Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Hava proqnozlarında niyə 129 günlük məhdudiyyət var?

Hava proqnozlarında niyə 129 günlük məhdudiyyət var?

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Meteoroloqların havanı nə qədər müddət ərzində dəqiq proqnozlaşdıra biləcəyi sualına cavab tapılıb. Alimlər süni intellekt nə qədər inkişaf etsə də, kvant fizikası ilə əlaqəli qaçılmaz məhdudiyyətin harada yarandığını və Günəş şüalarının atmosferdə yaratdığı qeyri-müəyyənliyin proqnozlara necə təsir etdiyini hesablayıblar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, havanın günlər öncədən nə dərəcədə dəqiq proqnozlaşdırıla biləcəyi uzun müddətdir elm dünyasında müzakirə olunan əsas məsələlərdən biridir. Mövcud texnologiyalarla meteoroloqlar təxminən 14 günlük müddət ərzində kifayət qədər etibarlı nəticələr əldə edə bilirlər. Bu müddətdən sonra isə proqnozlar getdikcə qeyri-müəyyənləşir.

Lakin son araşdırma göstərib ki, hava proseslərini proqnozlaşdırmaq nəzəri baxımdan düşünüldüyündən daha uzun müddət mümkün ola bilər. Tədqiqatçılar bu həddi təxminən 129 gün olaraq müəyyənləşdiriblər. Məhz bundan sonra kvant səviyyəsindəki qeyri-müəyyənliklər modellərə ciddi təsir göstərərək uzunmüddətli proqnozları praktik olaraq yararsız hala gətirir.

Kəpənək effektindən kvant qeyri-müəyyənliyinə qədər

Bu gün hava proqnozu hazırlamaq üçün planetin hər yerindən böyük həcmdə məlumat toplanır. Havanın temperaturundan okean axınlarına, rütubət səviyyəsindən küləyin sürətinə qədər çoxsaylı dəyişənlər mürəkkəb kompüter modellərinə daxil edilir.

Sistemdəki mürəkkəb əlaqələr və zaman keçdikcə böyüyən kiçik hesablama xətaları proqnozların dəqiqliyini azaldır. Kəpənəyin qanad çalmasının həftələr sonra fırtınaya səbəb ola bilməsi fikri məhz atmosferdəki bu xaotik prosesləri izah edir.

Texnologiya inkişaf edib atmosferlə bağlı bütün məlumatları mükəmməl şəkildə toplamağa imkan versə belə, proqnozların sonsuza qədər dəqiq qalması mümkün deyil. Mayami Universiteti və NOAA-da çalışan doktor Vey Çjanın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu atmosferin enerji dövranını araşdıraraq bu qaçılmaz məhdudiyyəti müəyyənləşdirib.

Meteoroloji modellərin uzunmüddətli proqnozlarda müəyyən həddə çatmasının əsas səbəbi Günəşdən gələn fotonların yaratdığı kvant səviyyəli qeyri-müəyyənlikdir.

Günəş şüalarının yaratdığı qaçılmaz "səs-küy"

Günəşdən gələn fotonlar atmosferdəki molekullarla qarşılıqlı təsirə girənə qədər tam müəyyən edilmiş göstəriciyə malik olmur. Qısamüddətli hava proqnozlarında bu kvant qeyri-müəyyənliyi nəzərəçarpacaq təsir göstərmir.

Lakin Günəş enerjisi atmosferin hər nöqtəsinə yayıldıqca bu qeyri-müəyyənlik zaman keçdikcə toplanır və proqnoz modellərinin dəqiqliyini azaldır.

Alimlər kvant "səs-küyünün" sistemi tamamilə üstələdiyi "enerji dövriyyəsi nöqtəsinin" təxminən 129 gün olduğunu hesablayıblar. Beləliklə, texnologiyanın və süni intellektin inkişafına baxmayaraq, atmosferin gələcək davranışını proqnozlaşdırmaq üçün fundamental fiziki məhdudiyyət mövcuddur.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:121
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2026 00:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see294

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see283

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see274

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see271

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see248

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see245

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see232

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see227

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see224

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see224

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see215

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see206

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see201

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see200

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see182

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see180

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see179

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see177

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri