Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

İlk səma şahinimiz

İlk səma şahinimiz

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Adını sürdüyü hərbi təyyarənin havada buraxdığı izlərlə əbədi olaraq səmalara yazmış Fərrux ağa Qayıbov hərb sənətimizin parlaq ulduzlarından biridir. O, ilk azərbaycanlı səma şahini kimi tarixə düşüb.

Düz 135 il əvvəl – 1891-ci il oktyabr ayının 2-də indiki Qazax rayonunun Aşağı Salahlı kəndində anadan olmuş Fərrux ağa “Artilleriya allahı” general Əliağa Şıxlinskinin məsləhəti ilə Tiflis Kadet Korpusunda oxuyub, sonra Sankt Peterburqda təhsilini davam etdirib. Birinci Dünya müharibəsi başlananda Qərb cəbhəsindəki 1-ci aviasiya korpusuna göndərilib. Poruçik (zabit rütbəsi) kimi xidmət etdiyi çar ordusunda, rus həmkarları arasında özünün zirəkliyi, gözlə dəqiq ölçmə qabiliyyəti və igidliyi ilə fərqlənib, məşhur Azərbaycan hərbçiləri Əliağa Şıxlnski, Səməd bəy Mehmandarov, Hüseyn xan Naxçıvanski, İbrahim ağa Usubov, Teymur bəy Novruzov və doğma atası Məmmədkərim ağa Qayıbov kimi bahadır olmaq istəyini reallaşdırmağa çalışıb.

Qeyd edək ki, Fərruxun atası Qafqaz Leyb-Qvardiya Konvoy Eskadronunun 4-cü müsəlman vzvodunda yunker kimi qulluq etmiş, Müqəddəs Stanislav ordeninə layiq görülmüşdü. Onların qohumu olan görkəmli sərkərdə Şıxlinskinin həyat yoldaşı və məsləkdaşı Nigar xanım Qayıbova isə tarixə ilk azərbaycanlı hərbi şəfqət bacısı kimi daxil olub.

Arzu qanadlarında döyüş təyyarəsini səmalarda səyirdən poruçik Qayıbov hələ kursant olduğu vaxt bacarıqla atəş açdığına görə 1-ci mükafat “Pavel Bure” qızıl saatı qazanmışdı.

Televiziyada birlikdə çalışdığım araşdırmaçı-jurnalist, ötən il haqqın dərgahına qovuşmuş Şəmistan Nəzirli 2007-ci ildə çap etdirdiyi “Azərbaycanın ilk hərbi təyyarəçisi Fərrux ağa Qayıbov” adlı kitabında yazırdı: “Salahlı kəndindən olan gənc hərbi karyerasının ilk addımlarını atırdı. O zaman Qayıbov hələ bilmirdi ki, onun həyatı şimşək qığılcımı kimi parlaq, lakin qısa olacaq”.

Ş.Nəzirli ona işarə edirdi ki, Qayıbov qəhrəmanlıqla həlak olanda cəmi 25 yaşı olub. 1916-cı il sentyabrın 12-də Vilnüs istiqamətində onun da ekipaj üzvü olduğu “İlya Muromets-16” hərbi təyyarəsi 4 alman qırıcısına qarşı qeyri-bərabər döyüşdə düşmənə üstün gəlib, düşmən arxasına keçərək, canlı qüvvə və texnikaya böyük zərbələr endirib. Təəssüf ki, Qayıbovun heyəti özü də həmin gün həlak olub. Cəsur soydaşımız heyət üzvləri D.Makşeyev, M.Raxlin və O.Karpovla birlikdə yalnız fövqəladə, xüsusi rəşadət, mərdlik, əla əsgəri qəhrəmanlıq göstərmiş hərbi qulluqçulara verilən Müqəddəs Georgi ordeninə layiq görülüb.

Mərhum həmkarımın yazdığına görə, onun arxivdə araşdırdığı sənədlər arasında 1916-cı ildə Qərb cəbhəsində döyüşən 10-cu ordunun baş komandiri olmuş general Şıxlinskinin “İlk Azərbaycan pilotu” adlı yazısı (1942) xüsusi dəyərə malikdir. Orada göstərilir ki, 16-cı hava gəmisinin zabiti poruçik Qayıbov Qərb cəbhəsi qərargahının tapşırığı ilə Baruniyə hücum etmiş, intendant və artilleriya anbarlarını, aerodromu, alman ehtiyat diviziyasının mövqelərini bombardman etmişdir. Rəqibin qasırğa kimi atəşlərinə baxmayaraq, Qayıbov özünə xas böyük cəsarətlə vuruşmuşdur. Düşmən qırıcılarını məhv edən Qayıbovun “Muromets”i aldığı ciddi zədədən yerə düşmüş və partlamışdır.

Maraqlıdır ki, səhəri gün Kayzer ordusu təyyarəsinin atdığı kağızlarda yazılıbmış: “Qəhrəmancasına vuruşmuş Qayıbovu və onun heyətini alman əsgərləri hərbi ənənəyə uyğun olaraq ehtiramla dəfn etdilər”.

Qısa ömründə şərəfli döyüş yolu keçən Fərrux ağa hələ 2015-ci ildə çar hökumətinin “Müqəddəs Stanislav” (qılınc və bantla birgə) və “Müqəddəs Anna” (üzərində “İgidliyə görə” yazısı ilə) ordenlərinə, eləcə də ölümündən sonra həmin təltiflərin daha yüksək dərəcələrinə layiq görülüb. O, son döyüşünə qədər də dəfələrlə həyatı üçün açıq təhlükə doğuran uğurlu uçuşlar edərək, düşmən düşərgələrinə, anbar, yol və stansiyalarına ziyan vurub.

Fərrux ağa Qayıbovun məzarının dəqiq yeri bir çox illər sonra tapılıb. Sovet dövründə onun qəhrəmanlığından uzun müddət bəhs olunmayıb. Səbəb də bu olub ki, çar ordusunda xidmət edib.

Bundan başqa, Şəmistan Nəzirlinin yazdığına görə, 1971-ci ildə aviasiya marşalı Pavel Kutaxov Qazax-Tovuz bölgəsindən SSRİ Ali Sovetinə deputat seçilərkən yerli ziyalılar ona Birinci Dünya müharibəsinin qəhrəmanı Fərrux ağa Qayıbov haqqında məlumat veriblər. Marşal ona abidə qoyduracağına söz verib və sonra Moskvadan Qazaxa təyyarə heykəli göndərib. Postament üzərində belə bir lövhə olub: “İlk azərbaycanlı təyyarəçi Fərrux ağa Qayıbovun xatirəsinə”. Lakin ovaxtkı rayon rəhbərliyi həmin lövhəni təyyarədən sökdürüb və əvəzində belə bir yazı həkk etdirib: “Böyük Vətən müharibəsində həlak olanların xatirəsinə”. Daha nəzərə alınmayıb ki, İkinci Dünya müharibəsində Qazax rayonundan təyyarəçi kimi vuruşan olmayıb. Sonra həmin abidəni tamamilə məhv edilməkdən yerli camaat qoruyub.

Həmin abidə-təyyarəyə əsl dəyər, nəhayət, 2016-cı ildə verilib. Abidə bərpa edilərək “Fəxri Qazaxlılar” parkında yerləşdirilib və üzərinə “İlk azərbaycanlı təyyarəçi Fərrux ağa Qayıbov” lövhəsi vurulub. Onu da deyək ki, Qazax şəhərində və Belarusun Qrodno vilayəti Oşmyan rayonunun Barunı kəndində igid hərbi pilot Fərrux Qayıbovun büstləri də ucaldılıb.

Bəli, Mirzə Ələkbər Sabirin “göylərə balonlarla çıxmaq” kimi işıqlı arzusunu Azərbaycanda ilk dəfə məhz Fərrux ağa həyata keçirib. Azərbaycanda təyyarəçilik, aviasiya tarixi 1910-cu ildən ilk şahin F.Qayıbovun qoyduğu təməl daşı ilə yaranıb.

Ə.DOSTƏLİ
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:281
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 02 Oktyabr 2026 11:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see264

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see257

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see253

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see251

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see246

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see239

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see235

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see231

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see222

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see213

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see207

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see202

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see199

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see197

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see197

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see194

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see193

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see186

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri