Həmrəylikdən sosial qayğıya

Natiq Babayev

Coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Hər bir təşkilatın cəmiyyətdəki yeri onun insanların həyatında nə qədər faydalı olması ilə ölçülür. Həmkarlar ittifaqları üçün bu fayda əmək hüquqlarının qorunmasından başlayır, sosial dəstək, sağlamlıq, istirahət və peşəkar inkişaf imkanlarına qədər uzanır. Müasir ittifaq artıq yalnız işçinin hüquqlarını təmsil edən qurum deyil, onun gündəlik həyatında real dayaq olan təşkilatdır.

Azərbaycanda bu modelin tətbiqində Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası (AHİK) və onun üzv təşkilatı olan Elm və Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsi (ETİHİ) xüsusi yer tutur. Bu qurumların işini tədbirlərin sayı ilə ölçmək düzgün olmazdı. Əsas sual budur: həmin layihələr konkret insanlara hansı imkanları verir?

Hüquq müdafiəsindən gündəlik rifaha

AHİK əmək hüquqlarının müdafiəsi, sosial tərəfdaşlığın inkişafı və əməyin mühafizəsi ilə yanaşı, üzvlərin gündəlik həyatını asanlaşdıran xidmətlərə də önəm verir. Hüquqi yardım, sağlamlıq və istirahət xidmətləri bu xidmətlərin başlıca istiqamətləridir.

Bu sırada “AHİK Plus” layihəsi diqqət çəkir. Layihə üzvlərə tərəfdaş müəssisələrin təklif etdiyi endirim, bonus və güzəştlərdən yararlanmaq imkanı verir. Beləliklə, üzvlük yalnız təşkilati bağlılıq olaraq qalmır, gündəlik xərclərdə hiss olunan fayda verir. “PUSH 30” təşəbbüsü isə sağlam həyat tərzini və fiziki fəallığı təşviq edir, üzvlərə idman imkanlarından yararlanmağa şərait yaradır. Çünki sosial müdafiə yalnız çətinlikdə kömək etmək deyil, insanın sağlam, təhlükəsiz və ləyaqətli yaşaması üçün əvvəlcədən imkanlar yaratmaqdır.

Qərarlar yerlərdə də dinlənilir

ETİHİ-nin ölkə üzrə geniş təşkilati şəbəkəsi var və komitə təhsil müəssisələrində, elmi təşkilatlarda çalışanların əmək, sosial və iqtisadi hüquqlarını müdafiə edir. Komitə sədri Araz Paşayevin rəhbərliyi ilə üzvlərlə birbaşa əlaqənin gücləndirilməsinə, regional görüşlərə və xidmətlərin əlçatanlığına xüsusi diqqət ayrılır. Məqsəd qərarları yalnız mərkəzdə qəbul etmək deyil, bölgələrdə çalışan müəllimlərin və ilk təşkilat sədrlərinin fikrini də eşitməkdir.

2026-cı ilin sentyabrında Masallıda keçirilən regional görüş bunun nümunəsidir. Tədbirdə 500-ə yaxın həmkarlar ittifaqı üzvü və ilk təşkilat sədri iştirak edib, görülən işlər, gələcək hədəflər və üzvləri narahat edən məsələlər birbaşa müzakirə olunub. Belə görüşlər təşkilatla üzv arasında etimadı artırır və problemlərin yerində həllinə şərait yaradır.

Bu görüşlərin, sosial layihələrin və mədəni tədbirlərin üzvlərə və geniş ictimaiyyətə çatdırılması isə Komitənin Mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin üzərinə düşür. Şöbə müdiri Ruhiyyə İsrafilovanın rəhbərliyi ilə aparılan bu iş üzvlərin təşkilatın imkanları barədə vaxtında məlumatlanmasına xidmət edir.

Alimin yanında olan ittifaq

Elmi müəssisələrdə həmkarlar ittifaqı fəaliyyətinin öz xüsusiyyətləri var. Burada söhbət illərini elmə həsr etmiş insanların əməyinə hörmətdən, sosial təminatın yaxşılaşdırılmasından və kollektivdə sağlam mühitin qorunmasından gedir. Bu sahədə Elm və Təhsil Nazirliyinin Elmi Təşkilatların Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Komitəsi fəaliyyət göstərir.

Komitəyə hüquq elmləri doktoru, professor Habil Qurbanov rəhbərlik edir. O, 2017-2024-cü illərdə AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının sədri olub, 2024-cü ilin yanvarından isə Birləşmiş Komitəyə başçılıq edir. Elmi müəssisələrdəki struktur dəyişiklikləri fonunda komitənin əsas vəzifəsi ittifaq təşkilatlarının işini əlaqələndirmək və əməkdaşların maraqlarını etibarlı təmsil etməkdir.

