Hörmüz üçün Süveyş modeli

Türkiyə, Misir və Səudiyyə Ərəbistanı konsorsium yarada bilər

Pakistan Baş nazirinin müavini İshaq Darın rəhbərliyi altında Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Misir xarici işlər nazirlərinin zirvə görüşünün ilk günü İslamabadda keçirilib. AYNA.AZ “Reuters”ə istinadən bildirir ki, sammitdə Hörmüz boğazının taleyi müzakirə edilib.

Bildirilib ki, Hörmüz boğazı ilə bağlı Süveyş kanalının modelinə əsaslanan tarif sistemi təklif edilib. Bu, beynəlxalq konsorsiumun idarəçiliyi altında Hörmüz boğazından ödənişli keçid barədədir.

İdeya müəlliflərinin fikrincə, Türkiyə, Misir və Səudiyyə Ərəbistanı konsorsium yarada bilər. Pakistana da iştirak etmək təklif olunub, lakin İslamabad imtina edib.

Bu, İranın artıq praktikada etdiyini sivil formada tətbiq etmək cəhdi kimi görünür. Yeganə fərq onu kimin idarə edəcəyidir: pulemyotlu SEPAH və ya okeanın o tayında təsdiq edilmiş qaydaları olan beynəlxalq konsorsium.

Problem ondadır ki, ödənişli keçidin istənilən modeli əslində İranın Hörmüz üzərində suverenliyinin tanınması deməkdir və bu, Tehranın əvvəllər elan etdiyi müharibəyə son qoymaq üçün İranın beş şərtindən biridir.

Müharibədən əvvəl İran heç vaxt boğaz üzərində suverenlik tələb etmirdi, söhbət sanksiyaların qaldırılması və "dinc atom" hüququndan gedirdi. İndi İranın vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif "X"-də açıq şəkildə yazır ki, "Hörmüz boğazının rejimi dəyişib" və hökumət hərbi qələbəni iqtisadi qələbəyə çevirmək niyyətindədir.

CNN-in hesablamalarına görə, İranın belə bir sxemdən əldə edə biləcəyi mümkün gəlir ayda təxminən 600-800 milyon dollar ola bilər ki, bu da Misirin Süveyş kanalının çiçəklənmə dövründəki gəliri ilə müqayisə edilə bilər. İran parlamenti artıq boğazdan keçid üçün rüsum almağı qanuniləşdirəcək qanun layihəsi hazırlayır.

Türkiyəli diplomatik mənbə “Reuters” agentliyinə bildirib ki, Ankara üçün əsas məsələ atəşkəsdir və gəmilərin boğazdan təhlükəsiz keçməsi tərəflər arasında qarşılıqlı etimad qazanmağın bir yolu ola bilər.