Elmi məqalələrə açıq qapı: Kembriclə razılaşma alimlər üçün inqilab sayıla bilər

Azərbaycanda ilk dəfə bütün alimlərə limitsiz sayda ödənişsiz məqalə dərc etmək imkanı verilib.

Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən verilən məlumatda bildirilib ki, Elm və Təhsil Nazirliyi (ETN) və Böyük Britaniyanın nüfuzlu Kembric Universitetinin “Cambridge Press” nəşriyyatı arasında razılıq əldə edilib.

Ona əsasən Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün müəlliflər növbəti 3 il ərzində “Cambridge Press” tərəfindən nəşr edilən 422 yüksək impakt faktorlu, hibrid və “gold” açıq əlyetərli (Open Access) jurnallarda limitsiz sayda məqalə dərc etmək imkanı əldə edib.

Qeyd edilib ki, “Web of Science” və “Scopus”da indekslənən bu jurnallarda açıq əlyetərli (Open Access) məqalə dərcinin qiyməti minlərlə manat dəyərində ölçülür. Lakin, sözügedən razılıq əsasında Azərbaycanlı alimlər bu ödənişi etmədən öz məqalələrini Kembric Universitetinin jurnallarında dərc edə bilər. Razılaşma, eyni zamanda ölkənin 140 elmi və ali təhsil müəssisəsinə “Cambridge Press” nəşriyyatının jurnallarını müddətsiz oxumaq imkanını təqdim edir.

ETN və “Cambridge Press” arasındakı əməkdaşlığı müsbət dəyərləndirən Milli Məclisin deputatı Ceyhun Məmmədov Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, bu gün qarşıda duran ən vacib və prioritet məsələlərdən biri Azərbaycan alimlərinin elmi məqalələrinin xarici nüfuzlu nəşrlərdə dərc olunmasıdır. Deputatın sözlərinə görə, dünyada bir alimin elmi sanballılığı çox vaxt onun beynəlxalq səviyyədə nəşr olunmuş məqalələrinin sayı və keyfiyyəti ilə ölçülür:

 “Bu baxımdan, Böyük Britaniyanın nüfuzlu Kembric Universitetinə aid olan “Cambridge Press” nəşriyyatında Azərbaycan alimlərinə limitsiz sayda ödənişsiz məqalə dərc etmək imkanı yaradılması olduqca təqdirəlayiq bir addımdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Kembric Universiteti dünyanın ən aparıcı universitetlərindən biridir və onun nəşriyyatı yüksək elmi standartlara malikdir. Bu təşəbbüs, ölkəmizdəki tədqiqatçıların beynəlxalq elmi müstəvidə tanınmasına böyük töhfə verəcək. Eyni zamanda, bu işlər davam etdirilməli və Azərbaycanın digər nüfuzlu beynəlxalq media və elmi nəşriyyatlarında da alimlərimizin ödənişsiz məqalə dərc etmək imkanlarının yaradılması üçün razılaşmalar əldə olunmalıdır. Çünki xarici nəşrlərdə məqalə dərc etmək çox vaxt yüksək maliyyə vəsaiti tələb edir, və təəssüf ki, bütün müəllimlərin belə bir imkanları yoxdur. Belə təşəbbüslər, ölkəmizdə elmi fəaliyyətin stimullaşdırılması, tədqiqatçılarımızın beynəlxalq səviyyədə tanınması və Azərbaycan elminin dünya elmi mühitində görünürlüğünün artırılması baxımından olduqca önəmlidir”.

Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov da Sherg.az-a açıqlamasında Azərbaycan alimlərinə limitsiz sayda ödənişsiz məqalə dərc etmək imkanının yaradılmasının elmi ictimaiyyət üçün mühüm və tarixi bir addım olduğunu deyib. Onun fikrincə, bu imkanın əldə olunması ilə bağlı ETN və Böyük Britaniyanın nüfuzlu Kembric Universitetinin “Cambridge Press” nəşriyyatı arasında əldə olunan razılaşma Azərbaycan elminin beynəlxalq səviyyədə tanınması və yayılması üçün böyük fürsət yaradır: 

““Cambridge Press” nəşriyyatı tərəfindən təqdim olunan jurnallarda məqalələrin dərc olunması ciddi standartlar tələb edir. Bu nəşriyyatda məqalələrin qəbul olunması üçün həm beynəlxalq elmi standartlara uyğunluq, həm də akademik etikanın qorunması və elmi yeniliklər baxımından ciddi rəylərdən keçmək vacibdir. Azərbaycan reallığında bu jurnallarda məqalələrin dərc olunması üçün tələb olunan ödənişlər xeyli böyükdür. Lakin artıq 3 il müddətinə bu ödənişlərdən azad olunmaq alimlərimiz üçün əlavə imkanlar yaradır və onların əsərlərinin beynəlxalq aləmdə rahat oxunmasını təmin edir. Open Access (açıq giriş) formatında dərc olunan məqalələr “Web of Science” və “Scopus” kimi beynəlxalq elmi bazalarda indeksləndirilir və bu, Azərbaycan alimlərinin işlərinin daha geniş istinad almasına gətirib çıxarır. Beləliklə, alimlərin elmi nəticələri yalnız ölkə daxilində deyil, həm də beynəlxalq səviyyədə tanınır. Xarici həmkarlar bu məqalələrə rahatlıqla çıxış əldə edə bilər ki, bu da elmi əməkdaşlıq və yeni tədqiqat imkanlarını artırır. Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyəti olaraq biz Open Access və Open Science hərəkatını ölkəmizdə təşviq edən ilk qurum olmuşuq. Bu istiqamətdə Avropada uzun illərdir ki, trend olan təlimləri, forumları, elmi konfransları Azərbaycanda həyata keçirmişik. Eyni zamanda, Gənclər Fondu, Gənclər və İdman Nazirliyi, Elm və Təhsil Nazirliyi ilə birgə çalışaraq gənc tədqiqatçılara open access və open science anlayışını yaymaq üçün layihələr həyata keçirmişik. Nəticədə, Azərbaycanda məqalə yazan alimlərin sayı artıb ki, bu da istinadların çoxalması və ölkə elminin beynəlxalq platformalarda daha geniş tanınması deməkdir”.

İ. Orucovun sözlərinə görə, xarici nəşrlərdə çap edilən məqalələrin sayının artması istinadların artması deməkdir və bu, təkcə müəllifin deyil, onun çalışdığı elmi müəssisənin də beynəlxalq səviyyədə tanınması üçün vacibdir:

 “Nəticədə Azərbaycan elmi beynəlxalq platformalarda daha geniş şəkildə tanınacaq, universitetlərin reytinqləri yüksələcək, həmçinin beynəlxalq əməkdaşlıq və qrant layihələrinə cəlb olunmaq imkanları artacaq. Hesab edirəm ki, Open Science və Open Access hərəkatının təşviqi davamlı olmalıdır və bu sahədə təlimlər, seminarlar və praktik proqramlar davam etdirilməlidir. Onu da qeyd edim ki, Open science və Open access təşəbbüslərinin təşviqi üçün hökumət səviyyəsində də komissiya fəaliyyət göstərir və baş nazirin birinci müavini Eyyub Yaqubov bu komissiyaya rəhbərlik edir. Tədqiqatçılar üçün beynəlxalq çıxış imkanlarının yaradılması, onların işlərinə istinadların artmasına birbaşa təsir göstərir. Hazırda müxtəlif açıq platformalar mövcuddur və alimlərin bu platformalara üzv olması, elmi nəticələrini beynəlxalq auditoriyaya çatdırması həm qrant layihələrində iştirakını, həm də universitetlərin beynəlxalq reytinqlərdə mövqeyinin güclənməsini təmin edir.

ETN-nin (Elm və Təhsil Nazirliyinin) bu addımı olduqca təqdirəlayiqdir. Vacib məsələ ondadır ki, bu istiqamətdə təlimlər davamlı şəkildə həyata keçirilməli və daha çox gənc alimlərimizin beynəlxalq elmi müstəvidə iştirak imkanları artırılmalıdır”.