“İlham Əliyevin Putinə zəngi Bakı Moskva münasibətlərinə yeni nəfəs gətirir”

Oktyabrın 7-də Prezident İlham Əliyev Rusiya lideri Vladimir Putinə zəng edərək onu doğum günü münasibətilə təbrik edib. Telefon danışığı zamanı Azərbaycan ilə Rusiya arasında əlaqələrin mövcud vəziyyətinə və perspektivlərinə dair fikir mübadiləsi aparılıb.

Qeyd edək ki, "Azərbaycan Hava Yolları"na (AZAL) məxsus mülki təyyarənin Rusiya tərəfindən vurulmasından və daha sonra Rusiyada yaşayan azərbaycanlılara qarşı hücumlardan, həmyerlilərimizin qətli və həbslərindən sona iki ölkə arasında gərginlik və soyuqluq yaranıb. Bu soyuqluq dövlət başçıları arasında da davam edirdi. 

Uzun zamandan sonra liderlərin telefon danışığı və ölkələr arasında əlaqələri müzakirə etməsi nədən xəbər verir? 

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan politoloq Tofiq Abbasov bildirdi ki, bu, çox vacib bir hadisədir:

"Çünki faktiki olaraq Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində iki dövlətin liderləri ayaqüstü görüşdülər, salamlaşdılar, hal-əhval tutdular, ancaq danışıqlar orada baş tutmadı. Lakin indi Prezident İlham Əliyevin Vladimir Putinə zəng edib onu ad günü münasibətilə təbrik etməsi, mənim fikrimcə, çox böyük bir addımdır. Bu hadisənin mənəvi tərəfi də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Digər tərəfdən münasibətlərin yenidən bir növ canlanması, qarşılıqlı etimadın bərpası baxımından da bu çox vacib addımdır. Mən elə düşünürəm ki, burada Rusiya Prezidenti də Prezident İlham Əliyevin bu təşəbbüsünü layiqincə qiymətləndirib və anlayır ki, iki dost və qonşu ölkə arasında münasibətlərin soyuq olması heç vaxt onlara xeyir gətirməyəcək. Əksinə, bu, hər iki tərəfin zərərinə olacaq".

Onun sözlərinə görə, belə halın baş verməməsi üçün həm Vladimir Putin, həm də İlham Əliyev münasibətlərimizin gələcəyini düşünməlidirlər:

"Çünki ölkələrimizin bir-birinə qarşılıqlı maraqları var. Digər tərəfdən biz bir sıra beynəlxalq layihələrdə uzlaşdırılmış şəkildə iştirak edirik: nəqliyyat, kommunikasiya xətlərinin istifadəsi, enerji sahəsi, yükdaşımalar və s. Bunların hamısı bizim üçün böyük əhəmiyyət daşıyır və biz bir-birimizdən qarşılıqlı şəkildə faydalanırıq. Bax, bu məqam ən azı onu göstərir ki, Bakı ilə Moskva arasında soyuqluğun olması heç də normal hal sayıla bilməz. Əksinə, münasibətlərin bir qədər məhdudlaşması və neqativ təsirlərə məruz qalması heç bir tərəf üçün arzuolunan deyil. Bəli, bu da başqa məsələdir ki, üçüncü qüvvələr, üçüncü dövlətlər var və onlar bu istiqamətdə çalışırlar ki, bizim aramızda nifaq salsınlar, soyuqluq yaratsınlar. Lakin bu, keçərli variant deyil. Ona görə də hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyev çox vaxtında və düzgün təşəbbüs göstərib – Rusiya prezidentinə telefonla zəng edib və onu təbrik etməklə münasibətlərin istiləşməsinə müsbət impuls verib".

Politoloq vurğuladı ki, bu proseslərin kökünə nəzər salsaq, ötən ilin dekabr ayında baş vermiş təyyarə qəzası münasibətlərə müəyyən soyuqluq gətirmişdi:

"Ancaq bir daha deyirəm, bu soyuqluq daimi ola bilməz. Çünki münasibətlərin geriləməsindən yalnız və yalnız hər iki tərəf zərər görəcək. Buna görə də hesab edirəm ki, indi Rusiya da gözəl anlayır, bu proseslərə yeni baxış tətbiq edilməlidir. Digər tərəfdən liderlərin şəxsi münasibətləri də çox xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki bu, xalqların münasibətlərinə də birbaşa təsir edir. Burada həm “şaquli xətt”, yəni Moskva ilə Bakı arasındakı rəsmi dialoq, həm də “üfüqi xətt” cəmiyyətlər arasındakı əlaqələr mühüm rol oynayır. Turizm, humanitar və ictimai sahələrdə əməkdaşlıq bu münasibətlərin genişlənməsinə və dərinləşməsinə xidmət edir. Millətlər, xalqlar, topluluqlar bir-birlərini tanıdıqca, onların əlaqələri möhkəmlənir və rifahları artır. Buna görə də düşünürəm ki, dövlət rəhbərlərinin də məqsədi Azərbaycan və Rusiya xalqlarının bir-birinə yaxın olmasını təmin etmək, coğrafi imkanlardan – yerüstü sərhədlərdən və Xəzər bölgəsindəki əməkdaşlıqdan daha böyük mənfəət əldə etməkdir. Buna çox böyük ehtiyac var. Xüsusilə də nəzərə alsaq ki, son illərdə münasibətlərimizin faydalılıq əmsalı olduqca yüksək olub.

Niyə də indi bundan sonra bu davam etməsin? Düşünürəm ki, artıq soyuqluq dövrünü geridə qoymaq, irəliyə baxmaq və yeni şəraitə uyğunlaşmaq lazımdır. Əldə olunmuş əlaqələrin və mənfəətin üzərinə yenilərini əlavə etmək son dərəcə vacibdir. Qonşuluq siyasətində belə hallar olur – bunu yaddan çıxarmamaq lazımdır. Bu məsələyə həddindən artıq emosional və təəssüf hissi ilə yanaşmaq düzgün deyil. Qonşuluq siyasətində hər şey mümkündür, o cümlədən soyuqluq da. Olubsa, olmasaydı daha yaxşı olardı, amma olubsa da, bunun üzərindən keçmək lazımdır. İnsanlar, cəmiyyətlər və həmsərhəd bölgələrdə yaşayan xalqlar naminə artıq yeni münasibətlərin təməlini qoymağın vaxtı çatıb. Hesab edirəm ki, bunun üçün həm Azərbaycanın, həm də Rusiyanın diplomatiyası var gücü ilə çalışacaq".

Nuriyyə NATİQQIZI