Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

İİV ə yoluxduğumuzu necə müəyyən edə bilərik? HƏKİM DANIŞDI

İİV ə yoluxduğumuzu necə müəyyən edə bilərik? HƏKİM DANIŞDI

Icma.az bildirir, Lent az saytına əsaslanaraq.

Lent.az Səhiyyə Nazirliyi Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzinin Mərkəzinin həkim laborantı Aygün Səfərovanın müsahibəsini təqdim edir:

- İnsanın immunçatışmazlığı virusunun müayinəsi üçün qan analizi necə verilməlidir?

- İnsanın immunçatışmazlığı virusu (İİV) retroviruslar ailəsinə aid olub, orqanizmə müxtəlif xəstəliklərlə mübarizə aparmağa kömək edən immun sisteminin hüceyrələrini məhv edən virusdur. Onun xarakterik xüsusiyyəti leykositlərin növlərindən biri olan - CD4 limfositləri məhv etməsidir. Bu hüceyrələr virus tərəfindən nə qədər çox məhv edilərsə, immun sistemi bir o qədər zəifləyir.

Qazanılmış İmmunçatışmazlığı Sindromu (QİÇS) bu prosesin sonuncu mərhələsidir. Yoluxma anından xəstəliyin ilk əlamətlərinin yaranmasına və xüsusilə QİÇS mərhələsinin inkişafına qədər uzun müddət, bəzən bir neçə il vaxt keçir. Əksər hallarda simptomsuz dövr 10 ili əhatə edə bilir.

İİV infeksiyasının erkən diaqnozu İİV-ə yoluxmuş şəxslərdə uğurlu müalicə və İİV ilə yaşayan insanların ömrünün artırılması üçün son dərəcə vacibdir.

İİV-ə müayinələr Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən tövsiyə olunan müasir metodlara əsaslanaraq aparılır. Müayinələr Səhiyyə Nazirliyi Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzində, mərkəzin regional laboratoriyalarında, mobil və stasionar Könüllü Müayinə və Məsləhət məntəqələrində ödənişsiz, anonim qaydada konfidensiallıq prinsipi əsasında həyata keçirilir.

İİV-ə müayinələr zamanı müəyyən olunan standartlara düzgün riayət edilməlidir. Müayinə olunan şəxsdən qan nümunəsinin ac qarına götürülməsi tövsiyə olunur. Bir gün öncədən isə qida rasionundan yağlı, kəskin qidaların, spirtli içkilərin çıxarılması, müayinədən 1 saat öncə isə siqaret çəkməmək tövsiyə olunur. Nəzərə almaq lazımdır ki, stres və dərman preparatlarının qəbulu da nəticələrin təhrifinə səbəb ola bilər.

- Hansı hallarda İİV-ə müayinə nəticəsi müsbət hesab olunur?

– İnsanın İmmunçatışmazlığı Virusu RNT genomuna sahibdir. İİV-nin antigen və antitelinin standart təyini üsulu immunoferment (ELISA) analiz adlanır. Bu üsul çox etibarlıdır, həssaslığı 99,5 faizdən çoxdur. Səhiyyə Nazirliyi Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzinin Mərkəzi laboratoriyasında İİV-ə skrininq müayinələr HIV–1/2 Ag/Ab Combo sistemlərindən istifadə olunaraq aparılır. Bu sistemlər müasir dövrdə virusun həm antigenini, həm də antitelini aşkar etməyə imkan verir.

Qanda İİV-ə qarşı antitelləri təyin edən üsullardan istifadə edərək İİV infeksiyası diaqnozu müəyyən edilir. İİV-ə qarşı antitellərin əmələ gəlməsi yoluxmadan sonra 2-3 həftədən 6 aya qədər baş verir. Test nəticələri müsbət, mənfi və ya qeyri-müəyyən ola bilər. Buna görə də İİV-ə ehtimal olunan yoluxmadan 6 ay sonra müayinəni təkrarlamaq tövsiyə olunur. Nəticə mənfi olarsa və son (son 6 ay ərzində) infeksiyaya şübhə yoxdursa, İİV infeksiyası diaqnozu təsdiqlənməmiş hesab edilə bilər. Əgər yoluxma şübhəsi varsa, təkrar müayinə aparılır.

Qan nümunəsi müsbət və ya şübhəli nəticə verdikdə, həmin nümunə təkrar yoxlanılır. Əgər təkrar müsbət nəticə əldə olunarsa, pasiyentdən 2-ci qan nümunəsi götürülür və müayinə edilir. İkinci götürülmüş qan nümunəsi də müsbət nəticə verərsə, digər spesifik təsdiqləyici test üsullarından (məs. immunoblot, PZR) istifadə olunaraq pasiyent İİV müsbət olaraq qeydiyyata alınır. Seroloji üsuldan başqa, virusun genomunu təyin etmək üçün istifadə edilən ən etibarlı üsul PZR (polimeraza zəncirvari reaksiya)-dir. İİV infeksiyasının erkən diaqnozu üçün şübhəli təmasdan 2-3 həftə sonra PZR istifadə edilə bilər.

