Icma.az
close
up
RU
İlk heyvanlar Yer üzündə nə vaxt yaranıb?

İlk heyvanlar Yer üzündə nə vaxt yaranıb?

Icma.az bildirir, Azpost saytına əsaslanaraq.

Oksford Universitetinin araşdırması göstərir ki, ilk heyvanlar Yer üzündə 800–700 milyon il əvvəl meydana çıxmış ola bilər. Bu, heyvanlar aləminin tarixinin adətən başladığı qəbul edilən dövrdən xeyli əvvələ təsadüf edir.

Alimlər bu nəticəyə fosil tapıntılarının rolunu yenidən qiymətləndirdikdən və “molekulyar saat” metodundan istifadə etdikdən sonra gəliblər.

Fosillərin olmaması heyvanların da olmadığını göstərmir

Uzun müddət hesab olunurdu ki, heyvanlar təxminən 590 milyon il əvvəl yaranıb. Bu qiymətləndirmənin əsaslarından biri Çindəki Vənqan formasiyasının süxurları idi. Burada mikroskopik orqanizmlər qorunub, lakin heyvan qalıqları aşkarlanmayıb.

Məntiq belə görünürdü: əgər qədim orqanizmlər yaxşı qorunubsa, amma onların arasında heyvan izləri yoxdursa, deməli, həmin dövrdə heyvanlar hələ mövcud olmayıb.

Lakin tədqiqatçılar bu yanaşmada problem aşkarlayıblar. Onlar Vənqandan təxminən 40 milyon il daha gənc olan Monqolustandakı Xəsən formasiyasını araşdırıblar. Bu formasiyada da üzvi qalıqlar olduqca yaxşı qorunub. Buna baxmayaraq, burada heyvan fosilləri aşkar edilməyib.

Halbuki məlumdur ki, həmin dövrdə dünyanın digər bölgələrində heyvanlar artıq mövcud idi.

Beləliklə, Monqolustan formasiyası bir növ nəzarət nümunəsinə çevrilib. Bu nümunə göstərir ki, qədim orqanizmlərin qorunması üçün son dərəcə əlverişli şəraitin olması heyvanların mütləq fosil izləri buraxacağı anlamına gəlmir.

“Molekulyar saat” daha qədim tarixə nəzər saldı

Bundan sonra alimlər Norveç, Avstraliya və ABŞ-da aşkarlanmış 850–730 milyon il yaşı olan daha qədim süxurların əhəmiyyətini yenidən qiymətləndiriblər.

Bu süxurlarda heyvan fosillərinin olmaması artıq həmin dövrdə heyvanların mövcud olmadığına dəlil kimi qəbul edilə bilməzdi.

Buna görə tədqiqatçılar başqa üsula – “molekulyar saat” metoduna müraciət ediblər. Bu metod müasir orqanizmlərin genetik fərqləri əsasında onların təkamül xətlərinin nə vaxt ayrıldığını təxmin etməyə imkan verir.

Hesablamalar göstərib ki, heyvanların ümumi əcdadları təxminən 800–700 milyon il əvvəl mövcud ola bilərdi. Bu isə heyvanlar aləminin meydana gəlməsi ilə bağlı ehtimal edilən tarixi ənənəvi qiymətləndirmə ilə müqayisədə təxminən 200 milyon il geriyə çəkir.

İlk heyvanlar demək olar ki, iz qoymayıb

Heyvanların fosil salnaməsində daha gec meydana çıxmasının səbəbi onların necə olması ilə bağlı ola bilər.

İlk heyvanların yumşaq toxumalara malik, çox kiçik orqanizmlər olduğu ehtimal edilir. Onların qabıq, sümük və ya asanlıqla fosilləşə bilən digər sərt strukturları olmayıb.

Bu cür orqanizmlər öldükdən sonra, əgər ətraf mühit toxumaların qorunmasına imkan verməyibsə, tamamilə yox ola bilərdi.

Buna görə də heyvanların real olaraq meydana çıxması ilə onların ilk etibarlı fosil izlərinin aşkarlanması arasında çox uzun zaman fərqi ola bilər.

Heyvanlar “Qartopu Yer” dövrünü keçirə bilərdi

Əgər hesablamalar doğrudursa, müasir heyvanların əcdadları 800–700 milyon il əvvəl, yəni kriogen dövrdən əvvəl və ya həmin dövrdə artıq mövcud idilər.

Bu xüsusilə maraqlıdır. Çünki həmin vaxt Yer kürəsi tarixinin ən sərt mərhələlərindən birini yaşayırdı. Planet bir neçə dəfə “Qartopu Yer” adlandırılan qlobal buzlaşma mərhələsindən keçib. Bu dövrlərdə nəhəng buz örtükləri Yer səthinin böyük hissəsini əhatə edib.

Beləliklə, heyvanların ilkin tarixi fosil salnaməsinin göstərdiyindən xeyli əvvəl başlamış və ilk canlıların sonradan demək olar ki, qlobal buzlaşma ilə üzləşən bir dünyada yaşamasını əhatə etmiş ola bilər.

AzPost.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:114
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 08 Oktyabr 2026 23:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see383

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see255

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see249

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see246

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see245

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see245

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see242

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see239

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see238

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see238

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see230

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see223

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see220

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see220

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see219

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see219

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see218

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see218

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see217

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri