Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Hava proqnozlarında niyə 129 günlük məhdudiyyət var?

Hava proqnozlarında niyə 129 günlük məhdudiyyət var?

Icma.az, Qaynarinfo saytına istinadən bildirir.

Meteoroloqların havanı nə qədər müddət ərzində dəqiq proqnozlaşdıra biləcəyi sualına cavab tapılıb. Alimlər süni intellekt nə qədər inkişaf etsə də, kvant fizikası ilə əlaqəli qaçılmaz məhdudiyyətin harada yarandığını və Günəş şüalarının atmosferdə yaratdığı qeyri-müəyyənliyin proqnozlara necə təsir etdiyini hesablayıblar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, havanın günlər öncədən nə dərəcədə dəqiq proqnozlaşdırıla biləcəyi uzun müddətdir elm dünyasında müzakirə olunan əsas məsələlərdən biridir. Mövcud texnologiyalarla meteoroloqlar təxminən 14 günlük müddət ərzində kifayət qədər etibarlı nəticələr əldə edə bilirlər. Bu müddətdən sonra isə proqnozlar getdikcə qeyri-müəyyənləşir.

Lakin son araşdırma göstərib ki, hava proseslərini proqnozlaşdırmaq nəzəri baxımdan düşünüldüyündən daha uzun müddət mümkün ola bilər. Tədqiqatçılar bu həddi təxminən 129 gün olaraq müəyyənləşdiriblər. Məhz bundan sonra kvant səviyyəsindəki qeyri-müəyyənliklər modellərə ciddi təsir göstərərək uzunmüddətli proqnozları praktik olaraq yararsız hala gətirir.

Kəpənək effektindən kvant qeyri-müəyyənliyinə qədər

Bu gün hava proqnozu hazırlamaq üçün planetin hər yerindən böyük həcmdə məlumat toplanır. Havanın temperaturundan okean axınlarına, rütubət səviyyəsindən küləyin sürətinə qədər çoxsaylı dəyişənlər mürəkkəb kompüter modellərinə daxil edilir.

Sistemdəki mürəkkəb əlaqələr və zaman keçdikcə böyüyən kiçik hesablama xətaları proqnozların dəqiqliyini azaldır. Kəpənəyin qanad çalmasının həftələr sonra fırtınaya səbəb ola bilməsi fikri məhz atmosferdəki bu xaotik prosesləri izah edir.

Texnologiya inkişaf edib atmosferlə bağlı bütün məlumatları mükəmməl şəkildə toplamağa imkan versə belə, proqnozların sonsuza qədər dəqiq qalması mümkün deyil. Mayami Universiteti və NOAA-da çalışan doktor Vey Çjanın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu atmosferin enerji dövranını araşdıraraq bu qaçılmaz məhdudiyyəti müəyyənləşdirib.

Meteoroloji modellərin uzunmüddətli proqnozlarda müəyyən həddə çatmasının əsas səbəbi Günəşdən gələn fotonların yaratdığı kvant səviyyəli qeyri-müəyyənlikdir.

Günəş şüalarının yaratdığı qaçılmaz "səs-küy"

Günəşdən gələn fotonlar atmosferdəki molekullarla qarşılıqlı təsirə girənə qədər tam müəyyən edilmiş göstəriciyə malik olmur. Qısamüddətli hava proqnozlarında bu kvant qeyri-müəyyənliyi nəzərəçarpacaq təsir göstərmir.

Lakin Günəş enerjisi atmosferin hər nöqtəsinə yayıldıqca bu qeyri-müəyyənlik zaman keçdikcə toplanır və proqnoz modellərinin dəqiqliyini azaldır.

Alimlər kvant "səs-küyünün" sistemi tamamilə üstələdiyi "enerji dövriyyəsi nöqtəsinin" təxminən 129 gün olduğunu hesablayıblar. Beləliklə, texnologiyanın və süni intellektin inkişafına baxmayaraq, atmosferin gələcək davranışını proqnozlaşdırmaq üçün fundamental fiziki məhdudiyyət mövcuddur.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:118
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2026 00:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see268

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see261

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see257

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see255

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see250

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see244

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see241

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see236

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see224

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see215

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see211

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see205

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see200

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see200

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see198

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see197

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see194

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see191

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri