“İnkişaf Strategiyası adı altında bir il vaxt itirildi” (MÜSAHİBƏ)

Klubların avrokuboklara hazırlığı, transfer çalışmaları fonunda, bir həftədən çoxdu Azərbaycan kuboku çərçivəsində keçirilmiş 2 aprel tarixli “Neftçi” – “Sabah” qarşılaşmasının VAR hakimi Rauf Allahverdiyevin açıqlamaları, geniş müsahibəsi gündəmi zəbt etməsə də, müəyyən rezonans doğurub. Açığı, belə olacağı öncədən bilinirdi. Gənc referi futbol ictimaiyyəti arasında tanınmır, APL-də cəmi 4 oyunda baş hakim funksiyasını yerinə yetirib, əsasən VAR sistemində fəaliyyəti olub. Buna rəğmən, rəsmi açıqlama olmasa da, Rauf bəyin özünün də bildirdiyi kimi, hakimlikdən ömürlük uzaqlaşdırıldığı ilə bağlı açıqlaması, AFFA tərəfindən bu günə qədər rəsmi reaksiyanın verilməməsi müəyyən suallar yaradır.

Futbolpress.az olaraq məsələyə dərhal reaksiya vermədik, araşdırmalar apardıq. Qərar verilibsə, niyə rəsmən açıqlanmır? Qərar yoxdursa, bu həngamə nəyə görədir, kimlərin marağındadır?

Suallar çoxdur. Təcrübəmizə söykənərək, belə məsələlərdə hansısa cərəyana qoşulmaq, münasibət bildirmək yox, peşəkar rəyə üstünlük verdik. Ölkə futbolunda bu sahənin incəliklərini bilən, böyük idarəçilik təcrübəsinə sahib, ən əsası, hər zaman çəkinmədən fikirlərini açıq bildirən futbol funksioneri, beynəlxalq dərəcəli hakim Tahir Süleymanova müraciət etdik.

– Tahir müəllim, gənc referi Rauf Allahverdiyev hakimlikdən uzaqlaşdırılması ilə bağlı açıqlamalar verib. Tanış olmaq imkanınız olub?
– Gənc həmkarımızın mətbuatda getdiyi müsahibəsini oxumuşam.

– Münasibət bildirərdiniz…
– Bu məsələyə qısa fikir bildirmək mümkünsüzdür. Futbol, hakimlik idarəçiliyi qaydalara, faktlara söykənməlidir. Məsələ tək bir oyun epizoduna istinadən deyil, daha əhatəli, hərtərəfli obyektiv araşdırma mövzusudur. Futbolda dərin qatlar mövcuddur.

– Rauf Allahverdiyev “Neftçi” – “Sabah” oyununda səhvini etiraf etməklə yanaşı, bildirir ki, çempionat oyunlarında bundan da betər səhvlər olub, amma heç kim belə cəzaya məruz qalmayıb. Eynilə, məlum görüşdə niyə tək onun cəzalandırılmasına şikayətçidir və konkret həmin oyunda baş hakim olan Əliyar Ağayevin də adını çəkir.
– Ümumiyyətlə, qeyd etdiyim kimi, problemə bir epizod, bir hakim çərçivəsində baxılmasının əleyhinəyəm. Fikir verin, çempionat ərzində mətbuat, siz jurnalistlər, məşqçilər, ekspertlər, azarkeşlər qarşılaşmalarda baş verən ciddi, nəticəyə birbaşa və dolayı təsir edən kobud hakim səhvləri dəfələrlə qabardılıb, gündəmə gətirilib, müzakirələr aparılıb. Ən kritik məqamlarda çıxılmaz vəziyyətdə qalan Hakimlər Komitəsinin sədri Frank De Bleker Avropa standartlarına uyğun ikili açıqlamalar verib, özünə bəraət qazandıraraq ciddi problemlərin olmadığını vurğulayıb. İndi isə bu sahədə aktiv fəaliyyət göstərən, sistemin içində olan referi idarəçilik nöqsanlarının çox olduğunu, digər oyunlarda da baş verdiyini doğru olaraq dilə gətirir. Bu, çempionat ərzində ictimaiyyət tərəfindən deyilənlərin əyani təsdiqidir. Digər tərəfdən, bu bir hakimin fərdi xətası deyil, kütləvidir, ümumi futbol, hakimlik sektorunda olan problemlərin, təəssüf ki, həll olunmamasıdır. Baxmayaraq ki, dəfələrlə bildirmişəm, Azərbaycan Premyer Liqasında hakim idarəçiliyi adına ideal şərait yaradılıb. Hakimlərə heç bir təzyiq yoxdur, ictimai asayiş stadionlarda yüksək səviyyədə təmin edilir, hakimlərin maddi təminatı yerindədir, komandaların, məşqçi, futbolçuların bir-birilərinə meydanda münasibətləri nümunəvidir. Belə vəziyyətdə bu qədər kobud səhvlərin olması qəbuledilməzdir.

