Fələyin çarxını əyən adam

Yardımlı torpağı tarixən mərdliyi, sədaqəti ilə tanınıb. Bu torpağın insanı az danışar, çox yaşadar. Elə bu xüsusiyyətlərdir ki, Yardımlının ədəbi sözü də hay-küy içində deyil, sakit, lakin dərin köklər üzərində formalaşıb. Yazılı ədəbiyyat baxımından bölgənin tarixi o qədər də qədim olmasa da, sözün məsuliyyətini çiyinlərində daşıyan qələm adamları bu boşluğu mənəvi ağırlıqla doldurmağı bacarıblar. Onlardan biri də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair Fikrət Şahbazlıdır.

Azərbaycan ədəbiyyatının regional mənzərəsinə diqqətlə baxdıqda aydın olur ki, söz təkcə böyük şəhərlərin müstəsna payı deyil. Ucqar bölgələrdə də ədəbiyyat öz taleyini yaşayır, öz yolunu gedir. Yardımlı bu baxımdan səssiz, lakin ardıcıl ədəbi prosesin baş verdiyi bir məkandır. Burada şeir səs-küylə yaranmır, həyatın içində yoğrulur, insan taleyi ilə yanaşı böyüyür. Fikrət Şahbazlı da məhz bu mühitin yetişdirdiyi şairlərdəndir.
Fikrət Şahbazlı yaradıcılığa gəldiyi ilk gündən sözə münasibətdə ölçülü-biçili, mövzu seçimində isə cəsarətli mövqe nümayiş etdirib. Onun poeziyasında süni bəzək-düzək, zorla qurulmuş metaforalar yoxdur. Burada danışan həyatın özüdür.
Şairin yaradıcılığında Yardımlı mövzusu yalnız coğrafi anlayış deyil, mənəvi kateqoriya səviyyəsində təqdim olunur. O, bu yurdu insanın insana dayaq olduğu bir dəyər sistemi kimi qələmə alır. Fikrət Şahbazlının şeirlərində Yardımlı çətinlik qarşısında geri çəkilməyən, taleyin sərt üzünə sinə gərməyi bacaran bir məkan kimi görünür.

Öyünəsi oğulları,
Bizlər öydük Yardımlıda.
Başı bəlada olana,
Hər gün dəydik Yardımlıda.

Sevdik ağrı-acısını,
Öpdük alın yazısını,
Fələk örtən qapısını,
Bizlər döydük Yardımlıda.

Pozduq fələyin nırxını,
Qoymadıq çəkə arxını,
Zalım fələyin çarxını,
Tutub əydik Yardımlıda.

Bu misralar poetik xatirə olmaqdan çox, kollektiv yaddaşın ifadəsidir. Burada Yardımlı insanı fələyin qarşısında passiv mövqe tutmur, əksinə, taleyin üzərinə yeriyən obraz kimi təqdim olunur.

Zalım fələyin çarxını
Tutub əydik Yardımlıda.

Bu sətirlərdə şair idealizə olunmuş romantik qəhrəman yaratmır, insan iradəsinin real gücünü ön plana çəkir.
Fikrət Şahbazlının poeziyasında zaman və fanilik mövzusu xüsusi yer tutur. O, həyatın keçiciliyini yüksək səslə deyil, səssiz müşahidə ilə oxucuya çatdırır. Gül obrazı onun şeirlərində sadəcə estetik detal yox, insan ömrünün simvolu kimi çıxış edir.

Dünyanın ən gözəl gülü
Ən gözəl çağında solur.

Bu fikir oxucunu sarsıtmaq məqsədi daşımır, düşünməyə vadar edir. Şair burada həyatın qəddarlığını deyil, onun dəyişməz qanunauyğunluğunu göstərir.
Fikrət Şahbazlının yaradıcılığında sosial və fəlsəfi xətt də qabarıqdır. Onun insan haqqında yazdıqları tərifdən daha çox sual mahiyyəti daşıyır. Şair oxucunu rahat buraxmır, onu öz vicdanı ilə üz-üzə gətirir.

Əbədi deyilsən, bunu
Düşünüb, bilirsən, adam
Dünyanı ağladan, sənsən
Sən nəyə gülürsən, adam.

Bu misralar poetik ittiham təsiri bağışlayır. Burada insan yalnız cəmiyyətin qurbanı kimi deyil, eyni zamanda onun formalaşdırıcısı kimi təqdim olunur.

Üzə bilməyən boğulur
Sevdiyin dünya dağılır
Sən, hara gəlirsən, adam.

Bu suallar ritorik xarakter daşımır, hər oxucu cavabı öz daxilində axtarmalı olur.
Fikrət Şahbazlının “Dərdə qar yağır” kitabı onun yaradıcılıq yolunda mühüm mərhələ hesab olunur. Bu kitabda dərd hayqırtı şəklində yox, düşüncə obyektinə çevrilmiş halda təqdim edilir. Qar burada soyuqluğun yox, səssizliyin rəmzidir. Şair dərdi gizlətmir, onu sakit, təmkinli şəkildə oxucunun qarşısına qoyur.

Sən, adam olmaqdan başqa
Eh, hər şey olursan, adam.

Bu sətirlər Fikrət Şahbazlının poeziyasının əsas ideya xəttini aydın şəkildə ifadə edir. O, insanın texnoloji, sosial və siyasi rollarını deyil, mənəvi məsuliyyətini ön plana çəkir.
Fikrət Şahbazlı poeziyası bölgə ədəbiyyatının imkanlarını dolğun şəkildə nümayiş etdirir. Bu yaradıcılıq bir daha sübut edir ki, sözün gücü mərkəzdən yox, vicdandan asılıdır. Onun şeirləri oxucuya hökm vermir, amma ondan cavab tələb edir.

Bu poeziya rahat oxu üçün nəzərdə tutulmayıb.
Bu poeziya düşünmək üçündür.
Və məhz buna görə yaşayır.

Bu gün Fikrət Şahbazlının 66 yaşı tamam olur. Bu yaş hesabat üçün yox, sözün arxaya baxanda utanc duymadığı bir mərhələ kimi dəyərləndirilə bilər. O, yolunu sakit addımlarla gedib, sözün hörmətini qoruyub.
Yardımlının daşı, torpağı, küləyi onun misralarında yaşayır. Bu misralar göstərir ki, sözə sədaqət varsa, coğrafiyanın yaşı həlledici deyil.
Fikrət bəyi 65 yaşı münasibətilə təbrik edir, möhkəm can sağlığı, yeni poetik axtarışlar və sözün işığını itirməyən bir yol arzulayırıq.

Sözünüz var olsun, şair.

Samir ƏSƏDLİ