Həkimlər hələ axtarışda: Ürək çatışmazlığının yeni forması

Ürək çatışmazlığı, xüsusən də piylənmə, diabet, hipertoniya və qocalma nisbətlərinin artması ilə əlaqədar Saxlanılmış atım fraksiyası (HFpEF) da getdikcə daha çox yayılır. 

ABŞ-də təxminən 3 milyon insanın bu vəziyyətdən əziyyət çəkdiyi təxmin edilir. HFpEF kişilərə nisbətən qadınlarda daha çox rast gəlinir.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, HFpEF xəstələrinin 80%-dən çoxunda ağciyər hipertenziyası da  olub və bu da PH-HFpEF kimi tanınan xüsusilə təhlükəli bir vəziyyət yaradır. 

Bu vəziyyət ağır nəfəs darlığına, həddindən artıq yorğunluğa, təkrar xəstəxanaya yerləşdirilməyə və yüksək ölüm riskinə səbəb ola bilər. Lakin həkimlərin xəstəliyi erkən aşkarlamaq və onun irəliləməsini proqnozlaşdırmaq imkanları məhduddur.

Viskonsin-Madison Universiteti və Morqric Tədqiqat İnstitutunun tədqiqatçıları tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma PH-HFpEF mexanizmləri və onun gedişatını müəyyən edən amillər haqqında yeni məlumatları ortaya qoyub. 

Nəticələr “Circulation: Heart Failure” jurnalında dərc olunub.Sağ mədəciyin funksiyası proqnozun əsas göstəricisi ola bilər.

HFpEF ürəyin sol mədəciyinin divarları qalınlaşdıqda və sərtləşdikdə inkişaf edir. Bu, ürəyin qanla dolma qabiliyyətini azaldır və bədəni kifayət qədər qan axını ilə təmin etməsinə mane olur. 

Ürəkdə artan təzyiq ağciyərlərə ötürülür, ağciyər hipertenziyasına səbəb olur və tədricən sağ mədəciyə əlavə yük düşür ki, bu da ağciyərlərə qan pompalayır.

Tədqiqatçılar invaziv testlər və MRT daxil olmaqla hərtərəfli ürək müayinəsindən keçən HFpEF olan 48 xəstəni araşdırdılar. 29 xəstədə sağ mədəciyin funksiyası normal olub, 19 xəstədə isə disfunksiya aşkar edilib.

Sağ mədəciyin disfunksiyası olan xəstələrin xəstəxanaya yerləşdirilməsinə və ölməsinə daha çox ehtiyac duyulurdu. Alimlər aşkar ediblər ki, sağ mədəciyin funksiyası HFpEF şiddətini qiymətləndirmək üçün bəzi ənənəvi metodlardan daha dəqiq proqnoz göstəricisi ola bilər.

Müasir görüntüləmə üsulları göstərir ki, ürəyin sol tərəfində baş verən pozğunluqlar sağ mədəciyə yükü artıra və zamanla onun disfunksiyasına səbəb ola bilər.
Mitoxondrial disfunksiya əhəmiyyətli rol oynayır.

Bəzi xəstələrdə alimlər molekulyar və genetik metodlardan istifadə edərək ürək toxumasını daha da təhlil etdilər. Ən görkəmli siqnallardan biri enerji istehsalından məsul olan hüceyrə strukturları olan mitoxondrial funksiyanın pozulması ilə əlaqəli olub.

Tədqiqatçıların fikrincə, mitoxondrial disfunksiya HFpEF-in inkişafına və irəliləməsinə töhfə verə bilər. Bundan əlavə, alimlər ürək-damar xəstəliklərini pozulmuş hüceyrə enerjisi metabolizması ilə əlaqələndirən əvvəlki tədqiqatlarla uyğun olaraq RNT metabolizması və daşınmasında dəyişikliklər aşkar ediblər.

Uzun zəncirli RNT ardıcıllığından istifadə edərək, tədqiqatçılar normal və pozulmuş sağ mədəcik funksiyası olan xəstələr arasında aktivliyi fərqli olan bir neçə geni müəyyən ediblər.

Alimlər xüsusilə mitoxondrial funksiya ilə əlaqəli bir gen olan GATD3-ə diqqət yetiriblər. Sağ mədəcik disfunksiyası olan xəstələrdə spesifik bir variant əhəmiyyətli dərəcədə daha aktiv şəkildə ifadə edilib.

Bu nəticələr hələ ilkindir. Müəyyən edilmiş molekulyar dəyişikliklərin HFpEF-in inkişafına birbaşa töhfə verib-vermədiyini və onların müalicə hədəfi kimi xidmət edə biləcəyini müəyyən etmək üçün əlavə tədqiqatlar aparmaq lazımdır.

Alimlər fərdiləşdirilmiş müalicəni daha da yaxınlaşdırmağa ümid edirlər.Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, xəstələr arasındakı molekulyar fərqlərin daha dərindən başa düşülməsi nəticədə HFpEF üçün daha fərdiləşdirilmiş müalicələrə gətirib çıxaracaq.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin