Etdiyiniz paylaşımlar övladlarınızın həyatına təhlükə yarada bilər Valideynlərin nəzərinə!

Sosial şəbəkələrdə valideynlərin uşaqlarının erkən yaşlarından şəkillərini paylaşması adi hal alıb. Bu, uşaqların psixologiyasına və şəxsi həyatına mənfi təsir göstərə bilər.
“Sharenting” adlanan bu tendensiya Azərbaycanda və dünyada getdikcə güclənir. Körpənin ilk addımı, ilk gülüşü, məktəb forması, hətta xəstəxana fotoları belə valideynlər tərəfindən sosial mediada paylaşılır.
Sosioloqların fikrincə, bununla valideynlər diqqət mərkəzində olmaqdan zövq alır və sosial şəbəkə “laykları” ilə xoşbəxt olurlar.
Amma bu paylaşımların uşaqlar üçün ciddi problemlər yaratma ehtimalı var.
Mövzu ilə bağlı Yeniavaz.com-a danışan psixoloq Aynur İsgəndərova deyir ki, sosial şəbəkələrdə uşaqların şəkillərinin paylaşılması bəzən onların psixologiyasına mənfi təsir göstərə bilər:
“Bəzən valideynlər övladlarını müxtəlif pozalarda durmağa məcbur edərək şəkil çəkirlər. Bu zaman bəzi uşaqlar etiraz etsə də, bəziləri prosesdən zövq almağa başlayır və artıq özlərində də “mən gözəl görsənim, səliqəli olum, yaxşı yerlərdə şəkil çəkdirim, başqaları məni bəyənsin” kimi düşüncələr formalaşır”.
Psixoloqun sözlərinə görə, bu, uşağın təbii davranışından uzaqlaşmasına, süni obraz yaratmasına gətirib çıxarır.
“Valideyn baxışını övlada ötürmüş olur. Bu isə yaxşı hal deyil. Çünki uşaqda süni davranış, süni görüntü və süni obraz yaratma vərdişi formalaşır. Beləliklə, uşaq öz mən obrazından çıxır, valideynin ona ötürdüyünü həm təqlid etməyə, həm də təbliğ etməyə başlayır. Bu mənada, düşünürəm ki, yanlışdır”.
Onun sözlərinə görə, belə halların davamlı olması uşaqlarda gələcəkdə utancaqlıq, özünəqapanma və psixoloji narahatlıqlar yarada bilər.
Qeyd edək ki, bir çox Avropa ölkəsində valideynlərin uşaqlarının şəxsi məlumat və şəkillərini paylaşmasına məhdudiyyətlər tətbiq olunur. Məsələn, Fransada qanunvericilik valideynləri uşağın şəxsi həyatına zərər vuracaq paylaşımlara görə məsuliyyət daşımağa məcbur edir.
Bəs Azərbaycanda bu mövzuda hansı qadağalar var?
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsindən Yeniavaz.com-a bildirilib ki, ölkə qanunvericiliyinə görə, uşaqların mənafeyinə, onların psixi və fiziki sağlamlığına, həmçinin şəxsi həyatına zidd olan məlumatların reklam məqsədilə, yaxud digər formada yayımlanması qadağandır.
“Bu, Uşaq Hüquqları haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunu, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının uşaq hüquqları sahəsində qoşulduğu beynəlxalq konvensiyaların pozulması deməkdir. Uşaqlar haqqında qanunla məhdudlaşdırılmayan məlumatların valideynlərin icazəsi ilə yayımlanmasında heç bir qanun pozuntusu yoxdur”.
Komitədən verilən məlumatda qeyd olunub ki, paylaşımlarda uşaqların gələcək həyatına mənfi təsir göstərə biləcək məqamlar olmamalıdır:
“Xüsusən də utancverici, həssas anların yayımlanması uşağın həm indiki, həm də gələcək həyatında psixoloji narahatlıq yarada bilər. Bundan əlavə, uşaqlar haqqında paylaşılmış fərdi məlumatlar pis niyyətli şəxslər tərəfindən sui-istifadə edilə bilər. Məsələn, yer, məkan məlumatlarının paylaşılması uşağın fiziki təhlükəsizliyini riskə ata bilər.
Valideynlər övladlarının gələcəyini nəzərə alaraq paylaşım etməlidirlər. Uşaqlar müəyyən yaşa çatdıqda (təxminən 7 yaşdan sonra) onların şəkillərini sosial mediada paylaşmazdan əvvəl razılıqlarını almaq tövsiyə olunur. Həssas məqamları – xəstəxana görüntüləri, çimərlik geyimində və ya utancverici halları-ictimailləşdirmək isə qəti məsləhət görülmür”.
Fəridə Əsədzadə