– Rauf Allahverdiyev bildirir ki, onu qərəzli olmaqda suçlayırlar.
– Gənc hakimin çox ciddi açıqlamalarına assosiasiyadan, müvafiq komitə və departamentdən, bu günə kimi münasibət bildirilməyib. Konkret faktlar gətirilir, bildirilir ki, AFFA-nın icraçı vitse-prezidenti Sərxan Hacıyev və baş katib Cahangir Fərəcullayevin referi ilə söhbətində, onun hakimlikdən kənarlaşdırması qərarını federasiya prezidenti Rövşən Nəcəf verib. Görünən odur ki, hakim olanı deyir. Baş katibin belə və buna bənzər söz deməsi, icraçı vitse-prezidentin müşahidəçi susqunluğu mövqeyi, federasiyada idarəçilik mexanizminin hansı səviyyədə olduğunu göstərir. Hakim cəzasını qoyaq bir kənara, AFFA-nın iki yüksək çinli, faktiki olaraq assosiasiyanı idarə edən şəxslərin gənc referi qarşısında qeyd olunanların səsləndirilməsi rəzalətdir. Bu fakt kifayətdir ki, AFFA prezidenti məmurları barədə araşdırmaya start versin. Bütün prosedur, idarəçilik qaydaları pozulur. Rövşən Nəcəf prezident olsa da, təkbaşına qərar verə bilməz, ancaq məsələyə baxılması qərarı ola bilər. Elə bu əsasla da Rauf Allahverdiyevlə görüş baş tutub. Bu azmış kimi, AFFA-nı idarə edən şəxslər hakimə “qərəzdə şübhələnirik” deyiblər. Bu tipli məsələlərin araşdırılması üçün AFFA-nın müvafiq komitə və komissiyaları mövcuddur. Belə taleyüklü məsələlər qanuna, Hakimlər Komitəsinin kodeksinə söykənməli, araşdırmalar ardıcıllıq olaraq aparılmalı, AFFA rəhbərliyi son anda qərar verməlidir. Əgər şifahi olaraq referiyə – özü də bildirdiyi kimi – Hakimlər Departamentinin sıravi əməkdaşı tərəfindən çatdırılırsa, yuxarıda göstərilən kimi, təsəvvür edin, AFFA-da idarəçilik sütunları hansı dərəcədə çalışır.

– Hakim qərəzli olmaqda suçlanırsa, bəlkə əllərində tutarlı faktlar var?
– Faktlar varsa, bunlar komitələr tərəfindən qanunlaşdırılmalı, hüquqi əsaslandırılmalı və qərar verildikdən sonra AFFA tərəfindən rəsmən elan olunmalıdır. Məsələ isə sıravi əməkdaş səviyyəsinə endirilib. Sanki AFFA-da “ötür-ötür” oyunu oynanılır. Hüquqi prosedurlar, araşdırmalar aparılsa da, hiss olunur ki, federasiya daxilində çəkişmələr, qarşıdurmalar, intriqalar pik həddə çatıb, qruplaşmalar arasında kabinet savaşları gedir. Nəzərə alaq ki, bəlli görüşün hakim-inspektoru Hakimlər Departamentinin rəhbəri Ömər Paşayev olub. Frank De Bleker isə Belçikada istirahətdədir. Çempionatın startına bir aydan az vaxt qalıb. İşə belə münasibətlə, görünən odur ki, yeni mövsümdə hakim qalmaqalları azalmayacaq, daha da artacaq.

– AFFA hakimi ittiham edir, Rauf Allahverdiyev də “Sabah” futbol klubunu. Bir az da önə gedərək, komandaların, mətbuatın da təsir altına düşdüyü qeyd edilir.
– Çempionatda heç bir komanda deyə bilməz ki, onun lehinə və ya əlehinə qərarlar verilməyib. Bu, fərdi yox, ümumi problemdir , De Blekerə, müvafiq departamentə aid olan və həlli yollarını gözləyən məsələlərdir. Onlar üzərində heç bir nəzarət mexanizmi yoxdur. AFFA kuluarlarındakı və futbolda olan qruplaşmalara sözünü deyən, haqqını tələb edən klublar sərfəli deyil. Necə ki, dəfələrlə mətbuatın, ekspert, azarkeşlərin haqlı iradlarına bir çox klublar susublar, bəziləri daha irəli gedərək, haqsızlığa uğramalarına baxmayaraq, təriflər yağdırıblar. Reallıq isə hazırda görünən durumdur. AFFA məmurlarına, komitələrə sakit, başıaşağı komandalar, klublara yeridilmiş “idarəçilər” sərfəlidir.
O komanda haqsız olur ki, emosiyalara varır, məğlubiyyətlərə bəhanələr gətirilir, öz günahları başqalarının üzərinə atılır, sonda da haqsız çıxırlar. Məlum olayda isə, qalib gələn komanda heç bir qalmaqal törətmədən, öz hüqunu müdafiə edib və doğru çıxıb. VAR hakiminin də etiraf etdiyi kimi, kobud səhv edilib. Bununla da klubun missiyası bitib. “Sabah” olmasın, “Neftçi”, “Qarabağ”, “Zirə”, “Araz Naxçıvan”, “Turan Tovuz” olsun, fərq etməz, bütün klublara aiddir. Hər bir klub qaydalar çərçivəsində öz nüfuzunu, komandasını, məşqçi, futbolçularını, azarkeşlərini qorumağı bacarmalıdır. Qərarı verən Hakimlər Komitəsi, digər aidiyyatı komitələr, AFFA-dır. Hiss olunur ki, federasiyada kimlərsə öz bacarıqsızlıqlarını kənara daşımaq, səmti, istiqaməti dəyişmək niyyəti güdürlər. Bütün suallar federasiyaya ünvanlanmalıdır.

– Tahir müəllim, gənc həmkarınıza nə tövsiyyə edərdiniz?
– Öncə təmkinli olmağı arzu edirəm. Bir futbolçunun yetişməsi kimi, hakimin də hazırlığına 5-10 il vaxt lazım olur. Qanunlara söykənərək istənilən dəstəyi verməyə hazırıq. Məlum oyunda VAR hakimi olub. Frank De Bleker özünü qorumaq üçün UEFA Konvensiyasını əsas gətirə, aranı qatmağa çalışa bilər. Ən tutarlı fakt, referi-VAR yazışmalarının ictimailəşməsidir. Bu praktikadan əvvəlki mövsümlərdə də istifadə edilib. Ancaq bu halda tam obyektivliyin üzə çıxması təmin edilə, sular durula, federasiyada haqlı-haqsız olanlar üzə çıxa bilər. Bir ildən çoxdur AFFA-da kadr dəyişikləri baş versə də, futbol idarəçiliyi sistemi yenilənməyib, beyin olaraq eyni mexanizmdir. Seçki konfransından sonra İnkişaf Strategiyası adı altında bir il vaxt itirildi, durğunluq ayları bir-birini əvəz etdi, indi də futbol “sıfırlanandan” sonra “geridönüş”, gizli keçmiş idarəçilik sisteminə qayıdılır. Bunların qarşısı alınmayınca, futbolda hələ çox qalmaqallar baş verəcək.

Elçin Cəlilov