- Nə zaman İİV-ə nəticələr yanlış müsbət ola bilər?

– Yanlış müsbət nəticə, immun çatışmazlığı virusuna yoluxmayan bir şəxsdə İİV testinin müsbət nəticə verməsidir. İİV infeksiyasının diaqnozunun qoyulması, səhvlərə yol verməyən çox ciddi bir alqoritmə tabedir.

Qeyd etmək lazımdır ki, analizin dəqiqliyi qan nümunəsini götürmədən öncə aparılan hazırlıqdan, götürülən qan nümunəsinin qeydiyyatının doğru aparılmasından, daşınmasından, istifadə olunan test-sistemlərinin saxlanma şəraitindən və alınan nəticələrin doğru analizindən asılıdır. Analizin yanlış müsbət nəticəsinə qan nümunəsi verərkən diqqət edilməyən qida rasionu ilə yanaşı, infeksion və autoimmun xəstəliklər, sifilis, Layma, Epstein-Barr, Qırmızı Qurdeşənəyi, revmatoid faktor, allergik reaksiyalar və s. təsir edir.

- İİV-ə müayinəni ekspres-test üsulu ilə aparmaq olarmı? Ekspres-test müsbət olarsa, pasient İİV-ə yoluxmuş hesab olunur?

- İİV-in diaqnostikası məqsədilə ÜST-nin son tövsiyələrinə əsasən, yeni testləşmə alqoritmində ekspres-testlərdən istifadə olunması məqsədəuyğun hesab edilir. Belə ki, ekspres-testlər həm əlçatandır, həm də 20-25 dəqiqə ərzində nəticə əldə etməyə imkan verir. Bu halda İİV-ə müayinə üçün istifadə olunan ekspres-testlərin 4-cü nəsil olması tövsiyə olunur. Bu testlər İİV-nin p24 antigenin həmçinin, İİV ½ antitelərini aşkar etməyə imkan verir.

Ekspres-test nəticəsi müsbət olarsa təşvişə düşüb yekun qərar vermək olmaz. Belə ki, nəticənin dəqiqliyi üçün digər təsdiqləyici üsullardan istifadə etmək tövsiyə olunur. Ekspres-testin də yanlış müsbət nəticə göstərmə ehtimalı rast gəlinəndir. Bu hal yanaşı gedən infeksion xəstəliklərdə, onkoloji xəstəliklərdə, sistem xəstəlikləri və s. hallarda müşahidə oluna bilir.

- İİV-ə yoluxmuş insanlarla işləyərkən tibb işçiləri özlərini necə qoruya bilərlər?

– Xüsusilə vurğulamaq istərdim ki, tibbi işçiləri həm özlərinin, həm də müayinəsini apardığı şəxslərin tibbi təhlükəsizliyinin təmin edilməsində məsuliyyət daşıyır. Bu məqsədlə, tibb işçilərinin universal təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməsi mütləqdir. 

Əgər hər hansı səbəbdən İİV-ə yoluxmuş bioloji materialla kontakt baş verərsə, tibb personalı əlindəki əlcəyi işlənmiş səthi içəridə qalmaqla tərs çıxarıb xüsusi konteynerə atmalı, ağız boşluğu və gözdən başqa digər zədələnmiş səthləri sabunla yumaq, axar su altında saxlamaq, axar su olmadıqda isə əl yumaq üçün olan vasitə və dezinfeksiyaedicilərdən istifadə etmək lazımdır. Zədə nahiyəsini sıxmaq, sürtmək, qanı sormaq, yaranı yod, xlor, spirt tərtkibli məhlullarla işləmək olmaz. Əgər göz və ağız boşluğuna İİV-müsbət bioloji material düşərsə su və ya fizioloji məhlul ilə yumaq lazımdır. Gözə sabun və ya dezinfeksiyaedici məhlul vurmaq olmaz.

Müsbət bioloji material və ya alətlərdə kontaktdan sonra 72 saat ərzində Səhiyyə Nazirliyi Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzinə müraciət etmələri tövsiyə olunur, yoluxmanın qarşısını almaq üçün burada profilaktik tədbirlər aparılacaq.
 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:289
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 14 Fevral 2025 19:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see348

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see329

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see309

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see303

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see301

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see292

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see284

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see270

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see268

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see254

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see249

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see244

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see239

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see231

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see227

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see224

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see224

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see219

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see214

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri