Icma.az
close
up
RU
Elm də təsdiqlədi: Nənə nəvəsini övladından çox istəyir

Elm də təsdiqlədi: Nənə nəvəsini övladından çox istəyir

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat yayır.

Burada qarşılıqlı qazanc da var. Nəvəyə baxmaq ömrü uzadır, alimlər 37% daha az ölüm riskini açıqladı

Elm təcrübəni haqlı çıxardı. Nənələrin beyin funksiyalarını ölçən bir araşdırma, nənə-nəvə arasındakı bənzərsiz bağın gücünü sübut etdi.

Sherg.az xəbər verir ki, ABŞ-nin Atlanta şəhərində yerləşən Emory Universitetində aparılan bir araşdırma göstərib ki, nənələr nəvələri ilə öz övladlarından fərqli bir münasibət qururlar. Nənəlik rolunun təkamül baxımından dəyərini araşdıran tədqiqatçılar, 3-12 yaş arası ən azı bir bioloji nəvəsi olan təxminən 50 qadının beyin funksiyalarını ölçüblər.

Araşdırmada hər bir nənə nəvəsinin, öz övladının, qohumu olmayan bir uşağın və bir yetkin şəxsin şəkillərinə baxarkən müşahidə edilib. Nənələrin beyinlərini öyrənmək üçün funksional maqnit-rezonans tomoqrafiyası (fMRT) üsulundan istifadə olunub.

“Proceedings of the Royal Society B” adlı elmi jurnalda dərc olunan nəticələrə görə, nənələr nəvələrinin şəkillərinə baxarkən emosional empati ilə əlaqəli beyin bölgələri aktivləşib. Bu isə o deməkdir ki, nənələr başqasının hiss etdiyi duyğuları hiss edə bilmək qabiliyyətini-yəni “emosional empati”ni işə salıblar.

Bundan əvvəl eyni tədqiqat qrupu Emory Universitetində ataların öz uşaqlarının şəkillərinə baxarkən beyinlərində hansı dəyişikliklərin baş verdiyini araşdırmışdı. Ata qrupundan əldə edilən nəticələrlə müqayisədə, nənələrin beynində emosional empati, mükafat və motivasiya ilə bağlı bölgələrdə daha güclü aktivlik müşahidə olunub.

Tədqiqatı aparan antropoloq bu mövzunu son dərəcə maraqlı hesab etdiyini bildirərək deyib: “İnsanların digər primatlarla oxşarlıqları və fərqləri məni maraqlandırır. Maraqlı fərqlərdən biri də balalarımızı böyütmə üsulumuzdur. Böyük meymun anaları balalarını tamamilə təkbaşına böyüdür. İnsan anaları isə adətən bu prosesdə kömək alırlar.”

Bu köməyin əsas mənbəyi, xüsusilə bizim kimi ənənəvi cəmiyyətlərdə, məhz nənələrdir.

1980-1990-cı illərdə antropoloq Kristen Havkes və komandası “nənə hipotezi” adlandırılan bir nəzəriyyə irəli sürmüşdü. Bu nəzəriyyəyə görə, digər böyük meymunlardan fərqli olaraq, insan dişiləri reproduktiv dövrləri başa çatdıqdan sonra da yaşayır və sonrakı nəsillərin uşaqlarının böyüməsinə kömək edirlər.

Nənələr əlbəttə ki, nəvələrinə baxmağı sevirlər, lakin bu davranış eyni zamanda onların genlərinin davamlılığını da təmin edir.

Elm hələ də nənə ilə nəvə arasındakı bağın niyə bu qədər dərin olduğunu araşdırır. “Evolution and Human Behavior” jurnalında yayımlanan bir araşdırmaya görə, nəvələrinə baxan nənə və babalar əhəmiyyətli dərəcədə daha uzun yaşayırlar.

Almaniyada aparılan bir tədqiqatda 70 yaş və yuxarı 500-dən çox yaşlı şəxsin məlumatları təhlil olunub. Nəticələr göstərib ki, nəvələrinə və ya başqalarına müəyyən formada qayğı göstərən yaşlıların 20 illik dövrdə ölüm riski başqalarına kömək etməyənlərlə müqayisədə daha aşağı olub. Nəvələrinə baxan nənə və babaların ölüm riski, baxıcılıq etməyən və ya ümumiyyətlə nənə-baba olmayan şəxslərlə müqayisədə 37 faiz daha az olub.

Görünən odur ki, nənənin nəvəsinə baxmasında qarşılıqlı qazanc var. Nəvə, onu valideynlərindən sonra ən çox sevən şəxsdən sevgi və diqqəti tam şəkildə alır, nənə isə həyata bağlanmaq üçün bir məna tapır. Bu da ömrünü uzadır.

Nənə nəvəsinə baxmaqla yalnız öz övladı üçün ailə həyatını asanlaşdırmır; eyni zamanda hamı üçün daha zəngin, daha xoşbəxt və daha sağlam bir mühit yaradır.

Kembric Universitetində aparılan bir araşdırma göstərib ki, kitab oxumaq, lego ilə oynamaq və ya parkda top oynamaq kimi fəaliyyətlər daha iti koqnitiv bacarıqlar, daha yaxşı əhval-ruhiyyə və daha uzun ömür gözləntisi ilə əlaqəlidir. Yəni nəsillərarası oyunların yaşlılar üçün faydalı olduğu müəyyən edilib.

Oyun vasitəsilə nənə və babalar ənənələri, həyat dərslərini və mədəni dəyərləri gənc nəslə ötürə bilirlər. Bu hekayələr uşaqlarda və ailələrdə kimlik və aidiyyət hissi formalaşdırır, eyni zamanda nənə və babalara da məqsəd və məna duyğusu qazandırır.

Nəsillərarası oyun əhvalı, yaddaşı və ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırır. Nənə və babalar üçün faydaları, uşaqların hiss etdiyi faydalar qədər böyükdür. Onlar özlərini dəyərli, bağlı və məqsədli hiss edirlər.

Nəticədə, nəsillərarası təmas yalnız uşaqları deyil, nənələri də gücləndirir. Elmin də təsdiq etdiyi kimi, nəvə sevgisi həm genlərin davamını, həm də qəlblərin şəfasını təmin edir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 15 Fevral 2026 02:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri