İndoneziyada meşə yanğınları güclənir

İndoneziyanın Kalimantan bölgəsində genişmiqyaslı meşə yanğınları ciddi tüstülənməyə səbəb olub. “Super El-Ninyo” hava hadisəsinin təsiri ilə güclənən yanğınlar nəticəsində havanın keyfiyyəti kəskin pisləşib, tüstü qonşu Malayziya və Sinqapura qədər yayılıb.

SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, Kalimantanda yaşayan sakinlər həftələrdir sıx tüstü içində qalırlar. Bölgə sakinlərindən biri vəziyyəti nəfəs almağın “siqaret çəkməyə bənzəməsi” ilə təsvir edib. Qərbi Kalimantanda tənəffüs problemləri ilə xəstəxanalara müraciət edənlərin sayı da kəskin artıb. İyul ayından etibarən həftəlik müraciətlərin sayının təxminən 5 minə çatdığı bildirilir. Bu göstərici ilin ilk yarısında həftədə təxminən 500 nəfər olub.

Yanğınların böyük hissəsinin meşə və torpaqların, xüsusilə palma yağı plantasiyaları üçün ərazilərin təmizlənməsi zamanı istifadə edilən “kəs-yandır” üsulu ilə əlaqəli olduğu bildirilir. İndoneziya dünyanın ən böyük palma yağı istehsalçısıdır.

Mütəxəssislərin fikrincə, problemin əsas səbəblərindən biri torf ərazilərinin qurudulmasıdır. Kənd təsərrüfatı və plantasiyalar üçün çəkilən drenaj kanalları torpaqdakı su səviyyəsini aşağı salır. Nəticədə torf daha asan alışır və yanğınlar yerin dərin qatlarına qədər yayılaraq söndürülməsini çətinləşdirir.

İndoneziyanın Meşə Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, yalnız iyul ayında ölkə üzrə təxminən 94 min hektar ərazi yanıb. Hakimiyyət orqanları yanğınların qəsdən törədilməsi ilə bağlı araşdırmaları genişləndirib. Borneo və Sumatrada yanğınların başlanmasında şübhəli bilinən 72 nəfər saxlanılıb.

İndoneziya Prezidenti Prabovo Subianto yanğınlarla mübarizənin gücləndirilməsini tapşırıb və qanunsuz torpaq təmizlənməsində iştirak etdiyi müəyyən edilən şirkətlərin fəaliyyət icazələrinin ləğv edilə biləcəyini bildirib. Hökumət yanğınların söndürülməsi üçün helikopterlər və su nasosları da daxil olmaqla əlavə resurslar cəlb edir.

Tüstü artıq regional problemə çevrilib. Malayziya və Bruney məsələni ASEAN çərçivəsində gündəmə gətirməyə hazırlaşır. Malayziyanın Saravak ştatında havanın vəziyyəti ilə əlaqədar 600-ə yaxın məktəb bağlanıb, Sinqapurda isə vəziyyətlə bağlı hazırlıq tədbirləri görülüb. Paytaxt Kuala Lumpur və Cakarta da havanın çirklənməsinin ən yüksək olduğu şəhərlər sırasında yer alıb.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, vəziyyət daha da pisləşə bilər. Quraq mövsümün oktyabr ayına qədər davam edəcəyi, yanğınları təbii şəkildə söndürə biləcək yağışların isə noyabrdan əvvəl geniş şəkildə başlamasının gözlənilmədiyi bildirilir.

El-Ninyo hadisəsinin sentyabr ayında pik həddə çatacağı proqnozlaşdırılır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, torf ərazilərinin qorunması və artıq zədələnmiş sahələrin bərpası həyata keçirilmədən yalnız yanğınlar baş verdikdən sonra müdaxilə etmək problemin qarşısını almaq üçün kifayət deyil.