2026-cı ildə Coğrafiya, Kimya, Riyaziyyat və Molekulyar Biologiya institutlarında təşkilati toplantılar və hesabat-seçki prosesləri keçirilib. Kimya İnstitutunda əvvəlki ittifaq sədrlərinin uzunillik fəaliyyəti fəxri diplom və mükafatlarla qiymətləndirilib. Bu, sadə, lakin əhəmiyyətli jestdir: uzun illər könüllü zəhmət çəkən fəallar unudulmur.

Nabran: istirahət və ünsiyyət məkanı

Üzvlərin istirahəti və sağlamlığı üçün yaradılan şəraitin ən görünən nümunələrindən biri Xaçmaz rayonunun Nabran qəsəbəsindəki “Təhsil” İstirahət Mərkəzidir. ETİHİ-nin tabeliyindəki mərkəz uzun illərdir elm və təhsil işçilərinə xidmət edir. On hektar ərazidə yerləşən kompleks eyni anda 800-dən çox qonağı qəbul edə bilir. Burada yaşayış korpusları, kotteclər, idman və fitnes zalları, tennis kortları, açıq və qapalı hovuzlar, uşaq meydançaları, yeməkxana və konfrans zalı var.

Mərkəzin üstünlüyü təkcə istirahət şəraiti deyil. Müxtəlif bölgələrdən gələn müəllimlər və alimlər burada bir araya gəlir, seminarlarda, idman yarışlarında və mədəni proqramlarda iştirak edir, təcrübə mübadiləsi aparır. Bir müəllimin ailəsi ilə rahat dincələ bilməsi onun əməyinə göstərilən diqqətin konkret ifadəsidir.

“Zəfər düşərgəsi”: istirahət və milli yaddaş

Noyabrın 8-də Zəfər Günü münasibətilə “Təhsil” İstirahət Mərkəzində keçirilən “Zəfər düşərgəsi” bu yanaşmanın uğurlu nümunəsi oldu. ETİHİ-nin təşkilatçılığı ilə keçən tədbirdə həmkarlar ittifaqı üzvü olan 300-ə yaxın elm və təhsil işçisi iştirak etdi.

Proqram bayram mərasimi ilə bitmədi. Şəhidlərin xatirəsi yad edildi, Dövlət Himni səsləndirildi, tarixi Zəfərin əhəmiyyəti və milli birlik haqqında çıxışlar oldu. Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Yaşar Hüseynovla görüş düşərgənin ən təsirli məqamı sayıla bilər. Qəhrəmanın döyüş yolu, əsgər fədakarlığı və xalqın birliyi haqqında söhbəti iştirakçılar üçün həm mənəvi, həm də maarifləndirici oldu.

ETİHİ sədrinin müavini Mirzə Cəfərzadə, Mədəni, kütləvi və idman işləri şöbəsinin müdiri Elnur Sadıqov, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Səlimə Mehdiyeva çıxışlarında Zəfər tarixinin gənc nəslə çatdırılmasında müəllimlərin məsuliyyətindən danışdılar. Habil Qurbanov isə qəhrəmanların həyat yolunun gənclərə tanıdılmasının və vətənpərvərlik ruhunun vacibliyini vurğuladı.

Düşərgədə təlim və seminarlar, idman yarışları, intellektual oyunlar, müsabiqələr və konsert proqramı da təşkil olundu, iştirakçılara “AHİK Plus” və “PUSH 30” layihələri, üzvlərin sosial müdafiəsi barədə məlumat verildi. İstirahət, peşəkar ünsiyyət, maarifləndirmə və milli yaddaşın bir proqramda birləşməsi tədbirin əsas dəyəridir.

Qarşıdakı vəzifələr

Bu sahədə görüləsi işlər hələ çoxdur: sosial xidmətlərin daha geniş təbəqələr üçün əlçatan olması, regionlarda çalışanlara imkanların artırılması, gənc alim və müəllimlərin layihələrə cəlb edilməsi, hüquqi maarifləndirmənin gücləndirilməsi və istirahət-sağlamlıq proqramlarının genişləndirilməsi.

Həmkarlar ittifaqının uğuru layihələrin sayı ilə yox, üzvlərin onlardan nə qədər fayda görməsi ilə ölçülür. Hüquqi yardım alan əməkdaş, sosial məsələsinin həllində dəstək tapan alim, həmkarları ilə təcrübə bölüşən gənc tədqiqatçı, ailəsi ilə dincələn müəllim – bunlar təşkilatın missiyasının real nəticəsidir.

Müəllimin, alimin və tədqiqatçının əməyinə verilən dəyər ölkənin gələcəyinə verilən dəyərdir. Onların yanında olmaq, hüquqlarını qorumaq və layiqli həyat üçün şərait yaratmaq həmkarlar ittifaqlarının ən mühüm vəzifələrindən biridir.