Icma.az
close
up
RU
Hansı qidalar əti əvəzləyə bilər? MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI

Hansı qidalar əti əvəzləyə bilər? MÜTƏXƏSSİS AÇIQLADI

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Ət zülal, dəmir və B12 vitamini kimi vacib qida maddələrinin əsas mənbələrindən biri hesab olunur.

Lakin son illərdə sağlam qidalanma, iqtisadi səbəblər və vegetarian qidalanmaya marağın artması fonunda "Əti başqa qidalar əvəz edə bilərmi?" sualı daha çox müzakirə olunur.

Bəs, ətin təmin etdiyi qida dəyərlərini hansı məhsullardan almaq mümkündür və bu əvəzləmə hər kəs üçün uyğundurmu?

Məsələ ilə bağlı qida mütəxəssisi Asim Vəliyev SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, tək bir qida ətin bütün bioloji üstünlüklərini vermir:

“Ət əsasən yüksək keyfiyyətli zülal mənbəyi sayılır. Zülallar amin turşularından ibarətdir və insan orqanizmi onların 20 növündən istifadə edir. Bu amin turşularının 9-u əvəzolunmaz hesab olunur. Yəni orqanizm onları özü sintez edə bilmir və qida ilə qəbul etməlidir.

Heyvan mənşəli zülallar adətən bu 9 amin turşusunun hamısını uyğun nisbətdə ehtiva edir. Bitki mənşəli zülallarda isə bəzən bir, bəzən neçə amin turşusu kifayət qədər olmur. Buna görə ət istehlakını azaltmaq istəyən insanlarda qida müxtəlifliyi vacibdir.

Ən praktik yanaşmalardan biri paxlalıları taxıllarla birlikdə istifadə etməkdir. Mərci ilə düyü, noxudla bulqur, ya lobya ilə tam taxıllı məhsullar bir-birini tamamlayır. Ayrı-ayrılıqda zəif olan amin turşuları birlikdə daha balanslı zülal profili yaradır.

Burada bir məqam da var. Bitki mənşəli dəmirin sorulması heyvan mənşəli dəmirlə müqayisədə daha zəif olur. Ona görə paxlalı yeməklərlə birlikdə C vitamini mənbələrinin istifadəsi faydalıdır. Limon, pomidor, bibər və ya göyərti dəmirin mənimsənilməsini müəyyən qədər artırır.

Ət yeməyən insanlarda ən çox diqqət edilən mövzulardan biri B12 vitaminidir. Bu vitamin bitki mənşəli qidalarda praktik olaraq yoxdur. Ona görə uzun müddət heyvan mənşəli qidalardan uzaq duran insanlarda B12 çatışmazlığı riski artır.

Bundan başqa, dəmir və sink çatışmazlığı da mümkündür. Xüsusilə yorğunluq, halsızlıq, saç tökülməsi, anemiya kimi hallar müşahidə oluna bilər. Bunu yalnız stress, yorğun həyat tərzi ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz. Bəzən məsələ qida balansında olur.

Göbələk dad və tekstura baxımından əti xatırlada bilər. Bu səbəbdən bir çox reseptdə ət əvəzi kimi təqdim olunur. Amma qida dəyəri baxımından eyni deyil. Zülal miqdarı ətlə müqayisədə xeyli aşağıdır. Göbələyi daha çox yeməyin həcmini artırmaq, dad qatmaq, qiyməyə əlavə etmək üçün istifadə etmək daha məntiqli yanaşmadır. Onu tam zülal mənbəyi kimi yox, köməkçi komponent kimi düşünmək ən düzgün yanaşmadır.

Bioloji dəyərinə görə mərci, noxud, lobya, xüsusilə soya daha yaxşı alternativlər hesab olunur. Paxlalılar həm zülal, həm də lif və maqnezium mənbəyidir. Soya isə bitki aləmində nadir tam zülal mənbələrindən biridir.

Amma burada da məsələ təkcə əti çıxarmaq deyil. Əsas məsələ balanslı rasion qurmaqdır. Hamilə qadınlarda, inkişaf dövründə olan uşaqlarda, yaşlı insanlarda ət zülalının rasiondan çıxarılması daha diqqətli yanaşma tələb edir. Belə hallarda qərar fərdi vəziyyətə uyğun verilməlidir. Lazım gəldikdə laborator analizlər və həkim nəzarəti nəzərə alınmalıdır".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:138
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 24 Avqust 2026 17:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri