Günəş sistemində niyə bu qədər kosmik qar adamı var?

...Günəş sisteminin uzaq nöqtələrində özlərini qeyri-müəyyən şəkildə qar adamlarına bənzəyən çoxsaylı obyektlər - bir-birinə bağlı kürə cütləri axtarırlar.

SİA xəbər verir ki, Space.com onların səbəbini aşkar edən elmi bir araşdırma haqqında məlumat verib.

2019-cu ildə NASA-nın New Horizons kosmik gəmisi iki bir-birinə bağlı kürə şəklində planetesimalların ilk yaxın görüntülərini çəkdi - elm adamları bu "qar adamlarını" yaxın ikili planetlər adlandırırlar.

Digər tədqiqatlar təxminən 10-dan 1-nin və ya 4 planetesimaldan 1-nin bu formaya malik olduğunu aşkar etmişdir.

Lakin son vaxtlara qədər onların əmələ gəlmə səbəbi aydın deyildi.

Əvvəllər elm adamları yaxın ikili planetləri toqquşan kürə kimi modelləşdirərək hesablamağa çalışırdılar, lakin onlar daim səhv nəticə ilə qarşılaşırdılar - başqa formaları olmayan tək, böyük bir kürəyə mükəmməl birləşmə...

"Monthly Notices of the Royal Astronomical Society" jurnalında dərc olunmuş yeni bir araşdırmada astronomlar fərqli bir metod sınadılar.

Onlar planetesimalları bir-birinin üstündə uzanan hissəciklər buludları kimi modelləşdirməyə qərar verdilər.

Bu metod daha çox hesablama tələb edir, çünki simulyasiya bir çox fərdi hissəciklərin mövqelərini nəzərə almalıdır.

Lakin təcrübə nəticə verdi. Bəzən simulyasiya zamanı hissəcik buludları fırlandıqca tək bir kürəyə deyil, bir-birinin ətrafında fırlanan iki planetesimala birləşirdi.

Onlar bir-birini cəlb edir, sonra yumşaq bir şəkildə toqquşur və birləşirlər.

Elmi məqalənin müəlliflərinə görə, bu proses düzdən "qar adamı"na qədər müxtəlif formalar yarada bilər. Planeesimalların sürəti və onların hissəcikləri tərəfindən tətbiq olunan cazibə qüvvəsi onların nəticədə aldıqları formanı müəyyən edir.

Kosmik qar adamlarını təşkil edən planetesimal cütləri, ehtimal ki, milyonlarla, bəlkə də milyardlarla il bu vəziyyətdə qala bilərlər, çünki onların digər cisimlərlə toqquşması ehtimalı azdır.

Və toqquşma olmadan onları ayıra biləcək heç bir qüvvə yoxdur.

Bundan əlavə, tədqiqatın müəllifləri belə yaxın ikili sistemlərin tədqiq edilən bütün planetesimalların yalnız 4 faizini təşkil etdiyini aşkar ediblər.

Bu yeni rəqəm əvvəlki 10-25 faiz proqnozlarından çox uzaqdır.

Lakin alimlər qeyd edirlər ki, onların simulyasiyaları hissəcik ölçüsü ilə məhdudlaşıb; sayının və mümkün diametrlərin artırılması hipotetik planetesimal formaların daha geniş diapazonuna səbəb olacaq.

Əli Babayev