İlk iş yerində yüksək maaş, yoxsa təcrübə qazanmaq daha vacibdir?

Müəllif: Şəbnəm İbrahimxəlilova,Banco.az

Əmək bazarına yeni daxil olan gənclər üçün ilk iş yerini seçmək karyeranın ən vacib qərarlarından biridir. Bu mərhələdə namizədlər adətən iki seçim arasında qalırlar: daha yüksək maaş təklif edən, lakin inkişaf imkanları məhdud olan iş, yoxsa aşağı əməkhaqqı ilə başlayaraq peşəkar bilik və təcrübə qazanmağa imkan verən vəzifə. Xüsusilə iş təcrübəsi olmayan şəxslər üçün bu seçim həm maddi vəziyyət, həm də gələcək karyera perspektivləri baxımından əhəmiyyət daşıyır.

İlk işin gələcək karyeraya təsiri

İlk iş yeri yalnız gəlir əldə etmək vasitəsi deyil, həm də peşəkar bacarıqların formalaşdığı mərhələdir. İş həyatına yeni başlayan şəxslər burada nəzəri biliklərini praktikada tətbiq etməyi, kollektivlə işləməyi, məsuliyyət daşımağı və iş proseslərini idarə etməyi öyrənirlər.

2026-cı il sentyabrın 7-də Böyük Britaniyanın Sosial Bazar Fondunun (Social Market Foundation) dərc etdiyi “The First Rung” adlı araşdırma ilk işin sonrakı karyera və gəlir imkanlarına təsirini üzə çıxarıb. 3 min nəfər arasında keçirilən sorğu və 200 nəfərlə aparılan müsahibələr əsasında hazırlanan hesabatda ilk işin keyfiyyətinin gələcək əməkhaqqı və karyera yüksəlişi ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Araşdırmaya görə, ilk işində özünəinamını və daha məsuliyyətli vəzifələrə hazırlığını artıran şəxslərin sonrakı gəlirləri digər qruplarla müqayisədə 24 faiz daha yüksək olub. Hesabatda təlim, mentor dəstəyi, konstruktiv rəy və karyera yüksəlişi imkanları olan iş yerlərinin əməkdaşların gələcək inkişafı ilə əlaqəsi də vurğulanıb.

Bu nəticələr göstərir ki, ilk iş yerini seçərkən yalnız başlanğıc əməkhaqqına deyil, həmin vəzifənin gələcəkdə hansı bacarıqları qazandıracağına da diqqət yetirmək lazımdır.

Aşağı maaşla başlamağın üstünlükləri

İş həyatına yeni başlayan şəxslər üçün nisbətən aşağı maaşla, lakin geniş öyrənmə imkanları təqdim edən şirkətdə işləmək müəyyən üstünlüklər yarada bilər. Belə iş yerlərində əməkdaşlar təcrübəli mütəxəssislərlə işləmək, yeni tapşırıqlar yerinə yetirmək və müxtəlif layihələrdə iştirak etmək imkanı əldə edə bilərlər.

Harvard Universitetinin professoru Devid Deminqin 2023-cü ildə apardığı araşdırma da iş yerində öyrənmə imkanlarının əməkhaqqının gələcək artımında rolunu göstərir. Harvard Kennedi Məktəbinin araşdırmasında qeyd olunur ki, xüsusilə peşəkar bacarıqların inkişafına imkan verən işlərdə çalışan şəxslərin əməkhaqqı zamanla daha sürətlə arta bilər.

Aşağı maaşlı işin mütləq daha çox təcrübə qazandıracağını düşünmək düzgün deyil. Əgər şirkət əməkdaşa yeni bacarıqlar öyrətmir, onun inkişafına şərait yaratmır və yalnız gündəlik tapşırıqların icrasını tələb edirsə, həmin işdə uzun müddət qalmaq karyera baxımından gözlənilən nəticəni verməyə bilər.

Yüksək maaşın yaratdığı imkanlar

Digər tərəfdən, ilk iş yerində yüksək əməkhaqqı əldə etmək də əhəmiyyətli üstünlüklərə malikdir. Xüsusilə müstəqil yaşamağa başlayan, gündəlik xərclərini özü qarşılayan və ailəsinə maddi dəstək göstərən gənclər üçün gəlir əsas seçim meyarlarından birinə çevrilir.

Yüksək maaş şəxsin maliyyə müstəqilliyini gücləndirir, yığım etməsinə və gələcək planlarını reallaşdırmasına kömək edir. Eyni zamanda, yüksək əməkhaqqı təklif edən iş yerləri hər zaman zəif inkişaf imkanları demək deyil. Bəzi şirkətlər həm rəqabətqabiliyyətli maaş, həm də peşəkar təlim və karyera yüksəlişi imkanları təqdim edə bilirlər.

Əsas məsələ əməkhaqqı ilə işin qazandırdığı təcrübə arasında tarazlığın olmasıdır. Çünki yalnız yüksək gəlirə görə seçilən, lakin peşəkar inkişaf imkanı yaratmayan iş uzunmüddətli perspektivdə əməkdaşın karyera yüksəlişini məhdudlaşdıra bilər.

İş seçərkən nələrə diqqət edilməlidir?

İlk iş yerini seçərkən şirkətin əməkdaşa təqdim etdiyi inkişaf imkanları, rəhbərliyin münasibəti, iş mühiti, təlim proqramları və gələcək vəzifə yüksəlişi perspektivləri nəzərə alınmalıdır.

Bununla yanaşı, vəzifənin şəxsin ixtisasına və gələcək karyera məqsədlərinə uyğunluğu da vacibdir. Məsələn, gələcəkdə marketinq sahəsində işləmək istəyən şəxsin bu istiqamətdə praktiki təcrübə qazanması, hətta başlanğıc əməkhaqqı nisbətən aşağı olsa belə, sonrakı iş imkanları baxımından faydalı ola bilər.

İlk iş yerinin seçilməsi yalnız bu gün əldə ediləcək gəlirlə deyil, həmin işin gələcəkdə qazandıracağı imkanlarla da ölçülməlidir. Maaş və təcrübə arasında seçim edərkən əsas meyar şəxsin maddi ehtiyacları ilə peşəkar inkişaf hədəfləri arasındakı tarazlıq olmalıdır.