha göstərdi”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az