Foreign Policy: Şərqi Almaniyada nə problem var?

...İfrat sağçı Almaniya üçün Alternativin (AfD) uğuru xüsusilə ölkənin şərqində nəzərə çarpır. 6 sentyabrda Saksoniya-Anhaltda keçirilən seçkilərdə partiya rekord sayda səsin 44 faizini qazandı.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Foreign Policy yazır ki, şərq ştatlarının niyə AfD-nin əsas bazasına çevrilməsi alman tarixçilərinin hələlik qəti cavab verə bilmədiyi bir sualdır.

Bir nəzəriyyə vəziyyəti ADR-in mirası ilə əlaqələndirir. Tarixçi İlko-Zaşa Kovalçuk hesab edir ki, onilliklər ərzində avtoritar sistem altında yaşamaq bəzi Şərqi Almanların dəyişikliyə inamsızlığını, dövlətdən asılılığını və xarici mədəniyyətləri rədd etməsini formalaşdırıb.

Tarixçi Katya Hoyer keçmişə fərqli baxış bucağı ilə yanaşır. Onun fikrincə, ADR-dəki həyatı yalnız repressiya və siyasi nəzarət vasitəsilə təsvir etmək olmaz.

İnsanların əlverişli mənzili, pulsuz səhiyyə xidməti, uşaq baxçası və zəmanətli məşğulluğu var idi.

…Sosial mobillik işçi sinfi üçün misli görünməmiş imkanlar açdığı üçün bir çox Şərqi Alman öz nailiyyətləri ilə fəxr edirdi.

Bunu yazan Hoyer hesab edir ki, mövcud narazılığın səbəbləri əsasən Almaniyanın yenidən birləşməsindədir. 1990-cı ildən sonra Şərqi Almaniya iqtisadiyyatı ciddi bir böhran yaşadı, bizneslər kütləvi şəkildə Qərb sahiblərinə verildi və bir çox Şərqi Alman işlərini və onilliklər ərzində topladıqları sərvəti itirdi.

Leypsiq Universitetinin professoru Dirk Oşmann da birləşmənin nəticələrini müzakirə edir.

Onun fikrincə, Şərqi Almaniya Qərb şərtləri ilə Qərbi Alman sisteminə effektiv şəkildə daxil edildi və sakinləri onilliklər boyu laqeydlik və stereotiplərlə üzləşdilər.

Bu fonda AfD özünü Şərqi Almanların maraqlarını müdafiə edən və onların təcrübələrini qəbul edən bir partiya kimi təqdim edə bildi.

…Şərqi Alman kimliyi, kənar və marjinal kimi qəbul edilmək hissi ilə birlikdə AfD üçün güclü bir vasitədir.

Bunu da Hoyer yazır.

Eyni zamanda, Almaniya siyasi hakimiyyətinin partiyanın populyarlığına qarşı mübarizə aparmaq üçün vahid bir həll yolu yoxdur.

Bəziləri immiqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsinə, digərləri isə sosial dəstəyə bahis edir.

Lakin Saksoniya-Anhalt hadisəsi göstərir ki, Şərqi Almaniyanın narazılığının kökləri yalnız bir konkret məsələdən daha dərinə gedir.

Əli Babayev