Icma.az
close
up
RU
İnsan beyni haqqında çoxlarının inandığı əsas miflər

İnsan beyni haqqında çoxlarının inandığı əsas miflər

Lent az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Beyin insan orqanizminin ən mürəkkəb və sirli orqanlarından biridir. O, düşüncə, emosiyalar və hətta şüuraltı reaksiyalar da daxil olmaqla, bədəndə baş verən bütün prosesləri idarə edir. Lakin beynin fəaliyyəti ilə bağlı cəmiyyətdə çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur.

Lent.az xarici mediaya istinadən bunlardan hansının həqiqət, hansının isə sadəcə mif olması ilə bağlı məqamları təqdim edir.

1-ci mif: İnsan beyninin yalnız 10 faizindən istifadə edir

Bu, ən geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biridir və heç bir ciddi elmi əsası yoxdur. Əgər beynin 90 faizi fəaliyyətsiz olsaydı, təkamül prosesində bu hissələrin zamanla yox olması gözlənilərdi.

MRT və PET kimi neyrovizualizasiya üsulları ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, müxtəlif vaxtlarda beynin fərqli sahələri aktiv olur. İnsan yatarkən belə beyin fəaliyyətini dayandırmır. O, məlumatları emal edir, tənəffüsü, ürək döyüntüsünü və digər həyati funksiyaları tənzimləyir.

Bundan başqa, beynin müxtəlif nahiyələrinin zədələnməsi müəyyən funksiyaların pozulmasına səbəb ola bilər.

Bu da beynin yalnız kiçik hissəsinin deyil, ümumilikdə bütün strukturunun funksional əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

2-ci mif: Beyin nə qədər böyükdürsə, insan bir o qədər ağıllıdır

Beynin ölçüsü öz-özlüyündə intellekt səviyyəsini müəyyən etmir. Məsələn, neandertalların beyni müasir insanın beynindən daha böyük olub, lakin bu, onların daha yüksək idrak qabiliyyətinə malik olduğu anlamına gəlmir.

İntellekt beynin həcmindən daha çox neyronlar arasındakı əlaqələrin sıxlığı və keyfiyyətindən, siqnalların ötürülmə effektivliyindən, həmçinin mürəkkəb düşüncə, məntiq və qərarvermə ilə əlaqəli alın payları kimi müəyyən beyin sahələrinin inkişafından asılıdır.

İntellektə genetika, təhsil, ətraf mühit və həyat tərzi də təsir göstərir. Qidalanma, fiziki aktivlik və yuxunun keyfiyyəti də bu baxımdan mühüm rol oynaya bilər.

3-cü mif: Sinir hüceyrələri bərpa olunmur

Bu fikir uzun illər insanların yaddaşında möhkəmlənib, lakin elm artıq onun tam doğru olmadığını göstərib.

XX əsrin sonlarında aparılan araşdırmalar neyrogenez adlanan, yəni yeni sinir hüceyrələrinin yaranması prosesinin həyat boyu müəyyən səviyyədə davam edə bildiyini göstərib. Bu proses xüsusilə yaddaş və öyrənmə ilə əlaqəli olan hipokamp bölgəsi ilə bağlı araşdırmalarda diqqət çəkib.

Bundan əlavə, insultdan və ya beyin travmalarından sonra neyron əlaqələrinin plastikliyi hesabına müəyyən funksiyaların qismən bərpası mümkün ola bilər. Yeni neyron əlaqələrinin yaranması itirilmiş funksiyaların müəyyən qədər kompensasiya edilməsinə kömək edə bilər. Bu prosesdə düzgün reabilitasiya da mühüm rol oynayır.

4-cü mif: Beyin boz rəngdədir

Bu fikir qismən doğrudur, lakin tam dəqiq deyil. Canlı insanın beyni onu oksigen və qida maddələri ilə təmin edən çoxsaylı qan damarlarına görə çəhrayı-qırmızımtıl rəngə malik olur.

Qan dövranı dayandıqdan sonra beyin daha boz görünüş ala bilər.

Üstəlik, beynin bütün hissələri boz maddədən ibarət deyil. Onun strukturunda ağ maddə də mövcuddur. Ağ maddə əsasən mielinlə örtülmüş sinir liflərindən ibarətdir və beynin müxtəlif nahiyələri arasında siqnalların ötürülməsində mühüm rol oynayır.

5-ci mif: Yaş artdıqca intellekt mütləq azalır

Yaş artdıqca beyində müəyyən dəyişikliklərin baş verməsi təbiidir. Lakin bu, insanın mütləq şəkildə daha az ağıllı olması demək deyil.
 

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:190
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 27 Sentyabr 2026 19:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see379

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see352

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see340

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see300

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see284

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see266

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see254

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see253

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see250

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see234

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see233

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see233

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see223

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see220

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see218

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see201

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see200

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see198

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri