İqlim dəyişikliyi və xəstəliklərdən qorunma yolları

İqlim dəyişikliyi son illərdə yalnız ekoloji deyil, həm də mühüm ictimai sağlamlıq problemi kimi diqqət mərkəzindədir. Havanın orta temperaturunun yüksəlməsi, mövsümlərin xarakterinin dəyişməsi, isti hava dalğalarının və digər ekstremal hava hadisələrinin artması insanların sağlamlığına həm birbaşa, həm də dolayı təsir göstərir. Bu dəyişikliklər xüsusilə yaşlılar, uşaqlar, hamilə qadınlar və xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər üçün daha ciddi risklər yaradır.

Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında ailə həkimi Fidan Həsənli qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, temperaturun yüksəlməsi ürək-damar və tənəffüs sistemi xəstəliklərinin ağırlaşmasına səbəb ola bilər. İsti hava şəraiti orqanizmdə maye itkisini artırır, susuzlaşma riskini yüksəldir və bəzi hallarda istilik vurması ilə nəticələnə bilir. Eyni zamanda, havanın çirklənməsi və allergenlərin miqdarının artması astma, allergik rinit və digər tənəffüs sistemi xəstəliklərinin daha tez-tez müşahidə olunmasına gətirib çıxarır.

Həkim vurğulayıb ki, iqlim dəyişikliyi infeksion xəstəliklərin yayılmasına da təsirsiz ötüşmür. Temperatur və rütubətdə baş verən dəyişikliklər bəzi virus və bakteriyaların yaşaması və yayılması üçün daha əlverişli şərait yaradır. Nəticədə mövsümi respirator infeksiyalar, eləcə də bəzi bağırsaq infeksiyaları daha geniş yayılma potensialı qazanır.

Mövsümlərin qeyri-sabit keçməsi insan orqanizminin adaptasiya mexanizmlərinə əlavə yük yaradır və immun sisteminin zəifləməsinə şərait yarada bilər.

Mövsümi viruslardan və digər xəstəliklərdən qorunmaq üçün ilk növbədə sağlam həyat tərzinin qorunması vacibdir. Düzgün və balanslı qidalanma, kifayət qədər yuxu, müntəzəm fiziki aktivlik və gün ərzində yetərli miqdarda maye qəbulu immun sisteminin normal fəaliyyətini dəstəkləyir. Şəxsi gigiyena qaydalarına əməl olunması, xüsusilə əllərin müntəzəm yuyulması və insanların sıx toplandığı məkanlarda ehtiyat tədbirlərinin görülməsi infeksiyaların yayılma riskini azaldır.

Qapalı məkanların mütəmadi havalandırılması da mühüm profilaktik tədbirlərdən biridir. Təmiz hava dövranı virusların və digər xəstəlik törədicilərinin yayılmasının qarşısını almağa kömək edir. Eyni zamanda, mövsümə uyğun geyim seçimi və hava şəraitində baş verən dəyişikliklərə diqqətlə yanaşmaq orqanizmin temperatur fərqlərinə daha rahat uyğunlaşmasına imkan verir.

Mütəxəssislərin fikrincə, iqlim dəyişikliyinin insan sağlamlığına təsirləri gələcək illərdə daha da nəzərəçarpan olacaq. Buna görə də həm fərdi, həm də ictimai səviyyədə profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi, əhalinin maarifləndirilməsi və sağlam həyat tərzinin təşviqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsan sağlamlığının qorunması üçün iqlim dəyişikliyinin yaratdığı riskləri düzgün qiymətləndirmək və vaxtında tədbirlər görmək günümüzün əsas çağırışlarından biridir.

"Həkim olaraq qeyd etmək istərdim ki, sağlamlığın qorunması yalnız xəstəlik yarandıqdan sonra müalicə almaq demək deyil. Bu, eyni zamanda risk faktorlarının vaxtında müəyyənləşdirilməsini və profilaktik tədbirlərə əməl olunmasını da əhatə edir. İqlim dəyişikliyi şəraitində belə bir yanaşma daha da aktual və zəruridir".

Lətifə Abdıyeva