İnsandan zəhmət torpaqdan bərəkət

Tarlaların, bağların məhsulu anbarlara vurulur

Ölkəmizdə ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması, daxili bazarın mühüm növ kənd təsərrüfatı məhsullarına olan tələbatının ödənilməsi, eləcə də ixrac potensialının artırılması məqsədilə əkin sahələri ilbəil genişləndirilir. 

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ölkədə bol məhsulun təməli üçün bütün təsərrüfat kateqoriyaları üzrə 1 milyon 490 min hektardan çox sahədə əkin aparılıb. Əkin sahələrinin 939 min 130 hektarı payızlıq və yazlıq dənli-paxlalı bitkilərin, 34 min 237,4 hektarı dən üçün qarğıdalının, 100 min 468 hektarı pambığın və 13 min 408 hektarı dən üçün günəbaxanın payına düşüb. Bundan əlavə, mövsüm ərzində 60 min 344 hektar sahədə tərəvəz, 44 min 925 hektar sahədə kartof, 17 min 564 hektar sahədə bostan bitkiləri, 7 min 275 hektar sahədə şəkər çuğunduru və 3 min 128 hektar sahədə tütün yarpağı əkilib. Hazırda ölkə üzrə meyvə və giləmeyvə bağları 233 min 368 hektar, üzüm bağları 14 min 805 hektar, çay plantasiyaları isə 948 hektar təşkil edir. 

Komitənin məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvar-oktyabr ayları üzrə Azərbaycanda kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun faktiki qiymətlərlə dəyəri 11 milyard 359,8 milyon manat təşkil edib. Bunun da 5 milyard 951,8 milyon manatı bitkiçilik, 5 milyard 408 milyon manatı isə heyvandarlıq məhsullarının payına düşüb. 

İlin əvvəlindən torpağa atdığı hər bir dənin cücərib boy atması üçün səy göstərən, tər tökən əkin-biçin adamı indi zəhmətinin bəhrəsini görür. Zamanında nəvaziş göstərib sığal çəkdiyi torpaq da borclu qalmayaraq kəndlinin zəhmətinin əvəzini birə min qaytarır, necə deyərlər, sahibinin üzünü ağardır. Eyni zamanda, dövlətin aqrar sektorun inkişafına verdiyi dəstək də sahibkarın karına gəlir, onu torpağa möhkəm bağlayır. Bu da son nəticədə ölkədə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun artmasına səbəb olur. Təkcə onu qeyd etmək kifayətdir ki, son 20 ilə yaxın dövr ərzində ölkəmizdə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı iki dəfəyə yaxın artıb. 

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, cari ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkə üzrə 1 milyon 60 min hektardan çox sahədə məhsul yığımı həyata keçirilib. Həmin sahələrdən 6 milyon 326 min tona yaxın məhsul tədarük edilib. Əkin sahələrində həyata keçirilən aqrotexniki tədbirlər sayəsində zəmilərdə bol məhsul yetişdirilib. Cari ilin 9 ayının nəticələrinə görə, bir çox bitkiçilik növləri üzrə hektarın məhsuldarlığı artıb. 

2025-ci il oktyabrın 1-dək payızlıq və yazlıq dənli-paxlalı bitkilər (qarğıdalısız) əkilmiş sahələrin 928 min 636,4 hektarında biçin aparılıb. Bunun da nəticəsində mövsüm ərzində ölkə üzrə 2 milyon 982 min 43 ton məhsul yığılıb. Bu sahədə ən yüksək məhsuldarlıq Mil-Muğan (40,4 ton) və Qarabağ (36,4) iqtisadi rayonlarında qeydə alınıb. Ölkə üzrə bu sahədə ən yüksək göstərici isə Şirvan-Salyan iqtisadi rayonuna daxil olan Hacıqabul rayonunun payına düşüb (51,4 ton). Bu isə respublika üzrə ümumi göstəricidən 19,3 ton çoxdur.

