Fövqəladə və ədalətsiz səfir

Fransanın Ermənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Olivye Dekottini öz X platformasında İranın xəritəsini yayıb. Oradakı Qərbi Azərbaycan vilayətini işarələyərək "Tək və yeganə" deyə yazıb. Öz aləmində Azərbaycana mesaj göndərib.

Məlumdur ki, hazırkı Ermənistanın Göyçə, Zəngəzur, Vedi, Dərələyəz mahallarını Azərbaycanda "Qərbi Azərbaycan" adlandırırlar. Həmin ərazilər, eləcə də, İrəvan şəhəri və bütövlükdə Ermənistanın bütün ərazisi Azərbaycanın tarixi torpaqlarıdır. Hətta Gürcüstandan alınıb zamanında Ermənistana qatılmış Dağ Borçalısı - Loru-Pəmbək mahalı da Azərbaycanlılara məxsus tarixi ərazilərdir. Azərbaycanda "Qərbi Azərbaycan icması" deyə bir ictimai təşkilat da var. Adı üstündə: ictimai.

Hazırda o torpaqlarda Ermənistan yerləşir. Ancaq bu siyasi fakt həmin torpaqların tarixən Azərbaycana məxsus olduğu haqda gerçəyi dəyişmir. Bunu Fransız səfiri deyil, heç Fransa prezidenti də dəyişə bilməz.

Olivye Dekottini dəfələrlə Ermənistanla Azərbaycanın şərti sərhəddinə gəlib, o ərazilərdən ötən əsr boyu, xüsusilə, 48-53-cü illərdə və 80-ci illərin sonunda Ermənistandan zorla və kütləvi deportasiya olunmuş Azərbaycanlıların izlərini - boş qalmış evlərini, yurd yerlərini öz gözləri ilə görüb. Öz gördüyünü də danmaq, deyəsən, Fransa siyasətinin sağalmaz xəstəliyinə çevrilib.

Səfirə xatırlatmaq istərdim ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bu günlərdə İctimai Televiziyaya müsahibəsində bu məsələyə toxundu və Azərbaycanlıların Ermənistanın yerləşdiyi əraziləri "Qərbi Azərbaycan" adlandırmasını normal qarşıladığını göstərdi, öz xalqını da bu cür yanaşmağa çağırdı. O, Ermənistanda Türkiyə ərazisinin "Qərbi Ermənistan" adlandırıldığını da misal gətirdi.

Başqa sözlə, demək istədi ki, ermənilər türk torpaqlarına "Qərbi Ermənistan" dediyi kimi, Azərbaycan türkləri də Ermənistana "Qərbi Azərbaycan" deyir. Burda təəccüblü bir şey yoxdur.

Əlbəttə, burda da hiyləgər gediş var: Paşinyan Azərbaycanın və Türkiyənin əhalisinin şüurunda "Qərbi Ermənistan" anlayışına ictimai legitimlik qazandırmağa, bu anlayışı normallaşdırmağa çalışır. Eyni zamanda "Qərbi Azərbaycan" termininin öz cəmiyyətində yaratdığı qıcığı da aradan qaldırmaq istəyir. Çünki Ermənistan müxalifətinin Paşinyana qarşı istifadə etdikləri "arqument"lərdən biri budur ki, guya Azərbaycan dövləti "Qərbi Azərbaycan" adı altında Ermənistana ərazi iddiası irəli sürür, hökumət isə buna adekvat cavab verə bilmir.

Əslində isə tam əksidir: Ermənistan Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı ərazi iddiaları qaldırıb və bunu öz Konstitusiyasında, qanunlarında rəsmən təsbit edib. Azərbaycanın və Türkiyənin Konstitusiyalarında və qanunlarında Ermənistan ərazisini özününkü sayan heç bir müddəa, heç bir söz belə yoxdur.

Bir ölkənin cəmiyyətundə Ermənistanın bir neçə bölgəsinə "Qərbi Azərbaycan" deyilməsi daha təhlükəlidir, yoxsa Ermənistan dövlətinin Konstitisiyasında yazılan, hüquqi normalarda əks olunan ərazi iddiaları?!

Cavab sualın özündədir.

Fransanın Ermənistandakı səfirini, ümumiyyətlə, Fransanı bu məsələ belə çox narahat edirsə, əziyyət çəkib, xəritə tərtib etmək yerinə, Konstitusiyadan öz qonşularına qarşı ərazi iddialarını çıxarması üçün Ermənistan hökumətinə təsir etsin. Həm də ona görə ki, Ermənistanın əsasız ərazi iddiası irəli sürdüyü qonşularından biri - Türkiyə həmin Fransanın NATO üzrə hərbi-siyasi müttəfiqidir. Sabah-birisigün Ermənistan öz iddiasını özünün xəyali xəritəsinə görə real ərazi üzərinə köçürməyə qalxsa, bu, Türkiyə ilə müharibə deməkdir. Ermənistanla Türkiyə arasında mümkün müharibənin nəticəsi isə bəri başdan məlumdur. Belə bir halda Fransa çətin vəziyyətdə qalacaq; aydındır ki, öz kiçik "bacısı" Ermənistanı Türk hərb maşınından qoruya bilməyəcək. Hələ onu demirəm ki, Fransanın NATO üzvü kimi Türkiyənin yanında olmaq öhdəliyi də var.

Odur ki, rəsmi Parisin, o cümlədən, İrəvandakı fransız səfirin Ermənistanda görməli olduğu birinci iş bu ölkənin Azərbaycanla və Türkiyə ilə münasibətlərini tez bir zamanda nizamlamasına nail olmaqdır. Çünki hər hansı bir yeni hərbi qarşıdurma yaranarsa, Azərbaycan və Türkiyə yaxında, Fransa isə çox, həm də lap çox uzaqdadır. Vaxtında özünü çatdırmaya bilər.

İrandakı Qərbi Azərbaycan vilayətinə gəlincə, bu, rəsmi Tehranın da yeritdiyi antitürk siyasətindən irəli gəlir. Fransa səfirinin Ermənistanı "qorumaq" üçün İran xəritəsinə sığınmağı da bu üzdən təsadüfi deyil; rəsmi Paris də eynilə türkofobiya xəstəliyindən əziyyət çəkir. Həm də çox əziyyət çəkir.

İranda Azərbaycan türklərinin sayı Şimali Azərbaycandakından dəfələrlə çoxdur və biz türklərin yaşadığı həmin əraziləri "Cənubi Azərbaycan" adlandırırıq. Dövlət səviyyəsində yox, cəmiyyət olaraq. İran isə məlum məqsədlərlə Cənubi Azərbaycanlıları 6 ostana (vilayətə) bölüb. Onlardan biri də Qərbi Azərbaycan vilayətidir. Bunun Ermənistan ərazisindəki tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqlarına heç bir dəxli yoxdur. Fransa səfiri bunu bilməmiş deyil.

Statistikaya görə, Fransa əhalisinin 51 faizi katolikdir. Yəni cəmiyyətin yarısı. Bilmirəm, Olivye Dekottini bu 51 faizin içindədir, yoxsa 49 faizin. Hər halda Roma Papasından daha çox katolik olduğunu görməmişik. Qriqoryan kilsəsinin katalikosundan daha çox Qriqoryan olub-olmadığını da bilmirik. Ancaq Nikol Paşinyanın özündən də daha çox ermənilik etməyə çalışdığı göz qabağındadır.

Bahəddin Həzi, bizimyol.info