Əsnəmək oksigen çatışmazlığı ilə əlaqəli deyil...

...Orta hesabla, bir insan gün ərzində yeddi-iyirmi üç dəfə əsnəyir.

Tədqiqatçılar bu müddət ərzində bədəndə nələrin baş verdiyini, əsnəməyin “yoluxuculuğuna” kimin reaksiya vermədiyini, əsnəmə tezliyinin stressdən, baş ağrısından, yorğunluqdan və darıxdırıcılıqdan necə asılı olduğunu və nəfəs darlığı ilə termorequlyasiya arasındakı əlaqənin niyə ikinci dərəcəli hesab edildiyini izah edirlər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə məlumatlar Naked Science tərəfindən tərtib edilmişdir.

...Mərkəzi sinir sistemində inhibitor proseslər toplandıqca, dopaminergik neyronlar aktivləşir və beyin kötüyündəki tənəffüs mərkəzinə siqnal ötürür. Bu, xarakterik bir ardıcıllığı tətiklər: dərin inhalyasiya, diafraqma və qabırğaarası əzələlərin daralması, boyun, üz və çiyin qurşağında gərginliklə müşayiət olunan iki-beş saniyəlik nəfəs tutma və intensiv nəfəs vermə...

Bunu rusiyalı həkim Valeri Litvinov izah edir.

Daxil olan havanın həcmi təxminən dörd dəfə artır və bu da damarlarda oksigen səviyyəsini müvəqqəti olaraq artırır.

Eyni zamanda, əzələ gərginliyi sağ qulaqcığa qan axınını artırır, ürək döyüntüsünün tezliyini və dövran edən maye həcmini 20-25 faiz artırır.

Bu mexanizm bədənin fəaliyyətini incə şəkildə tənzimləyir.

Bəs oksigenin bununla nə əlaqəsi var?

Məşhur inancın əksinə olaraq, qanda oksigen və ya karbon qazı səviyyəsindəki dəyişikliklər əsnəmə tezliyinə təsir etmir və səbəb deyil. Litvinova görə, havasız otaqda əsnəmə havanın tərkibindən deyil, diqqətlilikdəki dəyişiklikdən qaynaqlanır.

Havasızlıq konsentrasiyanı azaldır və yuxululuğa səbəb olur ki, bu da sinir sistemini müvəqqəti olaraq oyandırmaq üçün əsnəməni aktivləşdirir. Əgər insan narahat şəraitdə belə aktiv qalırsa, əsnəmə baş verməyə bilər. Buna görə də, həlledici amil oksigen aclığı deyil, mərkəzi sinir sisteminin vəziyyətindəki dəyişiklikdir.

Əsnəmə yoluxucudur, ya yox?

Maraqlıdır ki, əsnəmə yoluxucu ola bilər, amma hər kəs üçün deyil.

...Bu fenomen güzgü neyronlarının - həm bir hərəkəti yerinə yetirərkən, həm də eyni hərəkəti başqalarında müşahidə edərkən aktivləşən xüsusi sinir hüceyrələrinin işi ilə izah olunur.

Bunu isə başqa bir rusiyalı həkim - Yuliya Neverova izah edir.

İnsan bizə nə qədər yaxın və daha vacib olarsa, güzgü neyronlarının reaksiyası bir o qədər güclü olar və qarşılıqlı əsnəmə ehtimalı bir o qədər yüksək olar.

Buna görə də yad birindən sonra deyil, dost və ya qohumdan sonra daha tez-tez əsnəyirik.

Təəccüblüdür ki, heyvanlar da insanlardan əsnəməyi "tuta" bilərlər. Bu, xüsusən də itlər, canavarlar və məsələn, şimpanzelər daxil olmaqla sözdə sosial növlərə aiddir.

Digər tərəfdən, pişik əsnəməsi tez-tez məsafəni qorumaq üçün dişlərin nümayişidir.

Biz əsnəyirik və ağlayırıq...

Əsnəmə zamanı göz yaşları da yaygındır. İzah sadədir: üz əzələləri yığıldıqda, üz siniri aktivləşir və göz yaşı vəzinə siqnal göndərir.

Eyni zamanda, göz ətrafı əzələsi yığılaraq göz yaşı kanallarını bağlayır. Bu, mayenin yanaqlardan axmasına səbəb olur, çünki maye xaric ola bilmir.

Nazlı Almuradova