Icma.az
close
up
RU
Hər evdə var, lakin qadağan edilə bilər Vətəndaşları gözləyən yeni risk

Hər evdə var, lakin qadağan edilə bilər Vətəndaşları gözləyən yeni risk

GlobalInfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

  

Son günlər üzərlik bitkisi ilə bağlı həm sosial şəbəkələrdə, həm də mediada geniş müzakirələr aparılır. “Peganum harmala” – xalq arasında “üzərlik”, “qarmala” kimi tanınan bu bitki tərkibində psixoaktiv təsir göstərən alkaloidlərin olması səbəbindən bir sıra ölkələrdə nəzarətə götürülüb. Xüsusilə Rusiya Federasiyası bu bitkini narkotik tərkibli bitkilər siyahısına daxil edib. Bu isə xaricə səfər edən vətəndaşlar üçün hüquqi risklər yaradır və mövzunu aktuallaşdırır.

Azərbaycanda üzərliklə bağlı hüquqi tənzimləmələrin sərtləşdirilməsinə ehtiyac varmı, yoxsa mövcud qaydalar kifayətdir?

Globalinfo.az-a danışan hüquqşünas Ellada Bayramova deyib ki, üzərlik bitkisinin tərkibində olan harmalin, harmalol və digər harman alkaloidləri elmi baxımdan psixoaktiv təsirə malik maddələr kimi tanınır:

“Bu maddələrin farmakoloji və neyropsixoloji təsiri sübut edildiyindən, bəzi dövlətlər, xüsusən Rusiya onları narkotik və ya psixotrop maddələrlə eyni hüquqi müstəvidə tənzimləməyə başlayıb. Bu da region ölkələri üçün presedent xarakteri daşıyır. Məsələ yalnız tibbi və ya etnobotaniki deyil, həm də hüquqi-siyasi qiymətləndirmə tələb edir. Burada mövcud qanunvericilik, beynəlxalq öhdəliklər və insan hüquqları aspekti birlikdə nəzərə alınmalıdır. Cinayət Məcəlləsi (CM) və İnzibati Xətalar Məcəlləsi psixoaktiv maddələrlə bağlı məsuliyyəti müəyyən edir. Hazırda üzərlik birbaşa narkotik bitki kimi təsnif edilməyib. Lakin tərkibindəki psixoaktiv alkaloidlər səbəbindən CM-nin 234-235-ci maddələri üzrə məsuliyyət yarana bilər. Bu isə hüquqi qeyri-müəyyənlik və vətəndaşların yanlış məlumatlandırılması riskini artırır”.

Ellada Bayramova

Hüquqşünasın sözlərinə görə, tibbi və elmi istifadəyə nəzarəti təmin edən mexanizmlər olsa da, ənənəvi xalq təbabəti kontekstində aydın tənzimləmə mövcud deyil:

“Azərbaycan bir sıra beynəlxalq hüquqi aktlara qoşulub. 1961-ci il Narkotik Vasitələr haqqında Vahid Konvensiya narkotik vasitələrin istehsalı və dövriyyəsinə nəzarət öhdəliyi yaradır. 1971-ci il Psixotrop Maddələr Konvensiyası psixoaktiv maddələrin nəzarət altına alınmasını nəzərdə tutur. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 8-ci maddəsi şəxsi və ailə həyatına hörmət hüququnu qoruyur. 2003-cü il UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrsin Qorunması Konvensiyası isə ənənəvi və mədəni praktikaların müdafiəsini nəzərdə tutur. Bu sənədlər psixoaktiv maddələrin elmi və tibbi məqsədlərlə istifadəsinin nəzarət altında saxlanmasını, eyni zamanda mədəni və ənənəvi istifadə ilə bağlı hüquqi balansın qorunmasını tələb edir.

Üzərlik bir çox bölgələrdə xalq təbabəti və mədəni ritual elementi kimi istifadə olunur. Hüquqi qiymətləndirmə zamanı ənənəvi tibbi istifadənin qorunması, sağlamlıq üçün riskli dozalara yol verilməməsi, mədəni irsin müdafiəsi və qanunsuz dövriyyə ilə ənənəvi istifadənin dəqiq fərqləndirilməsi nəzərə alınmalıdır”.

Ellada Bayramova qeyd edib ki, vətəndaşlar üçün əsas risklər xarici ölkələrdə fərqli hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi və sosial şəbəkələrdə psixoaktiv maddələrlə bağlı paylaşımların hüquqi məsuliyyət doğura bilməsidir:

“Qanunvericilikdə psixoaktiv maddələrlə bağlı ümumi normalar mövcud olsa da, üzərliklə bağlı açıq təsnifatın olmaması hüquqi qeyri-müəyyənlik yaradır. Nəticə etibarilə, üzərlik məsələsi hüquqi, tibbi, mədəni və beynəlxalq standartlar baxımından kompleks yanaşma tələb edir. Mövcud qanunvericilikdə boşluqların aradan qaldırılması, nəzarət mexanizmlərinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması, ənənəvi və tibbi istifadəyə dair hüquqi çərçivənin dəqiqləşdirilməsi, vətəndaşların məlumatlandırılması zəruridir”.

Ləman İmran
Globalinfo.az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 23 Fevral 2026 07:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see355

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see301

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see274

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see257

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see249

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see244

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see239

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see225

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see219

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see219

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see219

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see196

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see196

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see189

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see188

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see180

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see178

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see178

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see177

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri