“Gürcü Arzusu” medianın dabanını senzura ilə basdalayır

Gürcüstan parlamenti “Yayım haqqında” qanuna dəyişiklikləri birinci oxunuşda təsdiqləyib. Onun sayəsində hakimiyyət müxalifət telekanallarını nəzarətə götürə biləcək. Lakin Gürcüstan cəmiyyətində bunun respublika üçün xeyirli olub-olmayacağı ilə bağlı dəqiq fikir yoxdur.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
“Gürcü Arzusu” telekanalların xaricdən maliyyələşdirilməsini qadağan etməyə hazırlaşır. Hakim partiya hesab edirdi ki, xaricdən pul almaq jurnalistlərin respublikanın milli maraqlarına zidd olan məqsədlər güdməyə başlamasına gətirib çıxarır. Nümunə kimi deputatlar USAID-in fəaliyyətini göstəriblər.

Bundan əlavə, jurnalistlərə səlahiyyətli şəxsin razılığı olmadan şəxsi və ya ictimai yerlərdə video və ya audio yazılar aparmağa icazə verilməyəcək. Tələblərə əməl olunmadıqda yayımçıya əvvəlcə xəbərdarlıq, sonra cərimə, sonda isə fəaliyyət göstərmək üçün lisenziyası ləğv ediləcək. İstisna yalnız icazəsiz işin yüksək ictimai maraqla əsaslandırıldığı hallarda mümkündür.
Doğrudur, jurnalistlər bunu sübut etməli olacaqlar.
Mediadan, həmçinin “faktiki dəqiqliyi” qorumağı və “qərəzsiz” olmağı tələb edəcəklər.
Qanun layihəsinə görə, telekanallar “bütün alternativ fikirləri adekvat şəkildə təmsil etməli” və “faktları və ya fikirləri təhrif etməkdən və fərqli fikirləri yanlış şərh etməkdən çəkinməlidirlər”.
Martın 3-də Gürcüstan parlamentinin hüquq komitəsinin rəhbəri Arçil Qorduladze bildirib ki, qanuna edilən düzəlişlər onlayn və çap mediasına şamil olunmasa da, “bu istiqamətdə iş davam etdirilə bilər”.
“Dəyişikliklər qəzetlərə, onlayn mediaya aid deyil və bu da problemdir. Müasir texnologiyaların inkişafı ilə informasiyanın yayılmasının alternativ mənbələri yaranıb və müxtəlif platformalardan və ya müxtəlif onlayn platformalardan gələn informasiya axını cəmiyyətin əksəriyyəti üçün informasiya mənbəyidir və bu məsələnin tənzimlənməsi üzərində işi davam etdirə bilərik”, - deyə Qorduladze əlavə edib.
Necə olursa-olsun, “Gürcü Arzusu” əmindir ki, yalnız böhtan və dezinformasiyanı normaya çevrimiş şəxslər mediaya məhdudiyyətlərin tətbiqindən narahat ola bilərlər.
“Fakt budur ki, medianın xaricdən maliyyələşdirilməsi dezinformasiyanın, böhtanların yayılmasına və siyasi manipulyasiyalarla dolu povestin inkişafına kömək edir”, - parlamentin insan hüquqları komitəsinin sədri Rati İonatamişvili deyib.

Öz növbəsində parlamentin spikeri Şalva Papuaşvili “onlarla gürcü KİV-ini” sosial şəbəkələrdən düşmənçilik təbliğatı aparmaq üçün istifadə edən qeyri-hökumət təşkilatları ilə eyniləşdirib.
“Bu media şirkətləri təşviqat, dezinformasiya və saxta xəbərlərin yayılması vasitəsilə xarici təbliğat şəbəkəsini gücləndirirlər. Onlar sırf bu məqsədlə yaradılıb və maliyyələşdirilir. Baxmayaraq ki, özlərini “müstəqil” və “şəxsi” media kimi gizlədirlər... Fəal jurnalistika sadəcə olaraq “oxymoron”dur (paradoks – red.). Bu isə son nəticədə obyektiv xəbər almaq hüququndan məhrum olan, əvəzində hər cür təbliğat eşidən vətəndaşa ziyan vurur. Nəhayət, bu, demokratik plüralizmi sarsıdır və artıq təkcə Gürcüstanda deyil, bütün dünyada hiss olunan fəlakətə çevrilir”, - Papuaşvili bəyan edib.
Xatırladaq ki, Gürcüstanda üç ən məşhur müxalifət telekanalı var: “Mtavari Arxi” (Əsas Kanal), “Pirveli” (Birinci Kanal) və “Formula”. Onlar Mixail Saakaşvilinin Vahid Milli Hərəkatının keçmiş və ya indiki üzvləri ilə əlaqəlidirlər. Fevral ayında “Mtavari Arxi” maliyyə problemlərinə görə canlı yayımların istehsalını dayandıracağını açıqlamışdı.
“İlk növbədə, “Gürcü Arzusu” tənqidi mediaya zərbə vurmaq istəyir. “Mtavari” ən həssas vəziyyətdədir, çünki onun investorları hazırda bir-biri ilə münaqişədədir. Digər tərəfdən, qanun layihəsi elə hazırlanıb ki, iqtidaryönlü telekanallar da öz redaksiya siyasətinə yenidən baxmalı olacaqlar. Baxmayaraq ki, ayrı-seçkilik olmadan cəzalandırılacağına inanmaq çətindir”, - politoloq Nika Çitadze NG-yə bildirib.
Ekspertin sözlərinə görə, təxminən 10 il əvvəl iqtidaryönlü televiziya kanalları müxalifət nümayəndələrinə tribuna verir, onların iştirakı ilə debatlar keçirirdi. Ancaq son vaxtlar belə bir şey olmayıb, ona görə də onlara baxmaq əvvəlkindən daha az maraqlı olub. “Ola bilsin ki, “Gürcü Arzusu”nun əsas məqsədi hər hansı narazılığın tamamilə kökünü kəsməkdir”, - Çitadze xəbərdarlıq edib.
Politoloq Petre Mamradze isə əks fikirdədir. “2008-ci ildən bəri heç bir müxalifət telekanalına dəvət almamışam, çünki onlar çox gözəl anlayırlar ki, mənim baxış bucağım onların redaksiya siyasəti ilə üst-üstə düşmür. İqtidaryönlü media isə əksinə, sözü müxalifətə verir. Başqa bir şey odur ki, məsələn, “İmedi” xəbər gündəmini elə formalaşdırır ki, “Gürcü Arzusu”nun əleyhdarlarının mənfi cəhətlərini tamaşaçılara çatdırsın. Amma eyni zamanda telekanal yalan danışmır, hər şey həqiqətən belədir və müxalifətə özünü müdafiə etmək imkanı verir”, - ekspert NG-yə bildirib.
Bu baxımdan, Mamradze ümid edir ki, “Televiziya və radio yayımı haqqında” qanun Gürcüstan mediasında vəziyyəti yaxşılaşdıracaq, o cümlədən yalan və dezinformasiya axını dayandıracaq.

Y. QACAR