Ərdoğan İranı bölməyə hazırlaşır?

Türkiyə, ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyası tammiqyaslı hərbi əməliyyata başlamaq qərarına gələrsə, qonşu İranda hakimiyyət dəyişikliyinin nəticələrini hesablayır. Bunu bir neçə Qərb mediasının xəbəri göstərir və Ankaranın qonşusunun ərazisində əməliyyat da daxil olmaqla, İran qaçqınlarının axınının qarşısını almaq üçün ən sərt tədbirlər görməyə hazırlaşdığı bildirilir. Türkiyə hakimiyyəti bu cür xəbərlərin doğruluğunu inkar etsə də, sərhəd bölgəsində "bufer zonası"nın yaradılması ilə bağlı müzakirələr bir ay əvvəl, Tehranın etirazlarla sarsıldığı zaman Ankarada başlayıb.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.

Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Türkiyə Müdafiə Nazirliyi Ankaranın İran ərazisində əməliyyat keçirmək niyyəti ilə bağlı məlumatları təkzib edib. Nazirliyin mətbuat xidməti bildirib ki, "bəzi mediada və sosial mediada Türkiyənin ABŞ-nın İrana hücumu halında təhlükəsizlik səbəbləri ilə İran ərazisinə müdaxilə etməyi planlaşdırdığı barədə yayılan iddialar həqiqətə uyğun deyil. Türkiyə regiondakı bütün münaqişələrin sülh yolu ilə həllini dəstəkləyir və davamlı sabitliyin təmin edilməsi üçün səylərini davam etdirir".

Lakin Türkiyə Müdafiə Nazirliyi "potensial risklərlə mübarizə aparmaq üçün idarələrarası səviyyədə zəruri tədbirlər görüldüyünü" vurğulayıb.

Yanvar ayında Türkiyə İranla 560 kilometrlik sərhədi boyunca texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş çəpər sistemi ilə təhlükəsizliyi gücləndirdi. Lakin diplomatik mənbə “Reuters” agentliyinə bildirib ki, ABŞ Yaxın Şərqdə əhəmiyyətli hərbi qüvvə topladığı üçün Ankara özünü qorumaqdan ötrü geniş tədbirlər görməyə başlayıb.

Mənbə qeyd edib: "Təbii ki, mənfi inkişaf halında görülə biləcək tədbirlərin bütün aspektləri qiymətləndirilir. Bütün ssenarilər nəzərdən keçirilir. Vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün atıla biləcək addımlar hazırlanır. Lakin, o, vurğulayıb ki, heç kim İranın suverenliyini pozmaq niyyətində deyil”.

Məlumatlı mənbələr bu yaxınlarda “Bloomberg”ə Ankaranın qorxuları barədə daha ətraflı danışıblar. Onların sözlərinə görə, Türkiyə liderləri İranda potensial tammiqyaslı müharibənin Türkiyə sərhədinə qaçqın axınına səbəb ola biləcəyindən getdikcə daha çox narahatdırlar.

“Bloomberg” mənbələri qeyd edir ki, bu qaçqınlar əsasən son illərdə İslam Respublikasında sığınacaq tapan Əfqanıstan və Pakistan vətəndaşları ola bilər. Onlar qeyd edirlər ki, Türkiyə hələ də təxminən 3 milyon suriyalı qaçqına ev sahibliyi edir və başqa heç kimi qəbul etmək planı yoxdur, çünki xarici qonaqların daha çox axını onsuz da böhran içində olan milli iqtisadiyyata ciddi təsir göstərə bilər. “Bloomberg” mənbələrinin verdiyi məlumata görə, bununla əlaqədar olaraq, Türkiyə hakimiyyəti Yaxın Şərqdə artan böhran üçün ehtiyat planını yeniləyib. Bu mənbələrə görə, nəzərdən keçirilən ssenarilərə sərhəd yaxınlığında Türkiyə ərazisində qaçqın düşərgələrinin yaradılması və qaçqınların sərhədi keçməsinin qarşısını almaq üçün İranın dərinliklərində quru əməliyyatı daxildir. Mənbələr aydınlaşdırıb ki, sonuncu seçim son çarədir və yalnız ABŞ-İsrail əməliyyatı Xamnəinin devrilməsinə və İslam Respublikasının bütün siyasi sisteminin çökməsinə səbəb olarsa nəzərdən keçiriləcək.

Ankaranın bu cür planları inkar etməsinə baxmayaraq, "bufer zonası" ilə bağlı müzakirələr yanvar ayında, İranın kütləvi hökumət əleyhinə etirazlarla üzləşdiyi zaman başlayıb.

Mövzu Türkiyənin Böyük Millət Məclisində (parlament) qapalı dinləmədə qaldırılıb. Müzakirə iştirakçıları adi tədbirlərdən kənara çıxmağa hazır olduqlarını bildiriblər, - iştirakçılar “The Middle East Eye” (MEE) qəzetinə deyiblər.

"Əslində, onlar İran tərəfinin miqrasiya halında gələ bilənlərin orada qalmasını təmin etmək üçün mümkün olan hər şeyi etməsinin vacib olduğuna inandıqlarını bildiriblər", - MEE mənbəyi bildirib.

Nəşrin məlumatına görə, Türkiyə hakimiyyəti artıq qaçqın axını halında heç bir qonşu ölkə ilə "açıq qapı" siyasəti yürütmək istəmir.

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın narahatlığı İranda fəaliyyət göstərən kürd silahlı qrupları arasında separatçı əhval-ruhiyyənin artmasından qaynaqlana bilər. Fevralın 22-də Tehrana qarşı çıxan kürd təşkilatları öz müqəddəratını təyin etmək məqsədi ilə "İran Kürdüstanı Siyasi Qüvvələri Koalisiyası" yaratdılar. Buraya Türkiyə ilə “Kürdüstan Fəhlə Partiyası” (PKK) arasında ötən il rəsmi olaraq fəaliyyətə başlayan sülh prosesinə qoşulmaqdan imtina edən qüvvələr daxildir. "İran Kürdüstanı Siyasi Qüvvələri Koalisiyası" artıq hökumətin tamamilə dağılması halında İranın kürdlərin yaşadığı əraziləri üçün "idarəetmə planı" hazırladığını açıqlayıb.

Amerika beyin mərkəzlərinin qeyd etdiyi kimi, Tehrandakı siyasi sistemin çökməsi, həqiqətən də, İranda parçalanma üçün şərait yarada bilər və belə bir ssenari əhalisinin beşdə birini kürdlər təşkil edən Türkiyə üçün olduqca xoşagəlməz olardı.

Y. QACAR