Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Hissləri daim zarafata çevirmək nə ilə bağlı ola bilər? PSİXOLOQ DANIŞDI

Hissləri daim zarafata çevirmək nə ilə bağlı ola bilər? PSİXOLOQ DANIŞDI

Icma.az bildirir, Sia Az saytına əsaslanaraq.

"İnsan həyata öz hissləri ilə baxır və davranışlarını da hissləri istiqamətləndirir. Emosiyalar insanın bəzən şən, bəzən isə kədərli şəkildə özünü ifadə etməsinə imkan verir. Lakin bəzi insanlar hər şeyi zarafata çevirdikdə ətrafdakılar onları sadəcə şən və pozitiv xarakterli biri kimi qəbul edirlər. Halbuki bu davranışın altında müəyyən psixoloji çətinliklər və ya emosional problemlər gizlənə bilər".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında psixoloq Səbinə Bəşirzadə deyib.

Onun sözlərinə görə, insanlar belə davranışı həm müdafiə mexanizmi, həm də emosional vəziyyətlərinin göstəricisi kimi nümayiş etdirirlər: "Bu zaman ilk diqqət çəkən anlayışlardan biri "gülən depressiya"dır. Gülən depressiya zamanı insan daxilində ciddi emosional yüklər daşıyır, lakin üzündə daim gülümsəyən bir maska olur. O, ətrafına pozitiv enerji yaymağa çalışır və hər şey qaydasındaymış kimi görünür.

Bəzən bu vəziyyət "toksik pozitivlik" kimi də qiymətləndirilir. Lakin psixologiyada daha çox "gülən depressiya" (smiling depression) anlayışından istifadə olunur. Bu insanlar ətrafdakılar tərəfindən enerjili, pozitiv və həyatsevər kimi qəbul edilirlər. İnsanlar onlara öz problemlərini rahatlıqla danışırlar, lakin onlar öz problemlərindən demək olar ki, heç vaxt danışmırlar. Tək qaldıqları zaman isə tamamilə fərqli emosional vəziyyət yaşayır və depressiv əlamətlər göstərməyə başlayırlar.

Əlbəttə, hər zarafat edən insanın gülən depressiyadan və ya toksik pozitivlikdən əziyyət çəkdiyini söyləmək doğru olmaz. Bu kimi hallar yalnız mütəxəssis tərəfindən aparılan qiymətləndirmə və müvafiq testlər nəticəsində müəyyən edilə bilər.

Digər bir anlayış isə özünü alçaldan yumordur. Bu zaman insan başqalarını güldürmək üçün özünü hədəfə çevirir. Məsələn, bəzi insanlar öz görünüşlərini, danışıq tərzlərini, davranışlarını və ya uğursuzluqlarını daim zarafata çevirirlər. Onlar öz dəyərlərini kiçildir, özlərini tənqid edir və bununla ətrafdakılara gülməli görünməyə çalışırlar.

Bu davranışın təməlində çox vaxt rədd edilmə qorxusu dayanır. İnsan düşünür ki, kifayət qədər yaxşı olmazsa, ətrafındakılar onu qəbul etməyəcək, ondan uzaqlaşacaq və ya onu rədd edəcəklər. Bu qorxu nəticəsində insan öz qüsurlarını olduğundan daha çox vurğulayır və onları zarafat mövzusuna çevirir.

Digər bir vəziyyət isə emosional uzaqlaşma ilə bağlıdır. İnsanlar bəzən öz hissləri ilə qarşılaşmaqdan qaçırlar. Əslində ağlamaq da, gülmək də emosiyaların ifadə formasıdır. İnsan ya ağlayaraq, ya da gülərək yaşadığı travma və ya çətin vəziyyətlə mübarizə aparmağa çalışır.

Lakin bəzi insanlar nə ağlamağa, nə də hisslərini açıq şəkildə ifadə etməyə özlərinə imkan verirlər. Onlar kədərli görünməkdən, zəif görünməkdən və ya uğursuzluqlarının üzə çıxmasından qorxurlar. Buna görə də emosiyalarını yumor vasitəsilə gizlətməyə çalışırlar.

