Ən çox rast gəlinən beyin xəstəlikləri

“Beyin insan bədənindəki ən mürəkkəb və sirli orqandır. O, tənəffüsdən və hərəkətdən tutmuş düşüncə və yaddaşa qədər hər şeyi idarə edir. Lakin bu mürəkkəb quruluş xüsusi xəstəliklərə məruz qala bilər ki, bu da həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edə bilər”. 

Ölkə.az xəbər verir ki, bunu rusiyalı həkim Yekaterina Demyanovskaya danışıb.

Həkim neyrodegenerativ xəstəliklər zamanı beynin hüceyrələrinin tədricən məhv olduğunu və bununla yanaşı, onların yerinə yetirdiyi funksiyaların da itirildiyini izah edib.

Onun sözlərinə görə, belə xəstəliklər irsi xarakter daşıya bilər və ya spontan şəkildə inkişaf edə bilər: 

“Onları birləşdirən xüsusiyyət isə xəstəliyin yavaş, lakin davamlı şəkildə irəliləməsidir. Bu prosesin qarşısını almaq mümkün olmasa da, onu yavaşlatmaq mümkündür. Beynin ən yayılmış degenerativ xəstəliklərindən biri Alzheimer xəstəliyidir.

Bu xəstəlik demensiyaya — yaddaşın, düşüncənin, diqqətin, məkan oriyentasiyasının və hətta nitqin geri dönməz şəkildə itirilməsinə səbəb olur. Xəstəliyin dəqiq səbəbləri hələ müəyyən edilməyib, lakin bir neçə fərziyyə var. Bəzi alimlər hesab edirlər ki, bu xəstəliyin yaranmasına səbəb asetilxolinin — sinir hüceyrələri arasında siqnalların ötürülməsinə cavabdeh olan maddənin çatışmazlığıdır. Digərləri isə düşünür ki, Alzheimer xəstəliyindən əziyyət çəkən insanların beynində defektli beta-amiloid zülalı yığılır. Bu yığıntılar zamanla lövhəciklər əmələ gətirir və nəticədə beyin hüceyrələri zədələnir və ölür.

Digər yayılmış neyrodegenerativ xəstəlik isə Parkinson xəstəliyidir. Bu xəstəlik də mərkəzi sinir sisteminə təsir edir. Lakin Parkinson xəstəliyi zamanı hərəkət və əzələ tonusuna, motivasiyaya və hərəkət təşəbbüsünə nəzarət edən beyin mərkəzləri arasındakı əlaqəni təmin edən dopamin istehsal edən neyronlar məhv olur. Xəstəliyin xarakterik simptomları arasında sakit vəziyyətdə başın, əllərin, ayaqların və hətta dilin titrəməsi (tremor), hərəkətlərin sərtliyi, nəticədə isə qamətin əyilməsi və yavaş, qeyri-sabit yeriş yaranır.

Parkinson xəstəliyinin ilk əlamətlərindən biri iybilmənin tamamilə itirilməsi — anosmiya ola bilər. Güman edilir ki, bu, qoxu ilə bağlı beyin neyronlarının zədələnməsi ilə əlaqəlidir”.

Bundan əlavə həkim qeyd edib ki, beynin yayılmış damar xəstəlikləri arasında insult da yer alır:

“İnsultun iki növü var: işemik (qan damarının tıxanması ilə bağlı) və hemorragik (damarın partlaması nəticəsində yaranan). Onların simptomları oxşardır: qəfil hərəkət və hissiyat pozuntuları, başgicəllənmə, ürəkbulanma, qeyri-ixtiyari hərəkətlər, cümlə qurmaqda çətinlik, hallüsinasiyalar, qıcolmalar”.

Həmidə İbrahimova