Ərtuğruloğlu: “Tez və ya gec dünya, adadakı faktiki vəziyyəti hüquqi olaraq da qəbul etmək məcburiyyətində qalacaq”

Şimali Kipr Türk Cumhuriyyətinin (ŞKTC) xarici işlər naziri Tahsin Ərtuğruloğlu, dünyanın tez və ya geç adadakı faktiki vəziyyəti (de facto) hüquqi olaraq (de jure) da qəbul etmək məcburiyyətində qalacağını bildirib.

Ərtuğruloğlu: "Hüquq bərabərliyimizin və bərabər beynəlxalq statusumuzun qəbul edilməsi, adadakı real vəziyyətə əsaslanan bir anlaşmanın da yolunu açacaq", - deyə vurğulayıb. Nazir: "BMT, Rum tərəfini "Kıbrıs Respublikası" olaraq tanıdığı müddətcə, iki müstəqil bərabər dövlət və bərabər beynəlxalq status siyasəti qəbul olunmayacaq və həll tapmayacaq",- deyib.

Bu məsələyə dair qiymətləndirmələrində Ərtuğruloğlu: “Əvvəlcə Kıbrıs məsələsinin nə olduğunu açıqlamaq lazımdır. Kıbrıs məsələsi, əsasən bir status məsələsidir. Hər kəsin bildiyi kimi, Kıbrıs Respublikası 1960-cı ildə Kıbrıs Türkləri ilə Kıbrıslı Rumların bərabərliyi əsasında qurulmuş bir ortaq dövlət idi. Lakin, Rumlar, Kıbrıs Türklərini silah gücü ilə dövlətin bütün orqanlarından uzaqlaşdıraraq, dövlətini vahid bir Rum Respublikası halına gətirdilər. Problem, bu durumu yaxşı bilən beynəlxalq cəmiyyətin, xüsusən də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası üzvlərinin, artıq Kıbrıs Türklərinin təmsil olunmadığı yalnız Rum dövlətini Kıbrıs Respublikası olaraq tanımağa davam etməsi və buna görə də həmin dövlətlə müxalifətdə olmalarıdır. 1964-cü ildə qəbul edilən 186 nömrəli Təhlükəsizlik Şurası qərarı, problemin tam özüdür. Burada Kıbrıs Türklərinin hüquqları görməzdən gəliniş, özəldən gələn egemen bərabərlik prinsipinə zidd olaraq 1960-cı il Respublikasındakı qurucu ortaq statusu inkar edilmişdir. Rumlara haqsız və Kıbrıs Respublikası quruluş müqavilələrinə və konstitusiyasına zidd olaraq verilən bu status, bu günə qədər Kıbrıs məsələsinin həllinə qarşı duran əsas maneə olmuş və hələ də belə qalır. Kıbrıs məsələsinin əsl mənası budur və bu məsələlərin yaxşı anlaşılması üçün bu məqamların doğru bilinməsi vacibdir”, - deyə qeyd edib.

Ərtuğruloğlu Rum tərəfinin bütün metodların sınaqdan keçirildiyi və danışılmamış heç bir mövzunun qalmadığı 50 ildən çox müzakirə proseslərində heç vaxt Türklərlə ortaq bir dövlət qurmağa niyyətinin olmadığını, yalnız məqsədinin vahid Rum dövlətinin müstəqil adanın şimalına yaymaq olduğunu bir neçə dəfə açıq şəkildə gördüklərini də qeyd edib.

“Türk tərəfi, bu təcrübədən çıxaraq, 2021-ci ildə siyasət dəyişiklik edərək, Kipr Türk xalqının özəldən gələn hüquqlarının təkrarlanmasını istədi,” deyə Ərtuğruloğlu, müstəqil bərabərliyin və bərabər beynəlxalq statusun qəbul edilməsinin adadakı real vəziyyətə əsaslanan bir anlaşmanın yolunu açacağına diqqət çəkib.

Ərtuğruloğlu, BMT-nin Kıbrıs məsələsinə baxışını dəyişərək, mövcud gerçəkliklərə əsaslanan bir paradigm dəyişikliyi etməsi lazım olduğunu vurğulayıb və belə bir suala da cavab verib: “Əslində, BMT-nin öz strukturunun və qlobal/bölgəvi məsələlərin həllindəki təsirinin müzakirə olunduğu indiki dünyada, BMT-dən nə gözləyə bilərik, bu artıq başqa bir mövzudur.”

“BMT, Rum tərəfini "Kipr Respublikası" olaraq tanımağa davam etdiyi müddətcə, Kiprdə tərəflər arasında bir yaxınlaşma və ya anlaşma əldə etmək mümkün olmayacaq. Bunu 50 ildən çox müddətdə hamımız gördük”, - deyən Ərtuğruloğlu sözlərini belə tamamlayıb:

“Bunu deyərkən, real-politik bir təhlil etdiyimi vurğulayıram. Digər tərəfdən, bu təhlili irəli sürsəm də, Kıbrıs Türklerinin hüquqlarının və dövlətlərinin tanınmasından imtina etmək kimi bir seçimimiz yoxdur. Tez ya da geç dünya, adadakı faktiki vəziyyəti hüquqi olaraq da qəbul etmək məcburiyyətində qalacaq. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra qurulan beynəlxalq sistem çöküb. BMT bu sistemin bir təşkilatıdır. Yeni qlobal tarazlıqlar formalaşarkən BMT də bundan təsirlənəcəkdir. Ən geci 5-10 il ərzində heç bir şey bu günki kimi olmayacaq. Burada əsas olan Kipr Türk xalqının hüquqlarına və dövlətlərinə sahib çıxma mövqeyini güclü saxlamaqdır. Kipr Türk xalqı tək deyil. Hər zaman yanımızda olan, qarşılıqsız dəstəyini əsirgəməyən Ana Vətən Türkiyəmiz var. Bu bizim ən böyük gücümüzdür. Kipr Türkünün gələcəyinin parlaq olduğuna inancım tamdır.”