Belə insanlar ciddi mövzu açılan kimi dərhal zarafata keçirlər. Öz zəif tərəfləri və ya uğursuzluqları haqqında danışmaq əvəzinə mövzunu yumorla dəyişdirirlər. Onlar hisslərini ifadə etmək yerinə qarşı tərəfin nə düşündüyünü və ya necə hiss etdiyini soruşaraq diqqəti özlərindən uzaqlaşdırmağa çalışırlar.

Halbuki burada sual veriləndə hədəf mövqe elə insanın özüdür. Amma o, zarafatdan həmin emosiyanı ifadə etmək üçün deyil, ondan uzaqlaşmaq üçün istifadə edir.

Psixoanalitik yanaşmada yumor müdafiə mexanizmlərindən biri hesab olunur. İnsanlar kədərə, qorxuya və ya ağrıya müxtəlif reaksiyalar verirlər: kimisi ağlayır, kimisi qışqırır, kimisi susur, kimisi isə gülür. Bunların hamısı beynin özünü qorumaq üçün yaratdığı müdafiə reaksiyalarıdır.

Müdafiə mexanizmləri zamanla şüuraltında bir strategiyaya çevrilir. İnsan hər hansı bir çətin vəziyyətlə qarşılaşanda əvvəl istifadə etdiyi üsula yenidən müraciət edir. Əgər bir dəfə yumor vasitəsilə narahatlıqdan uzaqlaşıbsa, gələcəkdə də oxşar hallarda eyni üsuldan istifadə etməyə meylli olur.

Bəs müdafiə mexanizmi nə deməkdir? İnsan əslində qorxduğunu, ağrı çəkdiyini və ya narahat olduğunu inkar etmir, sadəcə bunu açıq şəkildə göstərmir. Məsələn, daxilində böyük bir yorğunluq və ya sıxıntı hiss etsə də, bunu zarafata çevirərək "Beynimin düyməsini söndürmüşəm, bir az yatıb gələcəyəm" kimi ifadələr işlədir.

Bəzi hallarda insan travmatik hadisənin təsirindən affekt vəziyyətinə düşür. Bu zaman hisslərini yaşamaq əvəzinə ya donub qalır, ya da hər şeyi analiz etməyə başlayır. Öz emosiyalarını hiss etmək və ifadə etmək yerinə yenə yumora sığınır. Beləliklə, hisslərindən uzaqlaşır, özünü qəbul etmək və qorumaq əvəzinə onları gizlətməyə çalışır.

Bu insanlar niyə daha çox yumora üz tuturlar? Çünki onlar üçün ağlamaq zəiflik, acizlik və ya yetərsizliyin göstəricisi kimi görünür. Bəziləri düşünür ki, ağlasalar və ya kədərlərini göstərsələr, insanlar onlardan uzaqlaşacaq. Əvəzində gülərüz və şən olsalar, daha çox qəbul ediləcək və seviləcəklər.

Belə insanlar bəzən özlərini başqalarının əhvalını yaxşılaşdıran bir şəxs kimi görürlər. Düşünürlər ki, daim gülməli və pozitiv olmalıdırlar ki, insanlar onları sevsin və yanlarında olmaq istəsin.

Əgər insan hisslərini ifadə etməkdə çətinlik çəkmirsə, "özümü pis hiss edirəm", "incimişəm", "qorxuram" və ya "kədərlənmişəm" deyə bilirsə, daha sonra isə uyğun məqamda zarafat edə bilirsə, bu, normaldır. Eyni zamanda yaxın münasibətlərdə səmimi davranır, hisslərini gizlətmir və lazım olan yerdə ciddi söhbət apara bilirsə, yumordan sağlam şəkildə istifadə olunur.

Ancaq yumor hər vəziyyətdə əsas reaksiyaya çevrilirsə, insan bütün emosional mövzuları zarafata çevirirsə, ağlamaq və ya hisslərini paylaşmaq əvəzinə daim gülürsə, bu artıq müəyyən psixoloji çətinliklərin göstəricisi ola bilər. Belə insanlar çox vaxt ciddi söhbətlərdən qaçır, daxili hisslərini bölüşmür və zarafat edə bilmədikləri zaman böyük bir boşluq hiss edirlər.

Bu hallarda yumor sadəcə xarakter xüsusiyyəti deyil, insanın öz emosional ağrılarından qorunmaq üçün istifadə etdiyi müdafiə mexanizminə çevrilə bilər".

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 10 İyun 2026 11:01 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri