Faizlə həyat: Bir daha işləməmək üçün hesabda nə qədər pul olmalıdır?

Təsəvvür edin ki, artıq hesablar barədə düşünməyə ehtiyac yoxdur və işləmək yalnız istəkdən asılıdır. Bu, nağıl deyil, iqtisadçılar tərəfindən hazırlanmış "Trinity qaydası” adlı maliyyə strategiyasının nəticəsidir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu yanaşma 1998-ci ildə Triniti Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən işlənib hazırlanıb və şəxsi maliyyədə mühüm prinsiplərdən biri hesab olunur.

"4 faiz qaydası”nın yaranması

Bu modelin müəllifləri Filip L. Kul, Karl M. Habard və Daniel T. Volz adlı üç iqtisadçıdır. Onlar 1925–1995-ci illərin maliyyə məlumatlarını analiz edərək belə nəticəyə gəliblər ki, müəyyən şərtlərlə əmanətlərdən davamlı şəkildə pul çıxarmaq mümkündür və kapitalın tükənməsi riski minimuma enir.

Qaydaya əsasən, əgər insan illik xərclərinin 25 qatını yığa bilirsə, o zaman hər il kapitalın təxminən 4 faizini istifadə edərək maliyyə sabitliyini qoruya bilər.

Bu praktiki olaraq nə deməkdir?

Sadə izahla: əgər bir şəxsin 250 000 avro yığımı varsa, ilk ildə təxminən 10 000 avro (ayda 830 avro) istifadə edə bilər. Sonrakı illərdə bu məbləğ inflyasiyaya uyğun tənzimlənir və nəzəri olaraq vəsait 30 ilə yaxın müddətə kifayət edir.

Bəzi ekspertlər isə qeyd edir ki, 1990-cı illərdən sonra faiz dərəcələrinin aşağı düşməsi bu modelin effektivliyinə təsir göstərib. Əvvəllər ABŞ dövlət istiqrazları 6–10% gəlir gətirdiyi halda, son illərdə bu göstərici xeyli azalıb.

Məsələn, 6 il əvvəlki hesablamalara görə, təxminən 875 000 avro ilə ayda 1600 avro gəlir əldə etmək mümkün idi, lakin uzunmüddətli perspektivdə vəsaitin tükənmə riski qalır.

Məhdudiyyətlər və risklər

Bu qayda bir sıra vacib suallara cavab vermir: belə böyük kapitalı necə toplamaq, həmçinin yüksək inflyasiya dövrlərində necə davranmaq kimi məsələlər açıq qalır. Son illərdə müşahidə olunan inflyasiya bu modeli daha da çətinləşdirir.

Eyni zamanda, bu strategiya uzunmüddətli investisiyalara – səhmlər və istiqrazlar kimi aktivlərin artımına əsaslanır.

Maliyyə azadlığının qiyməti

Metod mükəmməl deyil və tam təhlükəsizlik zəmanəti vermir. Bazar dəyişkənliyi, inflyasiya və gözlənilməz xərclər (məsələn, tibbi problemlər və ya mənzil təmiri) planı poza bilər.

Buna görə "Trinity qaydası” daha çox ümumi istiqamətverici model kimi qəbul olunur, sərt qanun kimi yox. Onun müəllifləri də zamanla düzəlişlərin vacib olduğunu vurğulayır.

Niyə bu vacibdir?

Bu yanaşma təkcə iqtisadçılar üçün deyil, həm də uzunmüddətli maliyyə sabitliyi istəyən hər kəs üçün maraqlıdır. Sadə və anlaşılan olduğu üçün şəxsi büdcə planlamasında geniş istifadə oluna bilər.

Bu model yalnız pensiyaya hazırlaşanlar üçün deyil, maliyyə azadlığına erkən çatmaq istəyən gənclər üçün də aktualdır.

Gələcək perspektiv

Qlobal iqtisadiyyat dəyişsə də, "Trinity qaydası” hələ də aktual hesab olunur. Lakin yeni maliyyə alətləri və iqtisadi tendensiyalar bu modelə əlavə çağırışlar yarada bilər.

İstənilən halda, əsas mesaj budur: maliyyə azadlığı planlaşdırma ilə başlayır və bu plan hər kəsin fərdi seçimlərindən asılıdır.

Paşa Məmmədli