“Hava hava” raketləri səmada qırıcı təyyarələri necə aşkarlayır və məhv edir?

Müasir “hava-hava” raketləri düşmən təyyarələrini hətta vizual məsafədən kənarda belə vura bilir.

Bunu əldə etmək üçün onlar radar və infraqırmızı axtarış sistemlərindən istifadə edirlər. Aktiv rəhbərlik, məlumat əlaqələri və süni intellekt havadakı hədəfləri avtonom izləməyə və məhv etməyə imkan verir.

Lent.az bildirir ki, "Wion" resursu hava-hava raketlərinin düşmən hədəflərini məhvinə kömək edən xüsusiyyətləri təsvir edib.

Radar hədəf sistemləri

AIM-120 AMRAAM kimi aktiv radarla idarə olunan raketlərin öz radar ötürücüləri var. Onlar hədəfləri aktiv şəkildə axtarırlar.

"Raketin radar axtarıcısı təyyarənin əks olunmasını aşkarlayır və raketi avtomatik olaraq hədəfə yönəldir, bu da raketi buraxan pilotun digər təhdidlərlə mübarizə aparmasına imkan verir. Bu "atəş aç və unut" qabiliyyəti tək bir qırıcıya eyni anda müxtəlif hədəflərə birdən çox raket atmağa imkan verir", - müəlliflər izah edirlər.

Yarımaktiv radar oriyentasiyası

AIM-7 Sparrow kimi yarıaktiv radar oriyentasiyasına malik raketlər də mövcuddur. Bu raketlər uçuş boyunca hədəfi izləmək üçün buraxılış təyyarəsinin radarına əsaslanır.

Raket özü davamlı olaraq buraxılış platformasından əks olunan radar siqnallarını alır. Buna görə də, dəqiq oriyentasiyanı təmin etmək üçün pilot raket zərbə endirənə qədər diqqətini hədəfə yönəltməlidir.

İnfraqırmızı oriyentasiya texnologiyası

AIM-9 Sidewinder kimi raketlər infraqırmızı istiqamətləndirmədən istifadə edir. Onlar reaktiv mühərriklərdən istilik enerjisini və yüksək sürətli uçuş zamanı təyyarənin gövdəsi tərəfindən yaradılan istiliyi istismar edirlər.

"Müasir variantlarda təyyarə formalarını tanıyan, əsl hədəfləri aldadıcı raketlərdən və raket əleyhinə müdafiə sistemlərindən fərqləndirən süni intellekt alqoritmləri olan soyudulmuş sensorlar və infraqırmızı axtaranlar istifadə olunur", - məqalədə deyilir.
İkitərəfli məlumat mübadiləsi

Müasir raketlər buraxılış təyyarəsindən real vaxt rejimində yeniləmələr ala bilər. Yerüstü radar stansiyaları da məlumat verə bilər. Məlumat ötürmə kanalları hədəfin mövqeyi, sürəti və kurs dəyişiklikləri barədə məlumat ötürür. Bu, raketin tutma kursunu tənzimləməsinə və manevr edən hədəfləri daha effektiv şəkildə izləməsinə imkan verir.

İnertial naviqasiya sistemləri (İNS)

Uçuşun ilkin mərhələsində müasir “hava-hava” raketləri qiroskoplar və akselerometrlər ehtiva edən inertial vahidlərdən istifadə edir. Bu, onlara radar siqnallarına etibar etmədən proqnozlaşdırılan hədəf yerlərinə doğru istiqamətini qorumağa kömək edir.

Söhbət raketin axtaranı aktivləşdirməzdən əvvəl hədəf bölgəsinə çatmalı olduğu uzaqmənzilli döyüşə gəldikdə, bu, çox vacib bir "köməkçi"dir.

Son oriyentasiya mərhələsi

Uçuşun son mərhələsində raket hədəfi müstəqil şəkildə düzəldə bilir. Toqquşma kursunu davam etdirmək üçün hədəfin mövqeyini daim hesablayır. Detonatorlar maksimum məhv effektinə nail olmaq üçün döyüş başlığını hədəfə yaxın və ya zərbə zamanı partladırlar.

Elektron əks tədbirlər və işıq tələləri

Müasir qırıcı təyyarələr radarla idarə olunan raketləri ələ keçirmək üçün metal reflektorlardan istifadə edir. Onlar həmçinin istilik axtaran raketləri yayındırmaq üçün infraqırmızı işıqlardan istifadə edirlər.

Müasir raket axtaranlar aldatmacaları real hədəflərdən ayırmaq üçün süni intellekt və çoxdalğalı aşkarlamadan istifadə edir və bu da elektron müharibəni raketlər və təyyarə müdafiə sistemləri arasında daimi texnoloji rəqabətə çevirir.

Hərtərəfli hədəfləmə imkanları

Əvvəllər “hava-hava” raketləri mühərriki işə salmaq üçün hədəfə arxadan yaxınlaşmağı tələb edirdi. Lakin müasir silahlar istənilən bucaqdan hədəfləri aşkar etmək və izləmək üçün infraqırmızı görüntüləmə və qabaqcıl radar axtaranlardan istifadə edir. Bu, hətta qarşı-qarşıya toqquşma zamanı belə hədəflərin vurulmasına imkan verir. Bu yanaşma hava döyüşünün dinamikasını kökündən dəyişdirir və təhlükə səthini artırır.

“Atəş və unut” yanaşması

Hava döyüşü zamanı “atəş və unut” yanaşmasından istifadə pilotlara silahları işə salmağa və raket hədəfi barədə narahat olmadan dərhal manevr etməyə imkan verir.

"Aktiv radar axtaranlar raket məsafəyə daxil olduqda avtomatik olaraq nəzarəti ələ keçirir və bu da pilotlara müdafiə manevrlərinə diqqət yetirməyə və ya eyni zamanda şəbəkə mərkəzli müharibə taktikalarından istifadə edərək əlavə hədəflərə hücum etməyə imkan verir", - müəlliflər bildirirlər.