Son illər ölkədə kartof əkininə xüsusi marağın göstərilməsi “ikinci çörək” adlandırılan bu məhsulun istehsalının artmasına səbəb olub. Bu da daxili bazarın idxaldan asılılığının minimuma endirilməsi ilə nəticələnib. Cari ilin yanvar-sentyabr aylarında sahələrdən 760 min 441 ton məhsul yığılıb. Hektarın məhsuldarlığı 196,3 sentner təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilin müvafiq dövründəkindən bir qədər çoxdur. Hesabat dövründə bu göstərici üzrə ən yüksək nəticə isə Naxçıvan Muxtar Respublikasında (263,8 sentner) qeydə alınıb. Bununla yanaşı, Qazax-Tovuz (248 sentner) və Lənkəran-Astara (199,7 sentner) iqtisadi rayonlarının fermerləri də sahələrdən bol məhsul əldə ediblər. Ölkənin rayonları üzrə bu sahədə ən yüksək göstəriciyə isə Qazax (377,6 sentner), Ağstafa (310,8 sentner), Tovuz (304,2 sentner), Şərur (302,5 sentner) və Cəlilabad (300,1 sentner) fermerləri imza atıblar. 

Ölkə tərəvəzçilərinin də əməyi öz bəhrəsini verib. Bu ilin 9 ayında 54 min 40 hektar sahədə yığım həyata keçirən fermerlər 1 milyon 420 min 624 ton məhsul tədarük ediblər. Hesabat dövründə tərəvəzçilikdə hektarın məhsuldarlığı 262,2 sentner təşkil edib. Ən yüksək göstərici Qazax-Tovuz (385 min 388 ton) və Qarabağ (207 min 418 ton) iqtisadi rayonlarında olub.

Ölkədə mühüm növ bitkiçilk məhsullarının yetişdirildiyi bostanlarda da ilin əvvəlindən kifayət qədər əkin həyata keçirilib. Mövsüm ərzində sahələrdən 450 min 802,3 ton məhsul yığılıb. Bostanlarda hektarın orta məhsuldarlığı 260,6 sentner (ötən il 251,3 sentner) təşkil edib. Bu sahədə ən yüksək göstərici isə Mil-Muğan iqtisadi rayonunda (360 sentner) qeydə alınıb. 

Cari ilin 9 ayında ölkənin meyvə və giləmeyvə bağlarından 510 min 525,2 ton məhsul yığılıb. İqtisadi rayonlar üzrə bu sahədə ən yüksək göstəricilərə isə Quba-Xaçmaz (205 min 272 ton) və Qazax-Tovuz (79 min 485 ton) iqtisadi rayonlarının təsərrüfat sahibləri imza atıblar. Bu il ölkənin üzüm bağlarında da bol məhsul yetişdirilib. Yanvar-sentyabr aylarında bağlardan 62 min 273 min ton məhsul yığılıb. 

Azərbaycanın çayçılıq təsərrüfatlarının cəmləşdiyi Lənkəran-Astara və Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonları üzrə mövcud 947,8 hektar sahədən ilin 9 ayında 876,2 ton yaşıl çay yarpağı yığılıb. Bunun da 850,2 tonu Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunun payına düşüb.

Bu il strateji məhsul sayılan pambıq yığımına bir qədər gec başlanıb. Oktyabrın 1-dək tarlalardan 23,2 min ton “ağ qızıl” toplanaraq tədarük məntəqələrinə təhvil verilib. Hazırda isə yığımın qızğın çağıdır. Sahələrdə bol pambıq yetişdirməyə nail olan fermerlər məhsulu son qozasınadək yığmaq əzmindədirlər. Son günlərin əlverişli hava şəraiti isə onları bu məqsədə daha da yaxınlaşdırır. 

Bütövlükdə isə, payız fəslinin sona yaxınlaşmasına baxmayaraq, ölkənin regionlarında müxtəlif nov bitkiçilik məhsullarının yığımı davam edir. Fermerlər isə yığımın optimal müddətdə başa çatdırılması üçün bütün imkanları səfərbər ediblər.