İLQAR TÜRKOĞLU CAVAD CAVADLININ 100 İLLİK YUBİLEYİNƏ

Azərbaycan ədəbiyyatında və mətbuatında dərin, silinməz izlər qoymuş, taleyi repressiya və sürgün ağrıları ilə yoğrulmuş bütöv bir şəxsiyyəti – Cavad Cavadlını ehtiramla yad edirik. Bildiyimiz kimi,  onun uşaqlıq illəri totalitar rejimin ən qanlı dövrünə - 1937-ci il repressiyalarına təsadüf etdi. Cəmi 12 yaşında ikən ailəsi ilə birlikdə Qazaxıstana sürgün edilən gənc Cavad, uzun illər boyu "xalq düşməninin övladı" damğasını çiyinlərində daşımağa məcbur oldu. Amma taleyin bu amansız sınaqları, aclıq və məşəqqətlər onun daxilindəki elm, təhsil və azadlıq eşqini söndürə bilmədi. O, hər bir çətinliyə sinə gərərək təhsil aldı, Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika bölməsini bitirdi. Cavad Cavadlının ömür yolunun böyük bir hissəsi mətbuatla bağlı olmuşdur. O, 50 ildən artıq bir müddətdə "Azərbaycan müəllimi" qəzetində çalışmış, burada Ədəbiyyat şöbəsinə rəhbərlik edərək neçə-neçə gənc qələm sahibinin yetişməsində böyük rol oynamışdır. Onun yaradıcılığı bədii gücü və tarixi yaddaşı özündə birləşdirən bənzərsiz bir xəzinədir. Cavad Cavadlı Azərbaycan poeziyasında dissident ədəbiyyatın və sürgün mövzusunun əsas yaradıcılarından biridir. Müəllifin qələmə aldığı, sürgün həyatının və insan iradəsinin poetik salnaməsi olan "Sürgün" mənzum romanı və "Cəhənnəmdən qaçmış uşaq" kimi əsərləri, repressiyaya uğramış Azərbaycan ziyalılarının çəkdiyi acıları gələcək nəsillərə ötürən canlı bir tarix sənədidir. Şair eyni zamanda uşaq ədəbiyyatının da dəyərli nümunələrini yaratmışdır.

Cavad Cavadlı 2015-ci ildə, 89 yaşında dünyasını dəyişsə də, arxasında əyilməz bir vətəndaş ruhu və zəngin bədii irs qoyub getmişdir. Onun yaradıcılığı bizə sübut edir ki, haqsızlıq və zülm keçicidir, lakin söz, yaddaş və vətən sevgisi əbədidir.

*   *   *

Başlatdılar türkə qəsdi qəflətən,

"Qara əl" qapını kəsdi qəflətən,

Əsdi qara yellər, əsdi qəflətən,

Arzular, ümidlər yuvada qaldı-

Şərəflə yürümək Cavada qaldı.

Ailə qürurundan enmədi bir an,

Ocağının közü sönmədi bir an,

Türklük amalından dönmədi bir an,

Alnına yazılan davada qaldı-

Şərəflə yürümək Cavada qaldı.

Beləcə başladı qardaş dastanı,

Qazax ellərinin sirdaş dastanı.

Türkün bir can, bir qan-yaddaş dastanı,

Silinməz izləri, obada qaldı-

Şərəflə yürümək Cavada qaldı.

Bir nəslin adıyla böyüdü zaman,

Köksünün harayı, küyüdü- zaman.

Atanın, ananın öyüdü - zaman,

Bu ömür dastanı saf ada qaldı-

Şərəflə yürümək Cavada qaldı.

Bu da bir ömürdü, keçdi, beləcə,

Ulusun yoluydu, seçdi, beləcə,

Şərəflə dünyadan köçdü, beləcə,

Doğmalar doğmaya, yad yada qaldı-

Günəşli sabahlar Cavada qaldı.