İcraların məhəllələrdəki qanunsuz parkinqləri ilə necə mübarizə aparılmalıdır? VİDEO

Azərbaycanda, xüsusən də paytaxt Bakıda son illərdə məhəllələrdə sakinlər tərəfindən kütləviləşən və adi hala çevrilən bir hal müşahidə edilir. Bu hal isə avtomobillərin parklanması üçün yaradılan şəraitlə bağlıdır. Hansısa məhəllədə yaşayan və avtomobili olan 5-10 sakin aralarında müəyyən məbləğ toplayaraq maşınlarını binanın önündə, məhəllədə saxlaya bilmək üçün icra hakimiyyətlərinə müəyyən ödənişlər edir. Haradansa konstruksiyalar tapırlar və məhəllədə hərə özünə bir yer ayırır. Bununla da böyük ölçülü məhəllələr bu insanların maşınlarının “dincəlmə düşərgəsi”nə çevrilir, amma maşını olmayanlar, xüsusən də uşaqlar oynamaq üçün 1 kvadrat-metr də olsa yer tapa bilmir. Bu mövzuda sakinlərlə icra hakimiyyəti əlbir şəkildə qanunazidd əməllərilə uşaqların, eləcə də yaşlıların istirahət hüququnu əllərindən almış olur.

Bu fonda Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyeva “Bizim həyət” layihəsi çərçivəsində ölkənin dörd bir yanında avtomobilsiz həyətlər salınmasına dəstək olur, məhəllə sakinləri ilə görüşür. Görülən işlərin hansı həcmdə müsbət nəticələr verdiyini görməmək isə mümkün deyil. Leyla Əliyeva şəhərlərdə, qəsəbələrdə gələcəyə yönəlik layihələrin icrasını başladır, öz rayonuna sadəcə yeyinti mənbəyi kimi baxan icra hakimiyyətləri isə o gələcəyin üstündə maşınlar üçün xətləmə işləri aparıb uşaqların istirahət hüququnu əllərindən alır, əvəzində “maşınlara məhəllədə istirahət” hüququ verir. Hətta yeni tikilən binalarda tikilməsi nəzərdə tutulan yeraltı parkinqlər də ya tikilmir, ya da tikilərkən elə qiymət qoyulur ki, bina sakini güclə pul yığıb aldığı maşının yanacağı və digər xərclərini düşünməklə yanaşı, bir də parkinqin pulunu düşünməli olur. Buna isə heç kim nəzarət etmir. Bütün səlahiyyət MTK-nın, dolayı yolla da icra hakimiyyətinin əlində olur.

Bu gün ölkəmizdə bu problemlərin həllini kifayət qədər asanlaşdırmaq üçün bir sıra xaric nümunələri var. Məsələn, Rusiyada məhəllələrdə bu istiqamətdə yeni texnologiya irəli sürülür və bu yenilik sayəsində həm məhəllələrdə istifadə etmək üçün kifayət qədər böyük ərazi qalmış olur, həm də avtomobillər səliqəli şəkildə park edilir. “Neopark” adlanan yüngül konstruksiyalardan ibarət 2 mərtəbəli parklanma mexanizmləri bu gün Rusiyanın əksər şəhərlərində tətbiq olunmağa başlayıb.

Kiyevdə isə vəziyyət tamamilə fərqlidir. Azərbaycanda məhəllələr salan iri şirkətlərdən fərqli olaraq, burada şirkətlər həm dövlətin qanunlarına, həm də məhəllənin sakini olacaq şəxslərin istirahətinə və digər hüquqlarına hörmətlə yanaşır. Kiyevdəki “Французький квартал / French Quarter” yaşayış kompleksi modern Avropa yanaşmasına uyğun layihələndirilib. Burada əsas prinsiplərdən biri məkanın insanyönümlü təşkili olunmasıdır:

Məhəllə baryersizdir – maşınların daxilə girməsi məhdudlaşdırılıb, əsas həyət yalnız piyadalar və uşaqlar üçün nəzərdə tutulub.

Uşaq meydançaları yaş qruplarına görə ayrılıb – kiçik yaşlı uşaqlar üçün ayrıca təhlükəsiz zonalar, yeniyetmələr üçün idman meydançaları qurulub.

Yaşıl zona üstünlük təşkil edir – ağaclar, oturacaqlar, dekorativ bitkilərlə “hüzur dolu” məhəllə atmosferi yaradılıb.

Avropa tipli kvartal quruluşu – hündür binalar həyəti əhatə edir, beləliklə içəridəki həyət sakit, küləkdən qorunan və özəl mühit yaradır.

Belə məkanlar “courtyard concept” adlanır və hazırda postsovet məkanında yeni-yeni populyarlaşır. Xoş təəssürat yaratmasının səbəbi də odur ki, bu yanaşma insanlara doğrudan da təhlükəsizlik, rahatlıq və məxsusluq hissi verir.

Mövzu ilə əlaqədar nəqliyyat eksperti Rauf Ağamirzəyev Avtosfer.az-a açıqlamasında deyib ki, Bakıda parklanma xaotik təşkil olunub və yeni tikilən binalarda, binalara olan tələblərdə yenə də parklanma kənarda qalıb. Yəni, sərt tələblər qolmalıdır.

“Yeni tikilən binaların özünün altında parkinqi təşkil olmalıdır və bu parkinq yerin üstündə, məhəllədə, avtomobilsiz məhəllə formasında təşkil olmalıdır ki, insanlar sosiallaşa bilsinlər, uşaqlar fərqli yaş kateqoriyalarına uyğun olaraq oynaya bilsinlər, idman edə bilsinlər və insanlar öz yaşadığı ərazidə belə istirahat edə bilsinlər.

Bu məsələlərdə, düşünürəm ki, indiyə qədər əgər boşluqlar varsa, onların da həlli yönündə qərar verilə bilər. Yəni, müxtəlif yüngül konstruksiyalı, müxtəlif səviyyəli, daha tez qurulan parkinqlər təşkil oluna bilər. Bu məsələ bir az da imkana bağlıdır, hər hansı kompleksin imkanı varsa, bunu dəmir-beton konstruksiyalı, müxtəlif səviyyəli, eləcə də yer altı təşkil edə bilər və ən bahalı resurs olan torpağı daha səmərəli istifadə etmiş olar.

Həmçində, insanlar uzaq məsafə qət etmədən yaşadığı yerdə hər axşam istirahat edə bilər, uşaqları oyna bilər və yekunda daha xoşbəxt ola bilərlər. Hal-hazırda, şəhərimizdə fərqli lahiyələrdə yeni, avtomobilsiz, məhəllə formatında lahiyələr təqdim olunur, amma bu, nöqtəvidir. Barmaqla sayılası qədərdir. Bu məsələdə Dövlət Arxitektura və Şəhərsalma Komitəsinin üzərinə də məsuliyyət düşür, çünki onlar tikintinin icazəsini, tikintiyə nəzarətin və tikintinin qəbulunu icra edən orqandır. Mövcud tikintiyə nəzərən hər hansı dəyişiklik də yenə də bu qurum və yerli icra hakimiyyəti ilə birlikdə iş əsasında görülməlidir. Digər tərəfdən, məhəllə sakinləri özləri buna maraqlı olmalıdır ki, avtomobilin bu qədər sahəni zəbt etməsi əslində onların özünün maraqlarının ziddinə gətirib çıxaracaq.

Yəni, həmin məhəllədə yaşayan insanlar öz məhəllələrində maşın parklanmasından başqa məqsədlərə o böyük sahəni istifadə edə bilmirlər. Əslində, bunu fərqli cür həll etsələr, maşına müxtəlif səviyyəli parkinqlər üçün şərait yarada bilsələr, digər tərəfdə bu sahədə özləri də istirahat edə bilər, uşaqları da istirahat edə bilər”.

Səfər